Ermeni yazım denetleyicisi
Şimdi İndirin
 Sözlük
հլու ածական Գլուխ ծռող, հեզ, հպատակ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 255։


ԼՈՒ
գոյական մակաբոյծ միջատ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 170
Yeni!
ՀԼՈՒ
գոյական
    1. հնազանդ, խելօք, անսացող։
    2. (գործիք՝) ենթարկեալ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 289
Yeni!
Հ,
հ,
հոյ կամ,
հո
գոյական
    1. Հայերէն այբուբենի տասն և վեցերորդ գիրը և տասն և մէկերորդ բաղաձայնը։
‣ Գլխագիր Հ։
‣ Շղագիր հ։
‣ Շարքագիր հ։

    2. Երգաձայնական բաց կոկորդային հնչիւն, աւելի փափուկ քան խ, որ արտասանվում է կոկորդի ձայնական ճեղքը (հագագը) նեղացնելով։

⨀հին նշանակութիւն 3. Իբրև թուանշան՝ նշանակում էր 70։
‣ է-հոյ-չա-ւիւն (7, 70, 700, 7000)։

    4. Հոգեւորականների յատուկ անուններից առաջ՝ միջակէտով գործ է ածվում իբրև կրճատումն Հայր բառի։
‣ Հ. Արսէն Կոմիտաս Բագրատունի։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1155
Yeni!
(beta)
⨀հին բառ 1. ԼՈՒ
արմատ Լսել՚ի, Համեմատել Լիս, Լուս։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Լու առնել (արարի)
ներգործական բայ Լսելի անել, իմաց տալ։

⨀հին բառ Լու լինել
չէզոք բայ Լսելի լինել, իմացվել։

⨀հին բառ Առ լուս ունել
ներգործական բայ Լսել, ուշադրութեան առնել։

Դարձուածքներ
⨀հին բառ Լու ի լու
մակբայ Լսելի կերպով, ի լուր լսելեաց, լսելի լինելով։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 843
Yeni!
(beta)
2. ԼՈՒ (լուոյ), լուի, լուաներ, լուեր
գոյական (Կենդանաբանական) Փոքրիկ անթեւ միջատ, որ իբրև մակաբոյծ ապրում է մարդկանց և տաքարիւն կենդանիների վրայ և սնվում է նրանց արիւնով։ (Pulex irritans L)։
‣ Լուն մօտ 100 տեսակ ունի, որոնք բաժանվում են չորս ընտանիքի։
‣ Կան լուաներ, որոնք խրվում են կենդանու կաշու տակ և շատ տանջում են։
‣ «Լուերն ելան ճվերն ի վեր» (ժողովրդական երգ)։

Բաղադրեալ Բայեր
Լուն ուղտ շինել, Լուից ուղտ շինել
չէզոք բայ Մի չնչին բանի մեծ նշանակութիւն տալ, մեծացնել, չափազանցել։
‣ Նա մեկնելիս մոռացաւ մնաք բարով ասել. է՛լ լուից ուղտ շինեցին, ամեն տեղ տարածեցին, թէ կռուել են իրար հետ, յարաբերութիւնները խզվել է, բարդութիւններ են սպասվում ևն։

Լուից ձէթ քամել, Լուից ճրագու հանել
չէզոք բայ Սաստիկ ժլատ լինել։
‣ Հայրը լուից աշխատում է ձէթ քամել, իսկ որդին վատնող էր։

Դարձուածքներ
＋գաւառական բառ Լու քերթող
ածական Ցածահոգի. ժլատ։

Լուի խոտ, Լուի ծաղիկ
գոյական Տե՛ս Լուածաղիկ։


＋գաւառական բառ 3. ԼՈՒ
ածական գոյական Հանգիստ, հանդարտ, (գործ է ածվում միայն կենալ բայի հետ)։

Բաղադրեալ Բայեր
Լու կենալ
չէզոք բայ Հանգիստ թողնել մէկին, թոյլ տալ։
‣ Լո՞ւ է կենում որ ձեռքիս գործը վերջացնեմ։
‣ Լո՛ւ կաց, գնամ բերեմ։

(գուցէ լուռ՚ից սղված. համեմատել Սուս կենալ, սու)։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 844
Yeni!
(beta)
1. ԼՈՒՔ
գոյական Տե՛ս Լօքօ։


✽հազուադէպ բառ 2. ԼՈՒՔ
(արաբերէն lu‘uq)

գոյական Բժշկական մեղմացուցիչ ըմպելիք։


✽հազուադէպ բառ 3. ԼՈՒՔ
(արաբերէն luk, պարսկերէն lāk)

գոյական Դոժի խէժ։

Տե՛ս Լայքա (2)։


✽հազուադէպ բառ 4. ԼՈՒՔ
մակբայ Իսկոյն և եթ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 852
Yeni!
(beta)
ՀԼՈՒ հլուի (հլուաց)
(արմատ լու, լուր)

ածական
    1. Լաւ լսող, անսացող, հնազանդ, հեզ։ Հակառակը՝ Ըմբոստ, Անհնազանդ։
‣ Հլու ծառայ՝ հպատակ։

    2. Հլուին յատուկ։
‣ Հլու ծառայութիւն։
‣ Հլու հպատակութիւն։


＋գաւառական բառ ՀԼՈՒՆ
գոյական
    1. Տե՛ս Ուլունք։
    2. Նմանութեամբ Փոքրիկ կլոր գնդակ։

Դարձուածքներ
Հլուն-հլուն
ածական մակբայ Հլունի ձեւով, կայլակներով։
‣ Աչքերից արտասուքները հլուն-հլուն թափվում էին։
‣ Իւղը սառել է, երեսը հլուն-հլուն է եղել։

Հլո՞ւն գտար
Ասում են մէկին, որ անտեղի կերպով յիմարաբար ծիծաղում է։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1261
Yeni!
(beta)
Հ
    1. մեր այբուբենին տասնըվեցերորդ տառը եւ տասնըմէկերորդ բաղաձայնը, որ երգաձայնական բաց կոկորդային՝ հագագային հնչիւն ունի, աւելի փափուկ քան խ, որ կ՚արտասանուի կոկորդի ձայնական ճեղքը (= հագագը) նեղցնելով.

լեզուաբաններու կարծիքով տառ մը ըլլալէ ասելի թաւացումի նշան մըն է ձայնաւորով սկսող կարգ մը բառերու վրայ.

յունարէն այբուբենը, որուն հետ ընդհանրապէս կը համեմատուի մեր այբուբենը, հ գիրը չունի եւ անոր դերը կը կատարէ տասի՛ա կոչուող սա նշանը (՚), որ կը դրուի յատուկ կամ հասարակ անունի մը սկզբնատառ ձայնաւորին վրայ՝ նոյն թաւ շունչը արտաբերելու համար, ինչ որ H տառը կ՚ընէ լատիներէնի մէջ եւ հ-ն՝ հայերէնի մէջ. անունը հօ.

    2. գլխագիր հ-ն, քովը կէտ (= Հ.), դասական թուական ածական է եւ կը նշանակէ եօթանասուներորդ, իսկ նոտրգիր կամ բոլորգիր կամ շեղագիր հ-ն բացարձակ թուական ածական է եւ կը նշանակէ եօթանասուն.

    3. լծորդ է խ-ի. օրինակ՝
‣ կոհակ=կոխակ, խոյ = հոյ, հաղբք = խաղբք, եւ այլն.

    4. յունարէն սկզբնատառ բի (n) տառը հ-ով փոխանակուած է մեր լեզուին հին բառերուն մէջ. օրինակ՝
‣ բադէր = հայր, եւ այլն.

    5. որոշ բառերու սկիզբը սաստկացուցիչ դեր կը կատարէ. օրինակ՝
‣ հզօր, հպարտ, հմուտ, հլու, հուժկու, եւ այլն.

    6. կան բառեր ալ, որոնք սկզբնատառ հ-ն երբեմն կը պահեն եւ երբեմն ալ առանց անոր կը գործածուին. օրինակ՝
‣ համբառնալ = ամբառնալ, հարբենալ = արբենալ, հսկայ = սկայ, համբարել = ամբարել, հաւատ = աւատ, հանդերձապետ = անդերձապետ, եւ այլն.

    7. որոշ ժողովրդական կամ ռամկօրէն լեզուի բառերուն վրայ անիկա աւելցուած կը գործածուի. օրինակ՝
‣ որթ = հորթ, ունդ = հունտ, ագանիլ = հագնիլ, արբած = հարբած, եւ այլն. համեմատել նաեւ օդ [իք] = հօտ, ոգի = հոգի.

    8. պարսկերէն կամ պահլաւերէն բառերու սկզբնատառ. ֆ-ն հ-ով փոխանակուած է մեր մէջ. օրինակ՝
‣ ֆէրհէնկ = հրահանգ, ֆէրման = հրաման, Ֆրասախ = հրասախ (= փարսախ), ֆրավարտակ = հրովարտակ. ֆրաշա = հրաշք, ֆէրիշտէ = հրեշտակ, ֆրամատար = հրամատար (= հրամանատար), ֆրավարտիկան = Հրոտից (ամիս), ֆրաշոկըրըտի = հրաշակերտ.

    9. բարդուած կրկնաւոր թառերու երկրորդ արմատին հ-ն կը կորսուի ընդհանրապէս. օրինակ՝
‣ հեղ + հեղ = հեղեղ, հեծ + հեծ = հեծեծել, եւ այլն.

    10. հարկանել եւ հատանել բայերու արմատով բարդուած բառերու մէջ ալ հ-ն ինկած կը տեսնենք. օրինակ՝
‣ փողար = փողհար = փողահար, փայտատ = փայտհատ = փայտահատ, եւ այլն.

    11. սովորաբար երկու նոյն ձայւանորներու միջեւ հ կ՚ասելցուի. օրինակ՝
‣ Աբրա՛ամ = Աբրահամ, գեհեն, գեհեան, եւ այլն, ինչպէս նոյն դերը կը կատարեն նաեւ յ եւ ւ տառերը Միքայէլ եւ Աւովդ եւ ասոնց նման անուններու, տառադարձութեան մէջ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1094
Yeni!
(beta)
ԼՈՒ
գոյական փոքրիկ՝ անթեւ՝ ցատկռտող՝ մակաբոյծ միջատ՝ որ կ՚ապրի մարդոց ու տաքարիւն կենդանիներու վրայ եւ կը սնանի անոնց արիւնով.

(Ֆրանսերէն puce, Թրքերէն փիրէ):

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 788
Yeni!
(beta)
ՀԼՈՒ
ածական հնազանդ, խելօք, անսացող, հեզ։ Հակառակը՝ ըմբոստ։


ՀԼՈՒՆ
գոյական
    1. ապակեայ մանր գնտիկ՝ մէջը ծակ՝ որմէ թելի վրայ շարոց կը կազմուի ու իբրեւ մանեակ կը գործածուի իգական սեռի կողմէ.
    2. ուլունք:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1252
Yeni!
(beta)
 Usage beta 2 citations 

Usage of matching Word Forms

Ayrıca bu sözlüklerde "հ-լու" için arama:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Ermenice sözlük 17.718 kelimelerden oluşmuşdur
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Türkçe
Նայիրի / Nayiri.com