Հայերէն բառարան

Անվճար հայերէն ուղղագրիչ

Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա

Հայերէն Հայ | Հայ-Անգլերէն Հայ-Անգ | Անգլերէն-Հայ Անգ-Հայ | Հայ-Ֆրանսերէն Հայ-Ֆրա | Ֆրանսերէն-Հայ Ֆրա-Հայ

Ձեւաբանութիւն

Արեւմտահայերէն

Հարկի → հարկ (գոյական)

Տեսնել ձեւաբանական վերլուծութիւնը

Եզակի • Սեռական հոլով

Եզակի • Տրական հոլով

Բառարան

հարկ գոյական Պէտք, պահանջք, կարիք * տուրք:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 244։

ՀԱՐԿԻՔ

գոյական լուծք, եզնամոլ, լծակից եզերու զոյգ։

ՀԱՐԿ

գոյական պէտք, ստիպում, հարկադրանք, անհրաժեշտութիւն։

ՀԱՐԿ

գոյական
1. տուրք, բաժ, հաս։
2. Տե՛ս վրան։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 280

ՆՈՐ

1. ՀԱՐԿԻՔ (կեաց, յոգնակի)

գոյական
✽հազուադէպ նշանակութիւն 1. Պարտադիր ծառայութիւն, բեկար (?)։
⨀հին նշանակութիւն 2. Մի լուծ եզ։
✽հազուադէպ նշանակութիւն 3. Հարկիքի (2) արած վարը, հերկ։

Համեմատել Խուրիկ։

＋գաւառական բառ 2. ՀԱՐԿԻՔ

գոյական Պատիւ, յարգանք, մեծարանք։

‣ Մեծերի առաջ հարկիքով կանգնիր։

✽հազուադէպ բառ ՀԱՐԿՔ

գոյական Տե՛ս Հարկինք։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1219

ՆՈՐ

(beta)

ՀԱՐԿ ի (աց կմ ից)

գոյական
1. Կարիք, անհրաժեշտ՝ կարեւոր պէտք։

‣ Հարկն այնպէս էր պահանջում, որ ես էլ վիճաբանութեան միջամտէի։
‣ Հարկ չկայ այդքան շտապելու։

Առածներ

⨀հին բառ Հարկ զօրէնս լուծանէ

Կարիքն ստիպում է օրէնքը զանց անել։

2. Բռնադատութիւն, ստիպմունք։

‣ Սովի հարկն ստիպում էր սատկած կատուներ ուտել։
‣ Ինձ վրայ հարկ է դրված այս հրամանը խստիւ գործադրել։

3. Պայմանաւորված պարտադիր վճար, որ յաղթող պետութիւնը դնում է յաղթվածի վրայ։

‣ Արաբացիք ծանր հարկ դրին Հայաստանի վրայ։
‣ Յատուկ հարկահաններ ժողովում էին պետական հարկերը և ուղարկում արքունիք։

4. Ընդհանուր անուն զանազան տեսակ պարտադիր տուրքերի, որ ազգաբնակութիւնը վճարում է տէրութեան՝ պետական ծախսերը հոգալու համար։

‣ Շատ տեղերից դիմեցին կառավարութեան, խնդրելով հարկերը թեթեւացնել։

⨀հին նշանակութիւն 5. Պարտադիր ծառայութիւն, պաշտօն, սպասահարկութիւն։

⨀հին նշանակութիւն 6. Աղքատների օգտին ժողովարարութիւն անելը։

7. Հարկաւոր, կարեւոր։

‣ Հարկ եմ համարում ձեզ պատասխանել։
‣ Հարկ չտեսաւ (կամ չգտաւ) գալ։

＋գաւառական նշանակութիւն 8. (Եկեղեցական) Ծէսով նուիրագործված հարսանեկան հանդէս, ընդհանրապէս ճաշկերոյթ, խնջոյք, հարկինք։

‣ Ուլը մորթէ՛, հարկ արա (առած)։
‣ Հարկ ունիմ, հիւրեր ունիմ, չեմ կարող քաղաք գալ։

Դարձուածքներ

Հարկը ջուրը գցել

չէզոք բայ Ճաշկերոյթին հրաւիրված լինել, բայց չգնալ։

＋գաւառական նշանակութիւն 9. (Եկեղեցական) Ննջեցեալների յիշատակին արվող հացկերոյթ, հոգու հաց։

＋գաւառական նշանակութիւն 10. (Եկեղեցական) Հացկերոյթ, որ տալիս են աղքատներին եկեղեցու դռանը, յատկապէս մեռելոցների օրը։ Համեմատել նշանակութիւն 6։

Բաղադրեալ Բայեր

⨀հին բառ Հարկ առնել

ներգործական բայ Հարկադրել, բռնադատել։

⨀հին բառ Հարկ լինել

դիմազուրկ բայ Կարիք՝ անհրաժեշտութիւն լինել, պէտք լինել։

‣ Հարկ եղաւ գնալ։
‣ Եթէ հարկ լինի՝ նրան էլ կդիմեմ։

⨀հին բառ Հարկս արկանել ի վերայ, ⨀հին բառ Հարկ արկանել ի վերայ, ⨀հին բառ Հարկ հանել, ⨀հին բառ Ի հարկի արկանել, ⨀հին բառ Ընդ հարկաւ արկանել, ⨀հին բառ Ի հարկի կացուցանել, ⨀հին բառ Ընդ հարկաւ կացուցանել

ներգործական բայ Հարկի ենթարկել, վրան հարկ դնել։

⨀հին բառ Հարկ հանել, ⨀հին բառ Ընդ հարկաւ վարել

ներգործական բայ Բռնադատել, ստիպել։

⨀հին բառ Հարկս հարկանել

չէզոք բայ Հարկ վճարել։

Դարձուածքներ

⨀հին բառ Առ հարկի, ⨀հին բառ Ըստ հարկի, ⨀հին բառ Ի հարկէ, ⨀հին բառ Հարկաւ, ⨀հին բառ Հարկիւ

մակբայ Հարկից ստիպված, հարկադրված լինելով, բռնի, ակամայ։

Ի հարկէ, Հարկաւ

մակբայ Անշուշտ, անտարակոյս։

‣ Դու էլ, ի հա՛րկէ, կգաս. ―Հարկաւ։

Հարկից ստիպված

մակբայ Կարիքից ստիպված, ճարահատեալից, կամայ-ակամայ։

‣ Ճարս ի՞նչ էր որ չհամաձայնէի, հարկից ստիպված յանձն առայ։

Ի պահանջել հարկին

մակբայ Երբ հարկը պահանջէ, երբ հարկ լինի։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1217

ՆՈՐ

(beta)

ՀԱՐԿԻՔ

գոյական
    1. պարտադիր ծառայութիւն, բեկար.
    2. լծակից լուծ մը եզ, լուծք, եզնամոլ.
    3. լուծ մը եզան կատարած հերկը.
    4. պատիւ, յարգանք, մեծարանք:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1194

ՆՈՐ

(beta)

ԱՄՈԼ,
ԱՄՈԼՔ

գոյական
1. ամուսիններ, միասին ապրող զոյգ. Հակառակը՝ ազապ, ազատ, կոյս, ամուրի։

2. լուծ քաշող զոյգ.

Տեսակներ

— Եզներու՝ եզնամոլ, լուծք, հարկիք (զոյգ եզներ, որ միասին կը քաշեն լուծը)։

3. օգնական, մէկ սիրտ մէկ հոգի. օրինակ՝

‣ Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ լծակից ամոլներ դարձան իրարու՝ հայ դպրութիւնը ստեղծելու համար։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 55

ՆՈՐ

(beta)

ՀԱՐԿ

գոյական
1. կարիք, ստիպողականութիւն, անհրաժեշտութիւն, պահանջք, պէտք, հարկատրութիւն. օրինակ՝

‣ հարկ չկայ շտապելու.

2. հարկադրանք, ստիպում. օրինակ՝

‣ հարկի տակ մարդիկ շուն ու կատու կերած են.