Բառարան
Բառարան
Գրուածքներու Ժողովածոյ
Ժողովածոյ
Ուղղագրիչներ
Ուղղագրիչներ
Տառատեսակներ
Տառեր
Մեր մասին
Մենք
հայերէն
English
русский
français
Deutsch
Türkçe
Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
Հայերէն
Հայ
|
Հայ-Անգլերէն
Հայ-Անգ
|
Անգլերէն-Հայ
Անգ-Հայ
|
Հայ-Ֆրանսերէն
Հայ-Ֆրա
|
Ֆրանսերէն-Հայ
Ֆրա-Հայ
Ձեւաբանութիւն
Արեւմտահայերէն
քաղէ →
քաղել
(բայ)
Տեսնել ձեւաբանական վերլուծութիւնը
Ներկայ ժամանակ • Ստորադասական եղանակ • Երրորդ դէմք • Եզակի
Հրամայական եղանակ • Եզակի
Բառարան
քաղ
գոյական
Քաղելու
գործ
*
բերք
,
հունձք
*
արու
այծ
:
Աղբիւր՝
Բառգիրք հայերէն լեզուի։
Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 485։
քաղել
ներգործական
բայ
Փրցնել
(
պտուղ
),
կթել
(
խաղող
) *
հաւաքել
(
զանազան
աղբիւրէ
) *
ստանալ
(
արդիւնք
):
Աղբիւր՝
Բառգիրք հայերէն լեզուի։
Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 486։
ՔԱՂԵԼ
ներգործական
բայ
1.
(
ծաղիկներ
՝
պտուղներ
՝)
ժողվել
,
հաւաքել
,
փրցնել
։
2.
(
խաղող
՝
մեղր
՝)
կթել
։
3.
(
ցորեն
՝
գարի
՝)
հնձել
։
4.
(
օգուտ
՝
հոգի
՝)
հանել
։
5.
(
գրուածքէ
կտոր
մը
՝)
առնել
,
ընդօրինակել
։
Դարձուածքներ
ցանածը քաղել
ըրածը
գտնել
,
պատժուիլ
։
Աղբիւր՝
Յարութիւն Թ. Գայայեան,
Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի
. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938):
էջ 527
ՆՈՐ
ՔԱՂԵԼ
եցի
ներգործական
բայ
Բաղադրեալ Բայեր
+
գաւառական բառ
Սաղմոս քաղել
ներգործական
բայ
1.
(
Եկեղեցական
)
Սաղմոսը
շարունակաբար
կարդալ
։
‣
Երեկոներին
,
քնելուց
առաջ
,
մի
կանոն
սաղմոս էր քաղում
և
ապա
պառկում
։
չէզոք
բայ
2.
(
Կատակական
)
Նարդի
խաղալ
։
‣
Նարդին
բե՛ր
,
մի քիչ
սաղմոս քաղենք
։
ՔԱՂԵԼ
եցայ
,
ՔԱՂՎԵԼ
վեցի
կրաւորական
չէզոք
բայ
Աղբիւր՝
Ստեփան Մալխասեանց,
Հայերէն բացատրական բառարան
. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944):
էջ 2301
ՆՈՐ
(beta)
1.
ԱՆԵԼ
արի
,
արաւ
,
կամ
արեցի
,
արեց
,
արա՛
,
արէ՛ք
,
արել եմ
,
արած
.
անում եմ
,
էի
,
մի՛ աներ
կամ
մի՛ անի
,
անող
,
անելու
(
գրաբար
առնել
,
արարի
,
միջին
հայերէն
այնել
,
որից
էնել
եւ
անել
)
ներգործական
բայ
1.
Աշխատանք
կատարել
,
գործով
զբաղված
լինել
։
‣
Ինչ
որ
կարող եմ
՝
անում են
։
‣
Նա
պարապ
նստած
չէ
.
միշտ
մի
բան
անում է
։
2.
Ոյժը
գործադրել
մի
բանի
,
պարապել
մի
բանով
։
‣
Ի՞նչ
էք անում
ամբողջ
օրը
։
‣
Հինգ
տարի
ուսուցչութիւն
արեց
։
3.
Ձեւակերպել
,
յարմարեցնել
,
սարքել
։
‣
Քարը
բարձ
են անում
,
չոր
գետինը
՝
անկողին
։
‣
Այնպէս
կանեմ
,
որ
երկուսդ
էլ
գոհ
մնաք
։
4.
Օգտագործել
,
պիտանի
դարձնել
։
‣
Այս
դէպքը
մատի փաթաթան արաւ
իւր
համար
։
5.
Վերածել
,
դարձնել
,
շինել
։
‣ «
Երկու
ծըծիդ
մէջ
տեղը
բաղչա
ու
բաղ
ես արել
»։
‣
Ինձ
խաղք ու խայտառակ
արիր
։
‣
Մաթ
անել
(
Տե՛ս
Մաթ
)։
‣
Մարս
անել
։
(
Տե՛ս
Մարս
)։
6.
Գումար
՝
ամբողջութիւն
կազմել
։
‣
Երկու
անգամ
երկու
անում է
չորս
։
‣
Հաշուի՛ր
թէ
բոլոր
պարտքս
ո՛րքան
է անում
։
‣
Տասն
ու
քսան
անում է
երեսուն
։
7.
Դեր
կատարել
,
իրանից
ձեւացնել
։
‣
Գլխիս
աղայութիւն
է անում
։
‣
Ձեր
մէջ
ո՞վ
կարող է
դերասանութիւն
անել
։
8.
Օգնել
,
նպաստել
։
‣
Ձեզ
համար
կանեմ
,
ինչ
որ
ձեռքիցս գալիս է
։
9.
Վնասել
,
վտանգաւոր
լինել
։
‣
Ի՞նչ
պիտի անես
ինձ
։
‣
Նա
քեզ
ոչինչ
չի կարող
անել
։
10.
Կատարել
,
իրագործել
։
‣
Ինչ
որ
ասացի
արի՞ր
. —
Բոլորն
արի
։
‣
Ամբողջ
օրն
արածդ
ա՞յս
է
։
+
գաւառական նշանակութիւն
11.
Բնական
պէտքերը
կատարել
։
‣
Հիւանդը
էլի
տակն
արել է
(
անկողինը
կեղտոտել է
)։
‣
Երեխան
վրան
արել է
,
փոխի՛ր
(
շորերը
կեղտոտել է
)։
Բաղադրեալ Բայեր
+
գաւառական բառ
Ճուլ անել
կամ
,
+
գաւառական բառ
Ճուլիկ անել
չէզոք
բայ
(
մանկական
)
միզել
։
+
գաւառական բառ
Ա-ա՛ անել
,
+
գաւառական բառ
Քխօ անել
չէզոք
բայ
(
մանկական
)
Փորից դուրս գնալ
։
12.
Գործ է ածվում
դիմազուրկ
ձեւով
,
եղանակը
կամ
մթնոլորտային
տեղումները
նշանակելու
համար
։
‣
Այս
օրերս
սաստիկ
տօթ
է անում
։
‣
Գիշերներն
արդէն
ցուրտ
է անում
։
‣
Երեկ
այնտեղ
կարկուտ
արաւ
։
‣ «
Թօն
կէնէ
,
թաթաւ
կէնէ
,
Գարի
հացը
բօլ
կէնէ
»
(
մանկական
երգ
)։
13.
Բայարմատների
կամ
նրանց
նման
նշանակութիւն
ունեցող
բառերի
հետ
գործածվելով
կազմում է
բազմաթիւ
բաղադրական
բայեր
(
ինչպէս
գրաբարում
առնել
՚
ը
)։
Օրինակ
՝
Բաղադրեալ Բայեր
բան անել
չէզոք
բայ
բանել
,
աշխատել
,
ծառայել
։
բաց անել
ներգործական
բայ
բանալ
։
թաց անել
ներգործական
բայ
թանալ
,
թրջել
։
զոհ անել
ներգործական
բայ
զոհել
։
ճաշ անել
,
ընթրիք անել
ներգործական
և
չէզոք
բայ
ճաշել
,
ընթրել
։
լուացք անել
ներգործական
բայ
լուանալ
։
խաղ անել
ներգործական
և
չէզոք
բայ
խաղալ
։
վարուցանք անել
ներգործական
բայ
վարել
ու
ցանել
։
լացուկոծ անել
չէզոք
բայ
լալ
և
կոծել
։
պաչ անել
ներգործական
բայ
պագնել
։
ծիծաղ անել
չէզոք
բայ
ծիծաղել
,
ծիծաղկոտ
կերպարանք
ցոյց տալ
։
հաշիւ անել
չէզոք
բայ
հաշուել
։
միտք անել
չէզոք
բայ
մտածել
։
վաստակ անել
ներգործական
բայ
վաստակել
։
վնաս անել
չէզոք
բայ
վնասվել
։
քաղ անել
ներգործական
բայ
քաղել
։
քաղհան անել
,
քաղհանք անել
ներգործական
բայ
քաղհանել
,
քաղել-հանել
։
ևն
։
Բաղադրեալ Բայեր
Տակն ու վրայ անել
,
Վեր ու վայր անել
ներգործական
բայ
Խառնել
,
կործանել
։
Չեմ ու չում անել
չէզոք
բայ
Չկամեցող
ձեւանալ
,
ձեւի
համար
մերժել
,
կոտրտվել
։
Դարձուածքներ
Ի՞նչ անեմ
,
Ես ի՞նչ անեմ
Ինձ
չի վերաբերում
,
իմ
ի՞նչ
գործս
է
։
‣
Ի՞նչ
անեմ
թէ
հիւանդ
է
։
‣
Նրանք
իրար միս են ուտում
,
ես
ի՞նչ
անեմ
։
Լաւ եմ անում
Կամակոր
մարդու
արտայայտութիւն
,
երբ
նրան
մեղադրում են
մի
վատ
գործի
մէջ
։
‣
Ինչո՞ւ
ես
եղբօրդ
ծեծում
,
մեղքը
չէ՞
. ―
Լաւ
եմ
անում
։
Ինչ արաւ չարաւ
Ամեն
տեսակ
հնարների
դիմեց
(
մինչեւ
որ
)։
‣
Ինչ արաւ չարաւ
՝
մի
տոմսակ
ճարեց
այդ
ներկայացման
համար
։
‣
Ինչ արի չարի
՝
չկարողացայ
ուզածդ
գտնել
։
Ի՞նչ անեմ, ի՞նչ չանեմ
Ինքն իրան
խորհրդածելու
ձեւ
,
ի՞նչ
հնարի
դիմեմ
,
ի՞նչ
անեմ
։
Տե՛ս եւ
Առնել
(
1
)։
Աղբիւր՝
Ստեփան Մալխասեանց,
Հայերէն բացատրական բառարան
. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944):
էջ 132
ՆՈՐ
(beta)
2.
ՔԱՂ
(
արմատ
Քաղել
՚
ի
)
գոյական
1.
Ընտրութեամբ
,
հատ-հատ
պոկելը
։
Բաղադրեալ Բայեր
⨀
հին բառ
Քաղ հանել
ներգործական
բայ
Տե՛ս
Քաղհանել
,
քաղհանք
անել
։
+
գաւառական բառ
Քաղ անել
ներգործական
բայ
1.
Տե՛ս
Քաղհանել
։
2.
Հորթերի
՝
գառների
՝
հատ-հատ
խոտը
պոկելով
արածելը
։
2.
Մանգաղով
կամ
գերանդիով
անխտիր
հնձել
ցորենը
,
խոտը
ևն
։
‣
Մի
շաբաթից
քաղը
կսկսվի
։
‣
Քաղի
թունդ
ժամանակն
էր
։
‣
Քաղը
այս
շաբաթ
կվերջացնենք
։
Բաղադրեալ Բայեր
Քաղ գցել
,
Քաղ քցել
ներգործական
բայ
Սկսել
քաղել
։
Քաղն ընկնել
չէզոք
բայ
Քաղն
սկսվել
։
+
գաւառական բառ
Քաղ տալ
ներգործական
բայ
Գուլպայի
ծակերը
թելով
լցնել
։
3.
Այգեկութ
։
‣
Այգու
քաղը
պրծանք
։
‣
Քաղի
գնացողը
քաղլակ
պիտի վերցնէ
։
4.
Վայրի
խոտ
,
որ
բուսել է
արտում
և
պէտք է
քաղհանվի
։
‣
Քաղը
բարձրացել
՝
խեղդում է
սոխը
,
ինչո՞ւ
չես քաղհանում
։
+
գաւառական բառ
ՔԱՂԱԼ
ացի
չէզոք
բայ
Աղբիւր՝
Ստեփան Մալխասեանց,
Հայերէն բացատրական բառարան
. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944):
էջ 2298
ՆՈՐ
(beta)
ՔԱՂԵԼ
ներգործական
բայ
1.
ձեռքով
հատ-հատ
փրցնել
.
պոկել
,
հանել
,
ժողվել
,
հաւաքել
.
2.
մանգաղով
՝
գերանդիով
եւ
այլնով
հնձել
.
3.
շարժելով
՝
թափ
տալով
թափել
՝
հաւաքել
(
թութ
,
ընկոյզ
եւ
այլն
).
4.
կթել
(
խաղող
՝
մեղր
).
5.
կտրել
,
պոկել
.
6.
ստանալ
,
առնել
,
հանել
.
7.
(
Փոխաբերական
իմաստ
)
առնել
,
ընդօրինակել
(
գրուածքէ
մաս
մը
).
8.
(
Փոխաբերական
իմաստ
)
շահիլ
,
նուաճել
:
Աղբիւր՝
Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան,
Հայոց լեզուի նոր բառարան
. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992):
էջ 2398
ՆՈՐ
(beta)
Նման բառեր
կախէ
կաղէ
ՆՈՐ
Ուսամնասիրել
քաղէ
բառաձեւին
գործածութիւնը՝
Արեւմտահայերէն Գրուածքներու Ժողովածոյ
-ին մէջ։
Փնտռել «
քաղէ
» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —
Բացատրական
(1992)
Հայոց լեզուի նոր բառարան
(1976)
Արդի հայերենի բացատրական բառարան
(1969)
Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան
(1968)
Հայոց լեզուի նոր բառարան
(1954)
Հայերէն աշխարհաբար լեզուի լիակատար բառարան
(1944)
Հայերէն բացատրական բառարան
(1910)
Նոր բառագիրք հայերէն լեզուի
Հոմանիշներու
(2009)
Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան
(1967)
Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան
(1938)
Բառարան գանձարան հայերէն լեզուի
Արեւմտահայերէնի
(2011)
Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան
(1991)
Արեւմտահայերենի բառարան
Նորաբանութիւններու
(2022)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Է պրակ
(2021)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Զ պրակ
(2021)
ՆՈՐ
Նոր բառեր արեւմտահայերէնի մէջ. Ա Գիրք
(2020)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Ե պրակ
(2018)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Դ պրակ
(2017)
Նոր բառեր. Գ պրակ
(2016)
Նոր բառեր. Բ պրակ
(2015)
Նոր բառեր. Ա պրակ
(2002)
Արդի հայերենի նորաբանությունների բառարան
(1996)
Նոր բառերի բացատրական բառարան
(1982)
Բառարան-տեղեկատու (Նոր բառեր և իմաստներ)
Յանգարան
(1976)
ՆՈՐ
Հայոց լեզվի հանգաբառարան
Բառակազմական
(2014)
Դպրոցական բառակազմական բառարան
Ստուգաբանական
(2010)
Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010)
Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը
- [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004)
Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995)
Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926)
Հայերէն արմատական բառարան
Դարձուածաբանական եւ Բարբառային
(2013)
Ղարաբաղի բարբառի բառարան
(2011)
Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան
(2010)
Հայերեն շրջասությունների բառարան
(2001)
Հայոց լեզվի բարբառային բառարան
(1975)
Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան
(1970)
Հազար ու մէկ բառ ու բան հայոց խօսից բարբառէն
(1970)
Արեւելահայ ոճաբանութիւններ
- [Հազար ու մէկ բառ ու բան հայոց խօսից բարբառէն]
(1913)
Հայերէն գաւառական բառարան
(1912)
Հայոց բառ ու բան
(1903)
Բառգիրք Արարատեան բարբառի
(1902)
Թուրքերէնէ փոխառեալ բառերը Պօլսի հայ ժողովրդական լեզուին մէջ համեմատութեամբ Վանի, Ղարաբաղի եւ Նոր-Նախիջեւանի բարբառներուն
(1869)
Բառգիրք յաշխարհաբառէ ի գրաբառ
(1836)
Յաւելուած աշխարհիկ բառք անվկայք ի գրոց առ մեզ եղելոց
- [Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի]
Ուղղագրական
(2013)
Հայերենի ուղղագրական նոր բառարան
(2002)
Արդի հայերենի ուղղագրական-ձեւակազմական բառարան
(1973)
Հայերեն ուղղագրական-ուղղախոսական-տերմինաբանական բառարան
Գրաբարի
(2012)
Գրաբարի դարձուածաբանական բառարան
(2010)
Գրաբարի բառարան - Նոր հայկազյան բառարանում չվկայված բառեր
(2007)
Նորայայտ բառեր գրաբարում
(2006)
Գրաբարի հոմանիշների բառարան
(2000)
Գրաբարի բառարան
(1944)
Ասացուածքներ հայերէն գրաբար լեզուով
- [Հայերէն բացատրական բառարան]
(1865)
Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի
(1837)
Բառգիրք ի բարբառ հայ եւ իտալական
(1836)
Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի
Միջին Հայերէնի
(2009)
Միջին հայերենի բառարան
Վաղաշխարհաբարեան
(2014)
Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում
Օտար լեզուի
(2014)
Բառգրքույկ, Նոր եւ նորակազմ բառեր հայերենում
(2011)
Օտար բառերի բառարան
(1951)
Եւրոպական փոխառեալ բառեր հայերէնի մէջ
(1912)
Բացատրական բառգիրք - Օտարազգի բառերի եւ օտարագիր բառերի ու դարձւածքների
(1908)
Հանրամատչելի բառարան օտարազգի բառերի եւ գործածութեան մէջ մտած մտքերի ու դարձւածքների
Անուններու
(2010)
Հայոց ազգանունների բառարան
(2005)
ՆՈՐ
Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ
- [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005)
ՆՈՐ
Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ)
- [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005)
ՆՈՐ
Հեղինակներ
- [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973)
ՆՈՐ
Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968)
Արական Անձնանուններ
- [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968)
Իգական Անձնանուններ
- [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942)
Հայոց անձնանունների բառարան
Տեղանուններու
(2011)
Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ
- [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986)
Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան
Բուսանուններու
(1981)
Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան
(1895)
Հայբուսակ կամ Հայկական Բուսաբառութիւն
Մասնագիտական
(2015)
Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013)
ՆՈՐ
Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987)
Հայերենագիտական բառարան
(1979)
Տէրունի տօներ
- [Ծիսական Բառարան]
(1979)
Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ
- [Ծիսական Բառարան]
(1975)
Լեզվաբանական բառարան
Յապաւումներու
(2021)
ՆՈՐ
Տառային հապավումներ
- [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020)
ՆՈՐ
Տառային հապավումներ
- [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007)
Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996)
Հապավումներ
- [Նոր բառերի բացատրական բառարան]
Ձեւաբանութեան կարգաւորումներ
Արեւմտահայերէն
Արեւելահայերէն
Ցուցադրել ձեւաբանական վերլուծութիւն
Ցուցադրել ձեւաբանական զտիչները
Ցուցադրել գտնուած բառաձեւերը
Ցուցադրել գտնուած բառոյթները