Ermeni yazım denetleyicisi
Şimdi İndirin
 Morphology

Western Armenian

բանդ → բան (noun)
Singular • Nominative case • Second Person Singular Possessive Article դ
Singular • Accusative case • Second Person Singular Possessive Article դ
 Sözlük
բան գոյական Ինչ, նիւթ * խօսք, միտք:
բայ գոյական Գործ կամ վիճակ ցոյց տուող բառ * որջ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 57։


ԲԱՆ
գոյական
    1. խօսք։
    2. պատգամ։

Դարձուածքներ
հուսկ բանք
տնօրէնի աւարտական ուղերձ՝ վարժարանի շրջանաւարտ կարգին։


ԲԱՆ
գոյական
    1. իր, իք, առարկայ, նիւթ, խնդիր։
    2. գործ։
    3. խօսք։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 59
Yeni!
ԲԱՆԴ...
Տե՛ս Բանտ...

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 351
Yeni!
(beta)
1. ԲԱՆ բանի (բանից)
գոյական
⨀հին նշանակութիւն 1. Մտաւոր կարողութիւն՝ ճանաչելու, դատելու, կշռելու. խոհականութիւն, իմացականութիւն, իմաստութիւն։

Համեմատել Բանական, Անբան։

    2. Այդ կարողութեան արդիւնքն՝ իբրև մտքի յղացում. գաղափար, խորհուրդ։
‣ Մտքումը մի բան որոճում է։
‣ Մի բան ծագեց գլխումս։

    3. Կրօնական Քրիստոնէական եկեղեցում աստուածային իմաստութիւն՝ իբրև երրորդութեան երկրորդ անձն, որ կոչվում է Որդի (յունարէն lògos)։
‣ Բանն աստուած։

    4. Այդ կարողութեան արտայայտութիւնն իբրեւ խօսք. իմաստ արտայայտող խօսք ընդհանրապէս։
‣ Մի բան ասա, լսենք։
‣ Մի սիրուն բան պատմեց։
‣ Բան խօսել չգիտէ։

Դարձուածքներ
Միով բանիւ
մակբայ Մի խօսքով, կարճ ասելով։

Բան առ բան
մակբայ Խօսքին խօսք, կէտ առ կէտ։

⨀հին նշանակութիւն 5. Ինչ որ մարդ ստեղծում է խօսքով, որևէ շարադրութիւն, գրուածք։

⨀հին նշանակութիւն 6. Յատկապէս՝ մտքի ստեղծագործութիւն, բանաստեղծութիւն, ճառ, գովասանական խօսք՝ գրաւոր կամ բանաւոր։

⨀հին նշանակութիւն 7. Իմաստալից կարճ խօսք, խրատ, ասացուածք։

⨀հին նշանակութիւն 8. Գրուածքի՝ բանաստեղծութեան մասն, գլուխ։

⨀հին նշանակութիւն 9. Ընդհանրապէս՝ լեզու, բարբառ։

    10. Լեզուի տարրերը, բառամթերք. սրանից՝

Դարձուածքներ
Մասն բանի գոյական, Մասունք բանի յոգնակի գոյական
(Քերականական) Խօսքի՝ այսինքն լեզուի բառամթերքի մասը, մասերը։
‣ Ութ մասն բանի (կամ մասնբանի) կայ։
‣ Գոյական անունը և բայը ամենակարեւոր մասնբանիներն են։

    11. Այդ կարողութեան արտայայտութիւնը գործով. ընդհանրապէս գործունէութիւն, ոյժերի լարումն՝ մի նպատակի հասնելու համար։
‣ Ի՞նչ ենք ձեռներս ծալած նստել. պէտք է մի բան անել։
‣ Դու ի՞նչ բանի ես։

Դարձուածքներ
Նա մեծ բանի վրայ է
Կարեւոր գործով է զբաղված. (սովորաբար գործ է ածվում հեգնական մտքով)։

    12. Գործ, աշխատանք։
‣ Ուրիշների տներում բան անելով՝ երեխաներին պահեց մեծացրեց։

Դարձուածքներ
Հացը դրած՝ բանն անիծած
(ասացուած), Երբ կերակուրը բերված է՝ պէտք է գործը դէն դնել. ուտելիս պէտք չէ միաժամանակ աշխատել։

Հաց դնեմ՝ հասի՛, բան դնեմ՝ փախի
(ասացուած), Ուտելու պատրաստ ես, իսկ աշխատելուց խուսափում ես։

Բանն ո՞վ անէ － ես ու դու. հացն ո՞վ ուտէ － ես ու դու
(ասացուած), Ով աշխատում է՝ նա էլ իրաւունք ունի ուտելու։

    13. Առհասարակ՝ զբաղմունք, որ գրաւում է մարդու ժամանակը և ուշադրութիւնը։
‣ Բան ունիմ, չեմ կարող գալ։
‣ Բանից գործից աչք չի կարող բանալ։

Դարձուածքներ
Բանս ի՞նչ է, Բանիս անունն ի՞նչ է
Զբաղված չեմ. պարապ եմ, ազատ ժամանակ ունիմ։

    14. Ընդարձակ մտքով՝ գործի հանգամանքներ, պայմաններ, անցուդարձ, իրադարձութիւն։
‣ Նոր բաներ բացվեցին։
‣ Դու բանից անտեղեակ ես։
‣ Շատ բաներ են կատարվում, որ մեզ յայտնի չեն։
‣ Աշխարհիս բաները։
‣ Այդ ուրիշ բան է։

Դարձուածքներ
Բանի տակ բան կայ
Գործում մի գաղտնիք, մի ուրիշ հանգամանք կայ։

Բանից դուրս է գալիս որ…
Յայտնի է դառնում այս իրողութիւնը, որ…

    15. Դիպուած, անցք, պատահմունք։
‣ Մի՛ գուցէ նրան մի բան է պատահել։
‣ Մի դատարկ բանի պատճառով խռովեցին։
‣ Այդ ի՞նչ բան է, ես չեմ լսել։

Դարձուածքներ
Բան է, եթէ հարցնեն՝ ասա որ…
Եթէ դէպք լինի, եթէ պատահաբար հարցնեն…։

    16. Գործի՝ աշխատանքի արդիւնք։
‣ Ա՞յս է արած բանդ։
‣ Գեղեցիկ բաներ են շինում։
‣ Իր արած բանից ինքն էլ գոհ չմնաց։

    17. Առհասարակ՝ որեւէ իր՝ առարկայ, շինված կամ բնական։
‣ Մի բան եմ առել, չգիտեմ կհաւանի՞ք։
‣ Փողոցում լաւ-լաւ բաներ շատ կան։
‣ Ի՜նչ սիրուն բան է այդ խխունջը։
‣ Տե՛ս, ի՛նչ սիրուն բան եմ բերել քեզ համար։

    18. Անձնական կամ տնային իրեր, իրեղէն։
‣ Տան բոլոր բաները ծախեց ու կերաւ։
‣ Ունեցած բաները հաւաքեց ու առաւ գնաց։

    19. Իբրեւ անորոշ դերանուն՝ իքմին, ինչ, զատ, ինչ-որ։
‣ Այստեղ մի բան կայ, բայց չեմ հասկանում։
‣ Բան չկայ, կանցնի կմոռացվի։
‣ Մի բան ունի՞ք ուտելու։

Դարձուածքներ
Մի բանի նմա՞ն է
Ունի՞ որեւէ արժանաւորութիւն։

Արածդ բանի նման չէ
Վատ բան է արածդ, գործը լաւ չես արել։

    20. Գործ է ածվում խօսքը առկախ թողնելով, մի մոռացված բանի (անձի կամ իրի) փոխարէն. իքը, զատը։
‣ Ո՞վ էր եկել մեզ մօտ. －Բանը… ը՛հ, անունը մոռացայ։
‣ Ուզում եմ մէկ էլ տեսնեմ էն… բանը… ի՞նչպէս են ասո՞ւմ։

    21. Նոյն գործածութիւնը՝ երբ պարկեշտութիւնից չեն ուզում առարկան անունովն ասել, յատկապէս՝ առնի անդամ, կանացի սեռական անդամ։

＋գաւառական նշանակութիւն 22. Շերամատուն։

Բաղադրեալ Բայեր
Բան անել
չէզոք բայ
    1. Գործ անել, աշխատել։
‣ Առաւօտից երեկոյ բան եմ անում։

    2. Գործել, բանել։
‣ Գործարանը բան է անում։

Բանը բուսնել
չէզոք բայ
    1. Գործը վատ ելք ունենալ։
‣ Նրա բանը բուսել է։

    2. Երբեմն՝ հակառակ նշանակութեամբ, աջողվել։
‣ Աչքդ լոյս, բանդ բուսաւ։

Բան բռնել
չէզոք բայ Գործի ձեռնարկել։
‣ Այնպէս բան բռնիր, որ տակիցը կարողանաս դուրս գալ։

Բան գցել
ներգործական բայ Գործածութեան մէջ դնել, բանեցնել։
‣ Մեքենան՝ գործարանը բան գցեցինք։

Բան դառնալ
չէզոք բայ Պիտանի բան դուրս գալ։
‣ Վրան շատ եմ աշխատում, տեսնենք բան պիտի դառնա՞յ։
‣ Զուր ես չարչարվում, բան չի դառնայ։

Բան դուրս չգալ
չէզոք բայ Բան չդառնալ։

Բան տալ
ներգործական բայ Փոխ տալ գործածելու համար, յանօթ տալ։
‣ Տաշտը մի անգամ բան տուի, կոտրած յետ բերեց, էլ բան կտա՞մ։

Բանի գալ
չէզոք բայ
    1. Պիտանի լինել։
‣ Այս կտորը բանի կգա՞յ։

    2. Յարմարվել։
‣ Այդ իմ բանին գալիս է։

Բանի տեղ դնել
ներգործական բայ Գնահատել, արժէքը ճանաչել, ուշադրութեան առնել։
‣ Խօսքս բանի տեղ չդրեց։
‣ Ինչ էլ որ անում եմ՝ բանի տեղ չեն դնում։

Բանից պրծնել
չէզոք բայ
    1. Գործը վերջացնել։
‣ Բանից որ պրծնէք՝ տուն եկէք ճաշելու։

    2. Հիւծվել, մաշվել, անյուսալի վիճակի մէջ լինել։
‣ Նա էլ ի՞նչ գործ կարող է անել, բանից պրծել է, հա՛ այսօր հա՛ վաղը կմեռնի։
‣ Կօշիկներս բանից պրծել են։

Բանը բանից անցնել
դիմազուրկ բայ Ուշ լինել, երբ այլևս սկսել չի լինի։
‣ Ափսո՜ս ուշ իմացայ, հիմայ էլ ի՞նչ կարելի է անել. բանը բանից անցել է։
‣ Ծնողները համաձայնութիւն տուին՝ երբ արդէն բանը բանից անցել էր։

Բանը բուրդ լինել, Բանը ձախ լինել, Բանը փթուկ լինել, Բանը փթռուկ լինել
չէզոք բայ Մէկի գործը վատ դրութեան մէջ լինել, վիճակը վատանալ։
‣ Գործերն ի՞նչպէս են. －Բանը բուրդ է, էսօր էգուց կմահանայ։

Բանը գլուխ գալ
չէզոք բայ Աջողութեամբ վերջանալ, կատարվել։
‣ Բանս գլուխ եկաւ, թոյլտւութիւն ահա ստացայ։

Բանը գլուխ բերել
չէզոք բայ Աջողութեամբ վերջացնել, կատարել։
‣ Դու բանս գլուխ բեր, վարձքդ իմ պարտքս կլինի։

Բան դուրս գալ
դիմազուրկ բայ Արդիւնք՝ օգտակար հետեւանք ունենալ։
‣ Ուզում ես՝ փորձիր, բայց բան դուրս չի գայ։
‣ Դիմեցի, տեսնենք մի բան դուրս կգա՞յ թէ ոչ։

Բանից դուրս գալ
չէզոք բայ Պարզվել, երեւալ, յայտնի դառնալ։
‣ Բանից դուրս է գալիս (կամ դուրս եկաւ), որ գողը ոչ թէ նա է, այլ ընկերը։
‣ Գործը քննեցի. բանից ի՞նչ է դուրս գալիս…։

Դարձուածքներ
Բան-գործ, Բան ու գործ (բանի գործի կամ բան ու գործի)
(կրկնակի հոմանիշ բառեր, յաճախ գործածական)
գոյական Բան, գործ, զբաղմունք։
‣ Բան-գործ թողի եկայ։
‣ Բանիդ գործիդ անունն ի՞նչ է։
‣ Բան ու գործից եղայ։
‣ Բան ու գործի դնել ևն։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 346
Yeni!
(beta)
2. ԲԱՆ
(պարսկերէն bān)

գոյական (Բուսաբանական) Տաք գօտիներում բուսնող ծառ, կաղինի նման պտուղներով, որոնց նշից ստացվում է ազնիւ տեսակի իւղ։ (Balanus myrepsica)։


✽հազուադէպ բառ ԲԱՆ
գոյական Փոխանակ Պան, Տե՛ս Պան։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 348
Yeni!
(beta)
1. ԲԱՆՏ բանտի (բանտից)
(պարսկերէն band, կապ, շղթայ)

գոյական
    1. Շինութիւն՝ տեղ, որտեղ արգելված պահում են յանցաւորներին իբրեւ պատիժ. արգելան, զնտան, կալանքի տեղ։
‣ Գետնափոր՝ խոնաւ անլոյս բանտ։
‣ Նա բանտից ազատվեց։
‣ Մեր հարեւանը մեռաւ բանտում։
‣ Բանտը դնել՝ ձգել։
‣ Բանտից արձակել։

    2. Բանտարգելութիւն։
‣ Դատարանը նրան երեք տարի բանտ վճռեց։


＋գաւառական բառ 2. ԲԱՆՏ (բա̈նտ)
(պարսկերէն band)

գոյական Առուի գլուխը՝ սկիզբը, որտեղ յարմարանք է ստեղծված՝ ջուրը դէպի առուն բաց թողնելու կամ նրա հոսանքը դադարեցնելու։
‣ Ջուրը բաւական է, գնա՛ բանտը կապիր։
‣ Հեղեղներից ջրի բանտը քանդվեց։


✽հազուադէպ բառ 3. ԲԱՆՏ
(պարսկերէն band)

գոյական Արեւելեան լարաւոր նուագարանների (թառի ևն) կոթի վրայի գօտին, որ ծառայում է իբրև ձայնի աստիճանացոյց. ֆարդայ։ (?)։


4. ԲԱՆՏ
(գերմաներէն Band, ռուսերէնից)

գոյական Ժապաւէն, որ մի քանի ծալ է արած խաչաձեւ և մէջտեղում հանգոյցի ձեւով կապած։
‣ Մազերը մետաքսէ կարմիր ժապաւէնով կապեց և գլխին մի բանտ շինեց։
‣ Նրա փողկապը միշտ բանտի ձեւով է լինում։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 354
Yeni!
(beta)
ԲԱՆՏ,
ԲԱՆԴ
(Պարսկերէն band = կապ, շղթայ)

գոյական
    1. յանցաւոր՝ մեղապարտ՝ չարագործ՝ գող պահելու տեղ, արգելան, արգելարան, արգելոց, արգելանոց. Հակառակը՝ պալատ։

Տեսակներ
— նեղ եւ մութը՝ զնտան (Պարսկերէն zindan), պահանոց.

— մութը եւ խորը՝ վիրապ.

— կարճ միջոցի համար՝ դիպահ, դիպահոջ (Թրքերէն կէօզ հապսը, Արաբերէն թաուքիֆ).

    2. բանտարգելութիւն. Հակառակը՝ ազատութիւն։

    3. առուի զլուխը՝ սկիզբը՝ ուր յարմարութիւն ստեղծուած է ջուրի հոսանքը կտրելու կամ հոսեցնելու.

    4. արեւելեան լարաւոր նուագարանի կոթի վրայի գօտի.

    5. (Ռուսերէն - Գերմաներէն) ժապաւէն, մէկ-երկու անգամ խաչաձեւ ծալլուած եւ մէջտեղը հանգոյցի ձեւով կապուած:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 298
Yeni!
(beta)
ԲԱՆ
գոյական
    1. իր, առարկայ, նիւթ.

    2. խօսք, պատգամ, ճառ, խրատ, պատուէր, ասացուածք.

    3. աստուածաբանական կոչում Յիսուսի, որպէս յայտնութիւն Աստուծոյ խօսքին, զոր Յովհաննէս Աստուածաբան Առաքեալ յաճախակի կը կրկնէ Դ. Աւետարանին Ա. Գլուխին մէջ.

(Յունարէն լոկոս).

    4. խնդիր.

    5. Գործ, աշխատանք.

    6. հուսկ բանք = վերջին պատգամ՝ պատուէր՝ խրատական, որ կ՚ուղղուի շրջանաւարտ աշակերտներու.

    7. քերականութեան ութ մասունք բանի.

    8. գրուածքի՝ գիրքի բաժանում, գլուխ: Տե՛ս ՊԱՆ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 293
Yeni!
(beta)
 Usage beta 6 citations 

Usage of matching Word Forms

Yeni! Explore the usage of the word form բանդ in the Corpus of Western Armenian.
Ayrıca bu sözlüklerde "բանդ" için arama:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Ermenice sözlük 95.898 kelimelerden oluşmuşdur
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Türkçe
Նայիրի / Nayiri.com