Армянская проверка орфографии
загрузить HySpell сейчас
 Словарь
բայ գոյական Գործ կամ վիճակ ցոյց տուող բառ * որջ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 57։


ԲԱՅ
գոյական ընել կամ ըլլալ ցուցնող խոնարհելի բառեր։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 59
Новинка
1. ԲԱ
Տե՛ս Բամ։


2. ԲԱ՛
շաղկապ
⨀հին նշանակութիւն 1. Արդարեւ, անշուշտ։

միջարկութիւն
✽հազուադէպ նշանակութիւն 2. փոխանակ Բա՜բէ։

Տե՛ս Բա՜բէ։

＋գաւառական նշանակութիւն 3. (Կրճատված Հապա՚ից) Հապա՛, ի՞նչպէս չէ, ի հարկէ։
‣ Գնացիր տեսա՞ր. －Բա՛։

    4. Հապա, ապա ուրեմն, բաս։
‣ Բա ինչո՞ւ ներս չի գալիս։
‣ Բա՛ ես ի՛նչ եմ ասում։

    5. (փոխանակ վա՚ի կամ բօ՚ի) Զարմանքի արտայայտութիւն մի անակնկալ դէպքի առիթով։
‣ Նա մերժեց հետս խօսել. －Բա՛։
‣ Մարդ չի մնացել. բոլորը գնացել են. －Բա՜։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 324
Новинка
(beta)
1. Յ,
յ,
յի
գոյական


2. Յ
Նախադրութիւն, որ գործ է ածվում գրաբարում Ի նախդրի փոխարէն, որոշ հոլովներ կազմելիս՝ ձայնաւորով սկսվող բառերի առաջ

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1529
Новинка
(beta)
⨀հին բառ 1. ԲԱՅ [Բամ՚ի սահմանական եզակի երրորդ դէմք, համեմատել Բամ 1]
Մասնիկ որ դրվում էր ուղղակի յաւելեալ նախադասութիւններից առաջ. ասում է, կօսէ թէ:


⨀հին բառ 2. ԲԱՅ (բայի, բայից)
գոյական Գազանների՝ յատկապէս արջի որջ, որտեղ նա ձմեռն անց է կացնում քնափութեան մէջ։

Համեմատել Բայոց։


3. ԲԱՅ բայի (բայից)
գոյական
⨀հին նշանակութիւն 1. Արտասանված խօսք, բան։

⨀հին նշանակութիւն 2. Որեւէ բառ։

Դարձուածքներ
⨀հին բառ Բայ բան
գոյական Դատարկ խօսք, շաղփաղփութիւն։

    3. (Քերականական) Մասն բանի, որ նշանակում է ընդհանրապէս՝ անել, լինել։
‣ «Տեսնել», «ուտել», «մնալ», «լինել» բայեր են։
‣ Բայերը փոփոխվում են ըստ եղանակի (օրինակ. տեսնում եմ, տեսնեմ, տե՛ս), ըստ ժամանակի (օրինակ. տեսնում եմ, տեսայ, կտեսնեմ), ըստ թուի (օրինակ. տեսնում եմ, տեսնում ենք), ըստ դէմքի (օրինակ. տեսնում եմ, տեսնում ես, տեսնում է)։
‣ Առանց բայի խօսք չի կարող կազմվել։

Տեսակներ
Անդրադարձ բայ
գոյական Որի նշանակած գործողութիւնը փոխադրական է, օրինակ. սիրել մէկին, սիրվել մէկից։

Անցողական բայ
գոյական Որի գործողութիւնը ենթական կատարել է տալիս ուրիշին, օրինակ. պառկեցրի (այսինքն՝ ես այնպէս արի որ նա պառկեց)։

Կրաւորական բայ
գոյական Որի գործողութիւնը կողմնակի առարկայից անցնում է ենթակայի վրայ, օրինակ. Բէլն սպանվեց Հայկից։

Ներգործական բայ
գոյական Որի գործողութիւնը ենթակայից անցնում է կողմնայի առարկայի վրայ, օրինակ. Հայկ սպանեց Բէլին։

Չէզոքական բայ
գոյական Որի նշանակած գործողութիւնը փոխադրական չէ, օրինակ. մնալ, լինել, փախչել։

Անդէմ բայ
գոյական Որ միայն եզակի 3-րդ դէմքով է գործածվում. օրինակ. ցրտեց, անձրեւում է, հարկաւոր է, կարելի է։

Դիմաւոր բայ
գոյական Որ գործ է ածվում երեք դէմքով էլ, օրինակ. գրեցի, գրեցիր, գրեց։

Անկանոն բայ
գոյական Որ խոնարհման ժամանակ շեղվում է սովորական կանոններից, օրինակ. տալիս եմ, տուի, տուր։

Կանոնաւոր բայ
գոյական Որ խոնարհվում է սովորական կանոններով, օրինակ. լսում եմ, լսեցի, լսի՛ր, տեսնում եմ, տեսայ, տե՛ս։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 346
Новинка
(beta)
ԲԱ
շաղկապ
    1. եթէ, թէ, որ.

մակբայ
    2. արդարեւ, անշուշտ, իրաւ որ.

ձայնարկութիւն
    3. բա՜բէ.
    4. պա՛հ (զարմացական բացականչութիւն)։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 271
Новинка
(beta)
Յ
    1. մեր այբուբենին 21րդ տառը։ Կարելի է ըսել, թէ ունի երեք ձեւի հնչիւն. ա) բառերուն սկիզբը հագագային բաղաձայն հի հնչիւն. բ) բառերուն մէջ՝ կիսաձայնի. գ) բառերուն վերջաւորութեան գրեթէ անձայն է։

    2. Բառերուն սկիզբը, բազմաթիւ բառերու պարագային, ձեւափոխուած եւ ձայնափոխուած ի տառը կը փոխարինէ: Գրաբարի մէջ ի նախդիրով հոլովներու պարագային - նախդրիւ տրական, նախդրիւ վերջահոլով տրական (ներգոյական) եւ բացառական - երբ տուեալ բառը ձայնաւորով սկսէր, ին կը վերածուէր յի. օրինակ
‣ նախդրիւ տրական, ի առաջ = յառաջ (դէպի առաջ). ներգոյական, ի անձին = յանձին (անձին մէջ). բացառական, ի Աստուծոյ = յԱստուծոյ (Աստուծմէ):

Միջանկեալ նշենք, որ տառադարձութեան հին օրէնքով, օտար լեզուներու (այբուբեններու) J տառը տառադարձած ենք Յ. օրինակ՝ Jesus (Յիսուս), Juda (Յուդա), Joseph (Յովսէփ):

Բառասկիզբին յառաջացած յ տառը աշխարհաբարի անցած կարգ մը բառերուն մէջ պահած է իր գոյութիւնը, կարծէք արմատին հետ ձուլուելով, միս ու ոսկոր կազմելով, ինչպէս՝ յառաջ, յարգ (իրենցմէ կազմուած բազմաթիւ բառերու մէջ ալ պահելով յ տառը) կամ սակաւադէպ գործածութիւն ունեցող գրաբարեան քարացած կապակցութիւններու մէջ. օրինակ յաւարտ սուրբ պատարագի, յոտնկայս երգել, յօգուտ եւ այլն։

Իմաստային գետնի վրայ ունի երեք նշանակութիւն. ա) նպատակային իմաստ՝ համար, իբրեւ, որպէս. օրինակ՝ յանուն ազատութեան (ազատութեան համար՝ անունով). բ) շարժման՝ ուղղութեան իմաստ՝ դէպի. օրինակ՝ յառաջ (դէպի առաջ). գ) յանգման իմաստ՝ մինչեւ. օրինակ՝ մինչեւ յաւան (մինչեւ աւանը):

    3. Բառամէջի յ տառը ունի կիսաձայնի, ձայնաւոր ե տառի հնչիւն. օրինակ՝
‣ կայան (կաեան), այս (աես) ես այլն։ Բառասկիզբին եւ բառամէջին, երբ ա տառին յ տառը յաջորդած է եւ այս վերջինին ալ բաղաձայն մը. օրինակ՝
‣ այծ, այս, ա եւ յ տառերը իրարու փարելով՝ ստացուած է աե երկբարբառային հնչիւնը։ Կարգ մը գաւառաբարբառներու մէջ, առանց բառակազմութեան, հոլովման կամ խոնարհման, երկբարբառը հնչիւնափոխութեան ենթարկուած է. օրինակ՝
‣ այծ = էծ, այսօր = էսօր, գայլ = գէլ, հայր = հէր, սայլ = սէլ։

    4. Բառավերջի յ տառը, ինչպէս ըսուեցաւ, գրեթէ անձայն է ներկայիս։ Սովորաբար զայն կը կանխեն ա եւ ո տառերը։ Միավանկ բառերու պարագային, բառավերջի յ տառը, աին, էին եւ ոին միանալով, ընդհանրապէս երկբարբառային հնչիւն կ՚ունենայ. օրինակ՝
‣ բայ, ճայ, թէյ, մէյ մը, խոյ, Նոյ։ Կան կարգ մը բացառութիւններ - լայ, տայ, գայ, գոյ, եւ այլն: Բառակերտումի, հոլովման եւ խոնարհման ատեն, բառավերջի յ տառը կը կորսուի, եթէ իրեն յաջորդէ բաղաձայն մը, օրինակ՝
‣ ծառայ - ծառաներ. իսկ նոյն պարագաներուն, եթէ իրեն յաջորդէ ձայնաւոր մը, անձայն յն կը վերածուի կիսաձայնի. օրինակ՝
‣ ծառայ - ծառայել -ծառայութիւն - ծառայեցի։

Իբրեւ թուանշան կը նշանակէ 300 Յ (գլխագիր Յ առանց միջակէտի) եւ 300րդ Յ. (գլխագիր Յ. միջակէտով):

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1583
Новинка
(beta)
ԲԱՅ
գոյական փոփոխական բառ, որ ցոյց կու տայ գոյութիւն, վիճակ կամ գործողութիւն։

Տեսակներ
Էական բայ
գոյական լինել կամ ըլլալ ցոյց կու տայ.

Ներգործական բայ
գոյական որուն ենթական գործողութիւնը կը կատարէ ուրիշի մը վրայ. օրինակ՝
‣ սիրել.

Անցողական բայ
գոյական որուն ենթական գործողութիւնը ուրիշի մը կատարել կու տայ. օրինակ՝
‣ սիրցնել.

Կրաւորական բայ
գոյական որուն ենթական գործողութիւնը իր վրայ կը կրէ՝ ուրիշի մը կողմէ. օրինակ՝
‣ սիրուիլ.

Չէզոք բայ
գոյական որուն գործողութիւնը ուրիշի մը վրայ չի կատարուիր, այլ կը մնայ ենթակային վրայ. օրինակ՝
‣ վազել.

Փոխադարձ բայ
գոյական գործողութիւնը կը կատարուի երկու հոգիի միջեւ. օրինակ՝
‣ գգուըտիլ.

Անդրադարձ բայ
գոյական որ թէեւ յաճախ կրաւորականի ձեւ ունի, բայց տէր բային գործողութիւնը փոխանակ ուրիշէ մը կրելու, ինք իր վրայ կը կատարէ, օրինակ՝
‣ հագուիլ:

Անդէմ բայ
գոյական միայն եզակի Գ. դէմքը կը գործածուի. օրինակ՝
‣ պէտք չէ։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 293
Новинка
(beta)

Похожие слова
բա-հ
պա-հ
Найти слово "բա-յ" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Наири. Армянский cловарь содержит 17 718 главных слов
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Русский
Նայիրի / Nayiri.com