Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
 Ձեւաբանութիւն

Արեւմտահայերէն

ծաղկի → ծաղիկ (գոյական)
Եզակի • Սեռական հոլով
Եզակի • Տրական հոլով
ծաղկի → ծաղկիլ (բայ)
Ներկայ ժամանակ • Ստորադասական եղանակ • Երրորդ դէմք • Եզակի
 Բառարան
ծաղկիլ չէզոք բայ Ծաղիկ տալ, փթթիլ * բարգաւաճիլ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 188։


ԾԱՂԻԿ
գոյական
    1. գունագեղ եւ յաճախ հոտաւէտ մաս բոյսերու։
    2. ընտրելագոյն մաս։
    3. (հասակ՝) մատաղ։
    4. (մանուկներու ախտ՝) ծաղկախտ։
    5. (գինիի՝) մառ, բորբոս։

Դարձուածքներ
նռան չորցած ծաղիկ
ջոլինար։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 204
ՆՈՐ
ԾԱՂԿԻԼ
ներգործական բայ
    1. ծլիլ, բացուիլ, փթթիլ։
    2. յառաջանալ, զարգանալ, բարգաւաճիլ։
    3. (հացի՝ կերակուրի՝) բորբոսիլ, մգլոտիլ։
    4. (գինիի՝) փառոտիլ, մառոտիլ։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 205
ՆՈՐ
＋գաւառական բառ ԾԱՂԿԻ
գոյական Մոխիր։

Համեմատել Ծաղիկ (12)։


1. ԾԱՂԿԵԼ ծաղկեցի
ներգործական բայ
⨀հին նշանակութիւն 1. Տե՛ս Ծաղկեցնել։

    2. Ձեռագիրը զարդարել ծաղկանկարներով, զարդագրերով, գլխագրերը գոյներով ներկել կամ ոսկեզօծել։
‣ Նախ գրիչը արտագրում էր ձեռագիրը, ապա ծաղկողը ծաղկում էր։
‣ Ծաղկելու արուեստը կոչվում է մանրանկարչութիւն։


2. ԾԱՂԿԵԼ ծաղկեցի և ծաղկեցայ
չէզոք բայ
    1. Ծաղիկ բանալ, բոյսի վրայ ծաղիկներ երեւալ։
‣ Գարունը բացվել է, ծառերը ծաղկել են։
‣ Մեր լիմոնը ծաղկեց (կամ ծաղկեցաւ)։

    2. Նմանութեամբ Առարկայի վրայ ծաղկի նման սպիտակ բծեր երեւալ, մգլել։
‣ Հացը խոնաւ տեղում ծաղկել է։
‣ Պատը տեղ-տեղ ծաղկել է։

(Համեմատել Ծաղիկ հիւանդութիւնը)։

    3. Զարգանալ հասակով, կեանքի ծաղիկ հասակն առնել։
‣ Դուք ջահէլ էք, պէտք է ծաղկիք, մենք ծերերս թառամինք։
‣ Ծլի՛ս, ծաղկիս, զօրանա՛ս (օրհնէք)։

    4. Փոխաբերաբար Բարգաւաճել, առաջ գնալ, զարգանալ։
‣ Քաղաքը տարէց տարի ծաղկում էր։
‣ Գիտութիւններն և արուեստները շատ ծաղկեցան։
‣ Առևտուրը ծաղկում է։
‣ Սովետական կարգերում մեր գիրն ու գրականութիւնը ծաղկեցին չտեսնված չափերով։

Ածանցական Բառեր
⨀հին բառ Ծաղկեալ
ածական Սիրուն, վայելուչ։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Ծաղկել ալեաց, ⨀հին բառ Ծաղկել մօրուաց
չէզոք բայ Սպիտակել։

⨀հին բառ Ծաղկել երեսաց
չէզոք բայ Զուարթանալ, պայծառանալ։

⨀հին բառ Ծաղկել մարմնոյ
չէզոք բայ Բորոտել։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 957
ՆՈՐ
(beta)
ԾԱՂԻԿ ծաղկի, (ծաղկունք, ծաղկանց և ծաղկաց), ծաղիկներ կամ ծաղկներ
գոյական
    1. (Բուսաբանական) Բոյսի այն մասը, որ պարունակում է բազմանալու (սեռական) գործարանները, որտեղ գոյանում է սերմը և որ սովորաբար լինում է երփներանգ, գունաւոր և հոտաւէտ։
‣ Հազարաւոր տեսակ ծաղիկներ կան։
‣ Ծաղիկներն ունենում են արտաքին բաժակ, ծաղկապսակ կամ գոյնզգոյն թերթիկներ, փոշանօթներ (առէչք, որձայ) և կնիք (սերմնափակ, իգայ)։
‣ Ծաղիկները յաճախ պարունակում են նեկտար, որոնցից մեղուները մեղր են պատրաստում։
‣ Ծաղիկը բոյսի ամենաէական մասն է։

    2. Բոյս, որ ունենում է կամ կրում է իւր վրայ ծաղիկ (1)։
‣ Դաշտային ծաղիկների մի փունջ բերեց։
‣ Այս մարգումն էլ ծաղիկներ են ցանած։

＋գաւառական նշանակութիւն 3. Տե՛ս Որդան կարմիր։

    4. Նկար կամ զարդ՝ ծաղկի ձեւով։
‣ Գոգնոցի շուրջը հարուստ ջուրք էր կարած, իսկ ներքեւի երկու անկիւններում փութայ-ծաղիկներ։
‣ Այս ծաղիկները ո՞վ է նկարել։

    5. Փոխաբերաբար Ընտրելագոյն մասը մի բանի։
‣ Նրանք հասարակութեան ծաղիկն էին կազմում։
‣ Երիտասարդութիւնը հասակի ծաղիկն է։

    6. Փայլ, թարմութիւն։
‣ Համեմատեցէք գիւղացի աղջկան առողջ դէմքի ծաղիկը քաղաքացի աղջիկների ներկած երեսների հետ։
‣ Քանի ժպտում էր՝ երեսից ռեհան ու ծաղիկ էր թափում։

    7. Նմանութեամբ Ծանր՝ վարակիչ հիւանդութիւն, յատուկ գլխաւորապէս մանկական հասակին, որի ժամանակ մարմինը վեր է տալիս, գոյանում են բշտիկներ, որոնք թարախակալում են, ապա ցամաքում և թափում, թողնելով մարմնի վրայ փոսացած սպիներ։
‣ Ծաղիկը հին ժամանակ մեծ կոտորածներ էր անում։
‣ Ծաղկի պատուաստը կատարելագործեց Ջենները։
‣ Նրանց երեխաները ծաղիկ են ընկել։
‣ Կանչեցէ՛ք, ծաղիկը կտրել տուէք։

    8. Որևէ նոր կարգի կամ փորձի առաջին նշանը, երախայրիքը (սովորաբար վատ մտքով)։
‣ Սրանք ձեր դաստիարակութեան ծաղիկներն են դեռ, պտուղները յետոյ կվայելէք։

＋գաւառական նշանակութիւն 9. Խորամանկ, վարպետորդի, փորձված մարդ։ (Նոյն մտքով գործ է ածվում և պտուղ)։
‣ Նա այն ծաղիկը չէ որ խաբվի։
‣ Ի՜նչ ծաղիկն ես, որ չհասկանաս։

    10. Դեռ չհասած ցորեն, (երբ ծաղկում է)։

    11. Զաւակ, երեխայ։
‣ Մայրը եկաւ իւր երկու ծաղիկներով։

    12. Մոխիր։

    13. Բորբոս, մգլածութիւն։
‣ Գինու երեսին ծաղիկ է կապել։
‣ Հացը լաւ չէր չորացրած, մգլել է, վրան ծաղիկներ են ելել (կամ ծաղիկ է բռնել)։

ածական
    14. Թարմ, ոյժը տեղը, առոյգ։
‣ Ծաղիկ հասակ։
‣ Ծաղիկ հասակում մեռաւ։

    15. Աշխոյժ, չարաճճի։
‣ Ի՜նչ ծաղիկ տղայ է։

    16. Պայծառ։
‣ Ծաղիկ գոյն։
‣ Ծաղիկ գոյնով ներկել։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Բովանդակել ծաղկի
չէզոք բայ Ծաղկի՝ տերեւները թափելուց յետոյ կոճակ բռնելը։

⨀հին բառ Լինել ի ծաղկի
չէզոք բայ Ծաղկելու մօտ լինել։

Ծաղիկ բանալ
չէզոք բայ Ծաղկել։

Ծաղիկ գրել
չէզոք բայ Տե՛ս Ծաղիկ կտրել։

Ծաղիկը թափել
չէզոք բայ
    1. Ծաղկաթափել, թերթիկները թափել ու կոճակ՝ պտուղ բռնել։

    2. Ամբողջ ծաղիկը փչանալ ու թափել, (որևէ վնասի հանդիպելուց)։
‣ Ցուրտը զարկեց, բալենիները ծաղիկները թափեցին։

Ծաղիկ կտրել
չէզոք բայ Ծաղիկ հիւանդութիւնը պատուաստել, բնական ծաղկից ապահովելու համար։
‣ Գիւղէ գիւղ շրջում էր, ծաղիկ էր կտրում։
‣ Երեխաների ծաղիկը կտրելու ամենայարմար ժամանակը գարունն է։

Ծաղիկ հանել, Ծաղիկ ընկնել
չէզոք բայ Ծաղիկ հիւանդութեամբ հիւանդանալ։
‣ Մեր երեխաները ծաղիկ արդէն հանել են։
‣ Ամուսնացած մարդ էր, երբ ծաղիկ ընկաւ։

Ծաղիկ ձգել
չէզոք բայ Ծաղիկներով վիճակ հանել կամ բանալ։

Ծաղիկ չափել
չէզոք բայ (սնոտիապաշտական) Հմայութեան մի ձեւ, ըստ որում համբարձման նախորդ գիշերը աղջիկները պարտէզում թզով չափում են մի խոտ և կարմիր թելով նշան դնում, և յաջորդ առաւօտը նայում են. եթէ խոտը երկարել է՝ լաւ նշան է, եթէ կարճացել է՝ վատ։

Ծաղիկ տեսնել
չէզոք բայ Ամսական ունենալ (կանանց)։

Ծաղկից ընկնել
չէզոք բայ Տե՛ս Ծաղիկ հանել։

Դարձուածքներ
✽հազուադէպ բառ Ծաղիկ աղի
գոյական Ջրից հանած աղի երեսի լաւագոյն մասը։

⨀հին բառ Արանց ծաղիկ
գոյական Տե՛ս Լօշ 1, Արջտակ։

⨀հին բառ Ծաղիկ գունոյ
գոյական Սկզբնական պայծառ գոյնը, որ վերջը խունանում է։

Համեմատել Ծաղիկ գոյն։

⨀հին բառ Ծաղիկ զմռնենեաց
գոյական Առաջին՝ ընտիր զմուռը։

⨀հին բառ Ծաղիկ ծիծռան
գոյական Խոտ, որ ծիծեռնակի գալուն հետ բուսնում է, գնալուն հետ չորանում (?), ծիծեռնախոտ (?)։

Պղնձի ծաղիկ
գոյական Տե՛ս Ժանգառ (2.2)։

Անհոտ ծաղիկ
գոյական Անպէտք մարդ։

Արհեստական ծաղիկ
գոյական Թղթի կամ լաթի կտորներից ծաղկի ձեւով շինած զարդ։

Ծաղիկ աւել
գոյական Աւելի մի տեսակ, որ կապում են ծաղկող բոյսերից։

Ծաղիկ հաց
գոյական Լաւ կարմրած հաց։

Ծաղիկ շուռ ածող հրեշտակ
գոյական (սնոտիապաշտական) Այն հրեշտակը, որ ծաղիկ հիւանդութիւնը սփռում է՝ բաժանում է երեխաներին (ժողովրդական բացատրութիւն ծաղկի վարակիչ հանգամանքի)։

Առածներ
Մի ծաղկով գարուն չի գայ
    1. Պէտք չէ առաջին նշաններից խաբվել ու շտապովի բան անել, պէտք է զգոյշ լինել։
    2. Միայն մի առաջաւոր անհատով դրութիւնը չի փոխվի։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 954
ՆՈՐ
(beta)
ԾԱՂԻԿ
գոյական
    1. գունագեղ եւ յաճախ հոտաւէտ բաժակ՝ պսակ՝ կոկոն (բացուած՝ կամ գոց) բոյսերու.

    2. նկար կամ զարդ՝ ծաղիկի ձեւով.

    3. ծանր ու փոխանցիկ հիւանդութիւն՝ մորթի վրայ՝ յատկապէս մանուկներու, ծաղկախտ.

    4. մանկապարտէզի վերջին դասարանը.

    5. (Փոխաբերական իմաստ) ընտրելագոյն մասը բանի մը. օրինակ՝
‣ երիտասարդութիւնը կեանքի ծաղիկն է.

ածական
    6. թարմ, առոյգ, մատղաշ, երիտասարդ. օրինակ՝
‣ ծաղիկ հասակի մէջ մեռաւ.

գոյական
    7. գինիի երեսին կապած մառ, բորբոս։

Տեսակներ
— Չորցած ծաղիկ՝ ջոլինար:

Բաղադրեալ Բայեր
Ծաղիկ բանալ
չէզոք բայ ծաղկիլ.

ծաղի հանել
չէզոք բայ ծաղիկի հիւանդութեամբ հիւանդանալ.

ծաղիկ տեսնել
ներգործական բայ դաշտան ունենալ (կիներու).

Դարձուածքներ
մէկ ծաղիկով գարուն չի գար
մէկ մարդով կացութիւնը չի փոխուիր.

գիտե՛մ ինչ բարի ծաղի ըլլալը
գիտե՛մ ինչ վարպետորդի՝ խորամանկ ըլլալը:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 903
ՆՈՐ
(beta)
ՄԱՍ
գոյական
    1. բաժնուած ամբողջի մը մէկ կտորը, բաժին, բեկոր, կտոր, կոտորակ, նշխար.

    2. հատուած, գլուխ.

    3. օրհնեալ հաց՝ որ կը ներկայացնէ Յիսուսի մարմինը եւ որ պատարագի վերջաւորութեան կը բաշխուի հաւատացեալներուն.

    4. մասնակցութիւն. օրինակ՝
‣ մաս առնել.

    5. աշխարհագրական կողմ՝ կոյս.

    6. վիճակ, կացութիւն.

    7. կոտոր, մանրուք.

    8. հատոր (գիրքերու).

    9. անդամ (մարմնի, կազմակերպութեան).

    10. ժառանգութիւն, ժառանգ.

    11. բաժանմունք.

    12. վիճակ, կացութիւն.

    13. գործիքներու՝ մեքենաներու փոխնորդ կտոր. մանրամաս։

Յարակից Բառեր
— Ազնուագոյն մաս՝ ծաղիկ։

— Ընկերութեան ընտրեալ մասը՝ ընտրանի:

— Լաւագոյն մասը՝ ուղղեծուծ:

— Սուրբ հաղորդութիւնը պարունակող տուփ՝ մասնատուփ։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1414
ՆՈՐ
(beta)
ԾԱՂԿԻԼ
չէզոք բայ
    1. ծաղիկ բանալ, ծլիլ, բացուիլ, փթթիլ.
    2. (Փոխաբերական իմաստ) յառաջանալ, զարգանալ, բարգաւաճիլ, ուռճանալ, քաղաքակրթուիլ։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 906
ՆՈՐ
(beta)
ՅԱՌԱՋԴԻՄԵԼ
չէզոք բայ
    1. դէպի առաջ կամ վեր շարժիլ.
    2. դէպի ամբողջացում կամ լիարժէք աճում՝ զարգացում յառաջանալ.
    3. աստիճանաբար ուժեղանալ՝ սաստկանալ.
    4. լաւ՝ դրական արդիւնք ձեռք ձգել։

Տեսակներ
— Արուեստի՝ ծաղկիլ.

— երկիրի՝ բարգաւաճիլ:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1604
ՆՈՐ
(beta)
ԾԱՂԿԵԼ
ներգործական բայ ձեռագիրը զարդարել ծաղկանկարներով՝ ծաղկեգիրներով՝ զարդագիրերով՝ յատկապէս գլխագիր տառերը գունաւորելով կամ ոսկեզօծելով:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 905
ՆՈՐ
(beta)

Նման բառեր
ծախքի
ձաղկի
 Գործածութիւն փորձնական 85 մէջբերում 

Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը

ՆՈՐ Ուսամնասիրել ծաղկի բառաձեւին գործածութիւնը՝ Արեւմտահայերէն Գրուածքներու Ժողովածոյ-ին մէջ։
Փնտռել «ծաղկի» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Բացատրական

Հոմանիշներու

Արեւմտահայերէնի

Նորաբանութիւններու

Յանգարան

Բառակազմական

Ստուգաբանական

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

Ուղղագրական

Գրաբարի

Միջին Հայերէնի

Վաղաշխարհաբարեան

Օտար լեզուի

Անուններու

Տեղանուններու

Բուսանուններու

Մասնագիտական

Յապաւումներու

© 2026 Նայիրի. Հայերէն բառարանը կը պարունակէ 17,718 գլխաւոր բառ։
Կայքը ունի 144 բառարան եւ 3 գիրք։
Հայերէն
Նայիրի / Nayiri.com