Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
 Ձեւաբանութիւն

Արեւմտահայերէն

կոխեր → կոխել (բայ)
(Անցեալ դերբայ)
 Բառարան
կոխ ածական Կոխուած, ոտքի տակ գացած:
կոխ գոյական Ըմբշամարտ:
կոխել ներգործական բայ Ոտքը վրան դնել, քալել * ճմլել * տպել (դրամ):

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 218։


ԿՈԽԵԼ
ներգործական բայ
    1. (ոտք՝) դնել։
    2. (խաղող՝) ճզմել։
    3. (գետը՝ արտերը՝) ողողել։
    4. (երկիր մը՝ տուն մը ոտք՝) գալ, մտնել։
    5. (ամանի՝ տոպրակի մէջ՝) լեցնել, խճողել։
    6. (դրամ՝) կտրել։
    7. (օրէնքը՝) ոտնակոխել։
    8. (առաթուր՝) կոխկռտել։
    9. (տուն՝) ոստիկաններով մտնել, խուզարկել։

Դարձուածքներ
վրան ծանր կոխել
ճնշել։

մութը կոխել
մթննալ։

մտմտուքը կոխել
հնհնալ, մտահոգուիլ, մտատանջուիլ։

ոտք կոխել
պնդել, ստիպել։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 241
ՆՈՐ
＋գաւառական բառ ԿՈԽ (արմատ Կոխել՚ի)
գոյական
    1. Գօտեմարտութիւն, մենակռիւ։
‣ «Զուռնաչին փչեց կոխի եղանակ»։
‣ Գնանք կոխին մտիկ տանք։

Բաղադրեալ Բայեր
Կոխ բռնել, Կոխ ընկնել, Կոխ կենալ, Կոխ պրծնել
չէզոք բայ Գօտեմարտել, իրար փաթաթվելով կռուել։
‣ Նրանք երեկ կոխ բռնեցին։
‣ Արի՛ կոխ պրծնենք։

    2. Քնի մէջ լլկվելը ահռելի երազներով, անհանգիստ՝ տագնապալից քուն. մղձաւանջ։
‣ Առաջ ինձ քնած ժամանակս յաճախ կոխ էր պատահում։
‣ Աւելի կոխ են լինում այն ժամանակ, երբ մէջքի վրայ են պառկում։

    3. Երեխաների հիւանդութիւն, երբ նրանք չեն կարող ոտքի վրայ կանգնել, իբրև թէ մեռելներից կոխվելով. մեռելկոխ, կոխուածք։
‣ Երեխան կոխ (կամ կոխուածք) է եղել։

ածական
    4. Կոխի (3) ենթարկված, կոխով հիւանդ։
‣ Կոխ երեխայ։

⨀հին նշանակութիւն 5. Տե՛ս Կոխան։

Բաղադրեալ Բայեր
✽հազուադէպ բառ Ընդկոխ առնել (արարի), ✽հազուադէպ բառ Ընդկոխ ունել
ներգործական բայ Կոխան անել, ոտնատակ տալ, կոխկռտել։

Կոխ տալ
ներգործական բայ Ոտների տակ տրորել, կոխոտել, ոտնակոխ անել։
‣ Արտերը կոխ տալով անցան։
‣ Ցեխը լաւ կոխ տուր։
‣ Խաղողն ածում են հնձանի մէջ ու մերկ ոտներով կոխ են տալիս, ճմլում են։


ԿՈԽԵԼ կոխեցի
ներգործական բայ չէզոք բայ

Բաղադրեալ Բայեր
＋գաւառական բառ Աչքը կոխել
ներգործական բայ
    1. Սրտնեղած ասում են՝ երբ մի բան յակամայից տալիս են ուրիշին։
‣ Ահա՛, ա՛ռ, աչքդ կոխիր։

    2. Իրական ապացոյցը ներկայացնել մէկին, որ տեսնէ ու հաւատայ։
‣ Նա կասկածում էր թէ մատանին ծախել եմ, հանեցի, աչքը կոխեցի։

＋գաւառական բառ Ծակը կոխել
ներգործական բայ Բանտը դնել, բանտարկել։
‣ Հարբած ընկած էր փողոցում, տարան ծակը կոխեցին։
‣ Պարտքի պատճառով ծակը կոխել տուեց։

ԿՈԽԵԼ (եցայ),
ԿՈԽՎԵԼ վեցի
կրաւորական չէզոք բայ


＋գաւառական բառ ԿՈԽՎԵԼ վեցի (կրաւորական չէզոք ձև Կոխել՚ի, անարգական)
ներգործական և չէզոք բայ
    1. Բերանը կամ փորը ճխտել, լցնել, անչափ ուտել։
‣ Ա՛ռ, այս էլ կոխվիր, տեսնենք պիտի կշտանա՞ս։
‣ Այնքան կոխվեց, էլի աչքը հացի վրայ էր։

    2. Տե՛ս Երազակոխ լինել։

Տե՛ս եւ Կոխել։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1091
ՆՈՐ
(beta)
ԿՈԽ
գոյական
    1. արմատ կոխել բայի.
    2. գօտեմարտութիւն, գօտեմարտ, ըմբշամարտութիւն, ըմբշամարտ, մենակռիւ.
    3. քունի մէջ չարչարուիլը ահռելի երազներով, անհանգիստ՝ տագնապալից քուն.
    4. մանկական հիւանդութիւն՝ երբ մանուկը չի կրնար ոտքէ կայնիլ՝ իբրեւ թէ մեռելներէն կոխուելով, մեռելկոխ, կոխուածք.

ածական
    5. կոխի ենթարկուած, կոխով հիւանդ.
    6. Տե՛ս ԿՈԽԱՆ:


ԿՈԽԵԼ
ներգործական բայ
    1. ոտքը գետին կամ բանի մը վրայ դնել.

    2. ոտքի տակ առնել, կոխկռտել.

    3. ոտքով ճմլել, տրորել (խաղողը).

    4. բան մը ծակի մէջ ուժով թխմել՝ խոթել.

    5. զուգաւորուիլ, պղծել կին մը.

    6. բերնէ-բերան լեցնել (բան մը տոպրակին մէջ).

    7. կնիքը թուղթի վրայ ճնշելով տպել.

    8. ընկղմել, մտցնել (գլուխը ջուրին մէջ).

    9. պաշարել (տուն՝ քաղաք՝ երկիր).

    10. ջուրով ողողել (դաշտը).

    11. գօտեմարտի մէջ գետին տապալել.

    12. մեռելկոխ ընել, հիւանդացնել.

    13. կտրել, ձուլել (դրամ).

չէզոք բայ
    14. վրայ հասնիլ. օրինակ՝
‣ մութը կոխել (= մթննալ):

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1041
ՆՈՐ
(beta)
ՃՄԼԵԼ
չէզոք բայ
    1. ճզմել, ճմռել, սեղմել, տրորել.
    2. (Փոխաբերական իմաստ) նեղել, ճնշել։

Տեսակներ
— Թաղիք՝ լմել:

— Լեմոն, թաց լաթ՝ քամել:

— Խաղողը (հնձանի մէջ)՝ կոխել:

— Կաւ՝ շաղել:

— Մարմինը՝ շփել, մարձել:

— Սիրտը՝ մորմոքել, ցաւցնել, կսկծացնել, խշխշացնել:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1378
ՆՈՐ
(beta)
ԿՈԽՈՒԻԼ
կրաւորական բայ չէզոք բայ
    1. ոտքի տակ առնուիլ, կոխկռտուիլ.
    2. ոտքով ճմլուիլ՝ տրորուիլ (խաղողը).
    3. բան մը ծակի մը մէջ թխմուիլ՝ խոթուիլ.
    4. պղծուիլ, լլկուիլ (կիներու).
    5. բան մը բերնէ-բերան ճնշումով լեցուիլ.
    6. ճնշելով տպուիլ (կնիքը).
    7. ընկղմուիլ, ընկղմիլ, մտցուիլ (գլուխը ջուրին մէջ).
    8. յարձակում կրել, պաշարուիլ (տուն՝ քաղաք՝ երկիր).
    9. ողողուիլ (ջուրով).
    10. գետին տապալիլ, պարտուիլ (գօտեմարտի ատեն).
    11. մեռելկոխ ըլլալ, հիւանդացուիլ, հիւանդանալ.
    12. ձուլուիլ, կտրուիլ (դրամ)։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1042
ՆՈՐ
(beta)

Նման բառեր
գողեր
գողէր
կոխէր
կողեր
քողեր
քօղեր
ՆՈՐ Ուսամնասիրել կոխեր բառաձեւին գործածութիւնը՝ Արեւմտահայերէն Գրուածքներու Ժողովածոյ-ին մէջ։
Փնտռել «կոխեր» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Բացատրական

Հոմանիշներու

Արեւմտահայերէնի

Նորաբանութիւններու

Յանգարան

Բառակազմական

Ստուգաբանական

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

Ուղղագրական

Գրաբարի

Միջին Հայերէնի

Վաղաշխարհաբարեան

Օտար լեզուի

Անուններու

Տեղանուններու

Բուսանուններու

Մասնագիտական

Յապաւումներու

© 2026 Նայիրի. Հայերէն բառարանը կը պարունակէ 17,718 գլխաւոր բառ։
Կայքը ունի 144 բառարան եւ 3 գիրք։
Հայերէն
Նայիրի / Nayiri.com