Բառարան
Բառարան
Գրուածքներու Ժողովածոյ
Ժողովածոյ
Ուղղագրիչներ
Ուղղագրիչներ
Տառատեսակներ
Տառեր
Մեր մասին
Մենք
հայերէն
English
русский
français
Deutsch
Türkçe
Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
Հայերէն
Հայ
|
Հայ-Անգլերէն
Հայ-Անգ
|
Անգլերէն-Հայ
Անգ-Հայ
|
Հայ-Ֆրանսերէն
Հայ-Ֆրա
|
Ֆրանսերէն-Հայ
Ֆրա-Հայ
Ձեւաբանութիւն
Արեւմտահայերէն
շարժում →
շարժումն
(գոյական)
Տեսնել ձեւաբանական վերլուծութիւնը
Եզակի • Ուղղական հոլով
Եզակի • Հայցական հոլով
Բառարան
շարժում
գոյական
Մղում
,
ընթացք
*
հոսանք
*
երերում
*
եռուզեռ
,
կեանք
:
շարժ
գոյական
Շարժում
,
ցնցում
:
շարժել
ներգործական
բայ
Ճօճել
*
երերցնել
*
մղել
,
յուզել
:
շարժիլ
չէզոք
բայ
Երերալ
,
ծածանիլ
*
գործել
:
Աղբիւր՝
Բառգիրք հայերէն լեզուի։
Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 349։
ՇԱՐԺՈՒՄ
գոյական
1.
ընթացք
։
2.
երթեւեկ
։
3.
փոփոխութիւն
,
յառաջացում
։
4.
եռուզեռ
,
ոգեւորութիւն
։
5.
յուզում
,
գրգռում
,
խլրտում
,
իրարանցում
,
խուճապ
։
6.
ցնցում
,
սասանում
։
7.
թաւալում
։
8.
ծփանք
։
9.
կեանք
։
10.
(
Տե՛ս
շարժել
,
Տե՛ս
շարժիլ
)։
Աղբիւր՝
Յարութիւն Թ. Գայայեան,
Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի
. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938):
էջ 376
ՆՈՐ
ՇԱՐԺՈՒՄՆ
շարժման
գոյական
Շարժելը
,
շարժվելը
։
1.
Գործողութիւն
,
որով
մի
առարկայ
կամ
առարկայի
մասերից
մէկը
տեղը
փոխում է
,
մի
դրութիւնից
ուրիշ
դրութեան
մէջ
է մտնում
։
Հակառակը՝
Դադար
,
անշարժութիւն
։
‣
Շոգեշարժ մեքենայի
գլանում
մխոցը
առաջ
ու
յետ
շարժվելով
՝
շարժումը
հաղորդում է
շարժաբունին
և
նրա
միջոցով
անիւներին
։
‣
Ձեռքի
շարժումով
նշան
տուեց
։
‣
Կեանքը
շարժում
է
,
մեռելութիւնը
դադարում
։
‣
Նրա
շարժումներից
երեւում էր
,
որ
սաստիկ
յուզված է
։
2.
(
Մեքենագիտական
)
Վիճակը
մի
մարմնի
,
որի
հեռաւորութիւնը
մի
հաստատուն
կէտից
շարունակ
փոփոխվում է
։
‣
Շարժաբանութիւնն
ուսումնասիրում է
շարժման
զանազան
տեսակներն
ու
նրանց
օրէնքները
։
‣
Շարժումները
լինում են
ուղղագիծ
,
կորագիծ
,
բոլորաձեւ
ևն
։
3.
(
Աստղաբաշխական
)
Երկնային
մարմինների
իրական
կամ
առերեւոյթ
ընթացքը
։
‣
Մենք
ամեն
օր
տեսնում ենք
արեգակի
և
աստղերի
շարժումները
,
բայց
այդ
շարժումներն
առերեւոյթ
են
և
առաջ են գալիս
երկրագնդի
շարժումից
։
‣
Արեգակի
և
աստղերի
իրական
շարժումները
մեր
աչքերի
համար
աննկատելի
են
։
‣
Երկրագունդը
զանազան
տեսակ
շարժումներ
ունի
։
4.
(
Կազմախօսական
)
Որեւէ
կենդանական
գործողութիւն
,
որ
մարմնի
մէջ
փոփոխում է
դիրքը
,
ձեւը
,
մեծութիւնը
։
‣
Մկանային
շարժումներ
։
‣
Օրգանիզմի
մէջ
կան
շարժումներ
,
որոնք
կամայական
են
,
և
կան
՝
որ
կախում
չունին
մեր
կամքից
։
‣
Սրտի
բաբախիւնը
,
արեան
շրջանառութիւնը
,
ստամոքսի
և
աղիքների
գործունէութիւնը
ևն
ոչ-կամայական
շարժումներ
են
։
5.
(
Ռազմագիտական
)
Ցամաքային
կամ
ծովային
զօրքի
տեղափոխութիւն
,
մանեվր
։
‣
Կողմնակի
շարժումով
թշնամին
կամենում էր
մեր
թիկունքն
անցնել
,
բայց
չկարողացաւ
։
‣
Նաւատորմի
շարժումը
մենք
նկատեցինք
։
6.
(
Երկաթուղային
)
Գնացքների
երթեւեկ
։
‣
Սաստիկ
բուքերի
պատճառով
ճանապարհը
փակվեց
,
և
գնացքների
(
կամ
երկաթուղային
)
շարժումն
երկու
օրով
դադարեց
։
‣
Շարժման
պետը
գնաց
գիծը
՝
երթեւեկը
վերականգնելու
համար
։
7.
Ընդհանրապէս
՝
երթեւեկ
,
անցուդարձ
։
‣
Կենտրոնական
փողոցներում
շարժումը
շատ
մեծ
է
։
‣
Յատուկ
կանոններ
են հրատարակված
փողոցային
շարժումը
կանոնաւորելու
համար
։
8.
Նմանութեամբ
Գրգիռ
,
յուզմունք
մարդու
՝
ազգաբնակութեան
մէջ
։
‣
Այս
լուրը
մեծ
շարժում
առաջացրեց
ժողովականների
մէջ
։
‣
Յեղափոխական
շարժում
։
‣
Շարժման
պարագլուխները
ձերբակալվեցին
։
9.
Տե՛ս
Ժաժ
,
Երկրաշարժ
։
10.
(
Փիլիսոփայական
)
Փոփոխութիւն
ընդհանրապէս
ներքին
և
արտաքին
աղբիւրներով
,
հանգիստն
,
հաւասարակշռութիւնը
շարժման
լոկ
մի
մոմենտ
համարելով
։
‣
Շարժումը
մատերիայի
գոյութեան
հիմնական
ձեւերից
մէկն
է
։
‣ «
Մատերիան
առանց
շարժման
նոյնքան
աներեւակայելի
է
,
ինչքան
շարժումը
առանց
մատերիայի
»։
‣
Մարքսիստական
դիալեկտիկան
,
հակառակ
մեխանիստական
հասկացողութեան
,
հիմնական
շեշտը
դնում է
շարժման
,
ինքնաշարժման
ներքին
աղբիւրն
ընդունելու
վրայ
։
‣
Ամեն մի
շարժման
ներքին
իմպուլս
հակասութիւն
՝
հակադրութիւնների
պայքարն
է
։
‣
Շարժման
գլխաւոր
ձեւերն
են
,—
մեքենայական
շարժում
(
տարածութեան
մէջ
մարմինների
տեղափոխում
),
ֆիզիկական
շարժում
(
լոյս
,
ջերմութիւն
,
ելեկտրականութիւն
ևն
),
քիմիական
շարժում
(
ատոմների
միացում
ու
բաժանում
),
օրգանական
շարժում
կամ
կեանք
(
բջիջ
,
օրգանիզմ
),
հասարակական
կեանքի
շարժում
,
գիտակցութեան
ևն
,
որոնք
ունին
իրենց
իւրայատկութիւնները
և
հնարաւոր
չէ
միեւնոյն
ձեւով
բացատրել
,
ինչպէս
անում են
մեխանիստները
։
Աղբիւր՝
Ստեփան Մալխասեանց,
Հայերէն բացատրական բառարան
. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944):
էջ 1654
ՆՈՐ
(beta)
ՇԱՐԺՈՒՄ
գոյական
1.
գործողութիւն
,
որով
առարկայ
մը
կամ
առարկային
մասերէն
մէկը
տեղը
կը
փոխէ
,
մէկ
դրութենէն
ուրիշ
դրութեան
մը
մէջ
կը
մտնէ
.
2.
տատանում
,
ցնցում
,
սասանում
,
ծածանում
,
խլրտում
.
3.
երթեւեկ
,
անցուդարձ
.
4.
յառաջխաղացում
,
յառաջդիմութիւն
,
ընթացք
,
զարգացում
.
5.
յուզում
,
գրգիռ
.
6.
իրարանցում
,
խառնաշփոթութիւն
.
7.
եռուզեռ
,
ոգեւորութիւն
.
8.
թաւալում
.
9.
ծփանք
.
10.
(
Փոխաբերական
իմաստ
)
կեանք
.
11.
մարմնի
դիրքի
փոփոխութիւն
.
12.
որեւէ
կենդանական
գործողութիւն
,
որ
մարմնի
մէջ
կը
փոխէ
դիրքը
՝
ձեւը
՝
մեծութիւնը
.
օրինակ
՝
‣
մկանային
շարժում
.
13.
ցամաքային
կամ
ծովային
զօրքի
տեղափոխում
.
14.
երկրաշարժ
.
15.
ալեկոծութիւն
.
16.
(
Փոխաբերական
իմաստ
)
փոփոխութիւն
՝
ներքին
եւ
արտաքին
ազդակներու
պատճառով
.
17.
գործունէութիւն
.
18.
աշխուժութիւն
։
Աղբիւր՝
Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան,
Հայոց լեզուի նոր բառարան
. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992):
էջ 1766
ՆՈՐ
(beta)
Նման բառեր
շարժովն
շարժուն
Գործածութիւն
փորձնական
238 մէջբերում
Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը
շարժում →
շարժումն
(77 մէջբերում)
շարժում
†
չստուգուած
(159 մէջբերում)
Շարժում
†
չստուգուած
(2 մէջբերում)
Արդիւնքները տեսնելու համար, բռնել հեռախօսը հորիզոնական դիրքով կամ / եւ մասշտաբը (zoom-ը) նուազեցնել
ՆՈՐ
Ուսամնասիրել
շարժում
բառաձեւին
գործածութիւնը՝
Արեւմտահայերէն Գրուածքներու Ժողովածոյ
-ին մէջ։
Փնտռել «
շարժում
» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —
Բացատրական
(1992)
Հայոց լեզուի նոր բառարան
(1976)
Արդի հայերենի բացատրական բառարան
(1969)
Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան
(1968)
Հայոց լեզուի նոր բառարան
(1954)
Հայերէն աշխարհաբար լեզուի լիակատար բառարան
(1944)
Հայերէն բացատրական բառարան
(1910)
Նոր բառագիրք հայերէն լեզուի
Հոմանիշներու
(2009)
Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան
(1967)
Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան
(1938)
Բառարան գանձարան հայերէն լեզուի
Արեւմտահայերէնի
(2011)
Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան
(1991)
Արեւմտահայերենի բառարան
Նորաբանութիւններու
(2022)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Է պրակ
(2021)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Զ պրակ
(2021)
ՆՈՐ
Նոր բառեր արեւմտահայերէնի մէջ. Ա Գիրք
(2020)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Ե պրակ
(2018)
ՆՈՐ
Նոր բառեր. Դ պրակ
(2017)
Նոր բառեր. Գ պրակ
(2016)
Նոր բառեր. Բ պրակ
(2015)
Նոր բառեր. Ա պրակ
(2002)
Արդի հայերենի նորաբանությունների բառարան
(1996)
Նոր բառերի բացատրական բառարան
(1982)
Բառարան-տեղեկատու (Նոր բառեր և իմաստներ)
Յանգարան
(1976)
ՆՈՐ
Հայոց լեզվի հանգաբառարան
Բառակազմական
(2014)
Դպրոցական բառակազմական բառարան
Ստուգաբանական
(2010)
Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010)
Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը
- [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004)
Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995)
Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926)
Հայերէն արմատական բառարան
Դարձուածաբանական եւ Բարբառային
(2013)
Ղարաբաղի բարբառի բառարան
(2011)
Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան
(2010)
Հայերեն շրջասությունների բառարան
(2001)
Հայոց լեզվի բարբառային բառարան
(1975)
Հայոց լեզվի դարձվածաբանական բառարան
(1970)
Հազար ու մէկ բառ ու բան հայոց խօսից բարբառէն
(1970)
Արեւելահայ ոճաբանութիւններ
- [Հազար ու մէկ բառ ու բան հայոց խօսից բարբառէն]
(1913)
Հայերէն գաւառական բառարան
(1912)
Հայոց բառ ու բան
(1903)
Բառգիրք Արարատեան բարբառի
(1902)
Թուրքերէնէ փոխառեալ բառերը Պօլսի հայ ժողովրդական լեզուին մէջ համեմատութեամբ Վանի, Ղարաբաղի եւ Նոր-Նախիջեւանի բարբառներուն
(1869)
Բառգիրք յաշխարհաբառէ ի գրաբառ
(1836)
Յաւելուած աշխարհիկ բառք անվկայք ի գրոց առ մեզ եղելոց
- [Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի]
Ուղղագրական
(2013)
Հայերենի ուղղագրական նոր բառարան
(2002)
Արդի հայերենի ուղղագրական-ձեւակազմական բառարան
(1973)
Հայերեն ուղղագրական-ուղղախոսական-տերմինաբանական բառարան
Գրաբարի
(2012)
Գրաբարի դարձուածաբանական բառարան
(2010)
Գրաբարի բառարան - Նոր հայկազյան բառարանում չվկայված բառեր
(2007)
Նորայայտ բառեր գրաբարում
(2006)
Գրաբարի հոմանիշների բառարան
(2000)
Գրաբարի բառարան
(1944)
Ասացուածքներ հայերէն գրաբար լեզուով
- [Հայերէն բացատրական բառարան]
(1865)
Առձեռն բառարան հայկազնեան լեզուի
(1837)
Բառգիրք ի բարբառ հայ եւ իտալական
(1836)
Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի
Միջին Հայերէնի
(2009)
Միջին հայերենի բառարան
Վաղաշխարհաբարեան
(2014)
Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում
Օտար լեզուի
(2014)
Բառգրքույկ, Նոր եւ նորակազմ բառեր հայերենում
(2011)
Օտար բառերի բառարան
(1951)
Եւրոպական փոխառեալ բառեր հայերէնի մէջ
(1912)
Բացատրական բառգիրք - Օտարազգի բառերի եւ օտարագիր բառերի ու դարձւածքների
(1908)
Հանրամատչելի բառարան օտարազգի բառերի եւ գործածութեան մէջ մտած մտքերի ու դարձւածքների
Անուններու
(2010)
Հայոց ազգանունների բառարան
(2005)
ՆՈՐ
Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ
- [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005)
ՆՈՐ
Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ)
- [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005)
ՆՈՐ
Հեղինակներ
- [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973)
ՆՈՐ
Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968)
Արական Անձնանուններ
- [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968)
Իգական Անձնանուններ
- [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942)
Հայոց անձնանունների բառարան
Տեղանուններու
(2011)
Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ
- [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986)
Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան
Բուսանուններու
(1981)
Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան
(1895)
Հայբուսակ կամ Հայկական Բուսաբառութիւն
Մասնագիտական
(2015)
Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013)
ՆՈՐ
Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987)
Հայերենագիտական բառարան
(1979)
Տէրունի տօներ
- [Ծիսական Բառարան]
(1979)
Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ
- [Ծիսական Բառարան]
(1975)
Լեզվաբանական բառարան
Յապաւումներու
(2021)
ՆՈՐ
Տառային հապավումներ
- [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020)
ՆՈՐ
Տառային հապավումներ
- [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007)
Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996)
Հապավումներ
- [Նոր բառերի բացատրական բառարան]
Ձեւաբանութեան կարգաւորումներ
Արեւմտահայերէն
Արեւելահայերէն
Ցուցադրել ձեւաբանական վերլուծութիւն
Ցուցադրել ձեւաբանական զտիչները
Ցուցադրել գտնուած բառաձեւերը
Ցուցադրել գտնուած բառոյթները