Армянский словарь - բան-մարդ

Армянская проверка орфографии

загрузить HySpell сейчас

Nayiri

Армянский Arm | Армянско-Английский Arm-Eng | Англо - Армянский Eng-Arm | Армяно-французский Arm-Fre | Французско-Армянский Fre-Arm

Словарь

ԲԱՆ

գոյական
1. խօսք։
2. պատգամ։

Դարձուածքներ

հուսկ բանք

տնօրէնի աւարտական ուղերձ՝ վարժարանի շրջանաւարտ կարգին։

ԲԱՆ

գոյական
    1. իր, իք, առարկայ, նիւթ, խնդիր։
    2. գործ։
    3. խօսք։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 59

Новинка

ՄԱՐԴ

գոյական բանաւոր էակ։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 325

Новинка

1. ԲԱՆ բանի (բանից)

գոյական
⨀հին նշանակութիւն 1. Մտաւոր կարողութիւն՝ ճանաչելու, դատելու, կշռելու. խոհականութիւն, իմացականութիւն, իմաստութիւն։

Համեմատել Բանական, Անբան։

2. Այդ կարողութեան արդիւնքն՝ իբրև մտքի յղացում. գաղափար, խորհուրդ։

‣ Մտքումը մի բան որոճում է։
‣ Մի բան ծագեց գլխումս։

3. Կրօնական Քրիստոնէական եկեղեցում աստուածային իմաստութիւն՝ իբրև երրորդութեան երկրորդ անձն, որ կոչվում է Որդի (յունարէն lògos)։

‣ Բանն աստուած։

4. Այդ կարողութեան արտայայտութիւնն իբրև խօսք. իմաստ արտայայտող խօսք ընդհանրապէս։

‣ Մի բան ասա, լսենք։
‣ Մի սիրուն բան պատմեց։
‣ Բան խօսել չգիտէ։

Դարձուածքներ

Միով բանիւ

մակբայ Մի խօսքով, կարճ ասելով։

Բան առ բան

մակբայ Խօսքին խօսք, կէտ առ կէտ։

⨀հին նշանակութիւն 5. Ինչ որ մարդ ստեղծում է խօսքով, որևէ շարադրութիւն, գրուածք։

⨀հին նշանակութիւն 6. Յատկապէս՝ մտքի ստեղծագործութիւն, բանաստեղծութիւն, ճառ, գովասանական խօսք՝ գրաւոր կամ բանաւոր։

⨀հին նշանակութիւն 7. Իմաստալից կարճ խօսք, խրատ, ասացուածք։

⨀հին նշանակութիւն 8. Գրուածքի՝ բանաստեղծութեան մասն, գլուխ։

⨀հին նշանակութիւն 9. Ընդհանրապէս՝ լեզու, բարբառ։

10. Լեզուի տարրերը, բառամթերք. սրանից՝

11. Այդ կարողութեան արտայայտութիւնը գործով. ընդհանրապէս գործունէութիւն, ոյժերի լարումն՝ մի նպատակի հասնելու համար։

‣ Ի՞նչ ենք ձեռներս ծալած նստել. պէտք է մի բան անել։
‣ Դու ի՞նչ բանի ես։

Դարձուածքներ

Նա մեծ բանի վրայ է

Կարեւոր գործով է զբաղված. (սովորաբար գործ է ածվում հեգնական մտքով)։

12. Գործ, աշխատանք։

‣ Ուրիշների տներում բան անելով՝ երեխաներին պահեց մեծացրեց։

13. Առհասարակ՝ զբաղմունք, որ գրաւում է մարդու ժամանակը և ուշադրութիւնը։

‣ Բան ունիմ, չեմ կարող գալ։
‣ Բանից գործից աչք չի կարող բանալ։

Դարձուածքներ

Բանս ի՞նչ է, Բանիս անունն ի՞նչ է

Զբաղված չեմ. պարապ եմ, ազատ ժամանակ ունիմ։

14. Ընդարձակ մտքով՝ գործի հանգամանքներ, պայմաններ, անցուդարձ, իրադարձութիւն։

‣ Նոր բաներ բացվեցին։
‣ Դու բանից անտեղեակ ես։
‣ Շատ բաներ են կատարվում, որ մեզ յայտնի չեն։
‣ Աշխարհիս բաները։
‣ Այդ ուրիշ բան է։

15. Դիպուած, անցք, պատահմունք։

‣ Մի՛ գուցէ նրան մի բան է պատահել։
‣ Մի դատարկ բանի պատճառով խռովեցին։
‣ Այդ ի՞նչ բան է, ես չեմ լսել։

Դարձուածքներ

Բան է, եթէ հարցնեն՝ ասա որ…

Եթէ դէպք լինի, եթէ պատահաբար հարցնեն…։

16. Գործի՝ աշխատանքի արդիւնք։

‣ Ա՞յս է արած բանդ։
‣ Գեղեցիկ բաներ են շինում։
‣ Իր արած բանից ինքն էլ գոհ չմնաց։

17. Առհասարակ՝ որեւէ իր՝ առարկայ, շինված կամ բնական։

18. Անձնական կամ տնային իրեր, իրեղէն։

‣ Տան բոլոր բաները ծախեց ու կերաւ։
‣ Ունեցած բաները հաւաքեց ու առաւ գնաց։

19. Իբրեւ անորոշ դերանուն՝ իքմին, ինչ, զատ, ինչ-որ։

‣ Այստեղ մի բան կայ, բայց չեմ հասկանում։
‣ Բան չկայ, կանցնի կմոռացվի։
‣ Մի բան ունի՞ք ուտելու։

Դարձուածքներ

Մի բանի նմա՞ն է

Ունի՞ որեւէ արժանաւորութիւն։

Արածդ բանի նման չէ

Վատ բան է արածդ, գործը լաւ չես արել։

20. Գործ է ածվում խօսքը առկախ թողնելով, մի մոռացված բանի (անձի կամ իրի) փոխարէն. իքը, զատը։

‣ Ո՞վ էր եկել մեզ մօտ. －Բանը… ը՛հ, անունը մոռացայ։
‣ Ուզում եմ մէկ էլ տեսնեմ էն… բանը… ի՞նչպէս են ասո՞ւմ։

21. Նոյն գործածութիւնը՝ երբ պարկեշտութիւնից չեն ուզում առարկան անունովն ասել, յատկապէս՝ առնի անդամ, կանացի սեռական անդամ։

＋գաւառական նշանակութիւն 22. Շերամատուն։

Բաղադրեալ Բայեր

Բան անել

չէզոք բայ
1. Գործ անել, աշխատել։

‣ Առաւօտից երեկոյ բան եմ անում։

2. Գործել, բանել։

‣ Գործարանը բան է անում։

Բանը բուսնել

չէզոք բայ
1. Գործը վատ ելք ունենալ։

‣ Նրա բանը բուսել է։

2. Երբեմն՝ հակառակ նշանակութեամբ, աջողվել։

‣ Աչքդ լոյս, բանդ բուսաւ։

Բան բռնել

չէզոք բայ Գործի ձեռնարկել։

‣ Այնպէս բան բռնիր, որ տակիցը կարողանաս դուրս գալ։

Բան գցել

ներգործական բայ Գործածութեան մէջ դնել, բանեցնել։

‣ Մեքենան՝ գործարանը բան գցեցինք։

Բան դառնալ

չէզոք բայ Պիտանի բան դուրս գալ։

‣ Վրան շատ եմ աշխատում, տեսնենք բան պիտի դառնա՞յ։
‣ Զուր ես չարչարվում, բան չի դառնայ։

Բան դուրս չգալ

չէզոք բայ Բան չդառնալ։

ներգործական բայ Փոխ տալ գործածելու համար, յանօթ տալ։

‣ Տաշտը մի անգամ բան տուի, կոտրած յետ բերեց, էլ բան կտա՞մ։

Բանի գալ

չէզոք բայ
1. Պիտանի լինել։

‣ Այս կտորը բանի կգա՞յ։

2. Յարմարվել։

‣ Այդ իմ բանին գալիս է։

Բանի տեղ դնել

ներգործական բայ Գնահատել, արժէքը ճանաչել, ուշադրութեան առնել։

‣ Խօսքս բանի տեղ չդրեց։
‣ Ինչ էլ որ անում եմ՝ բանի տեղ չեն դնում։

Բանը գլուխ գալ

չէզոք բայ Աջողութեամբ վերջանալ, կատարվել։

‣ Բանս գլուխ եկաւ, թոյլտւութիւն ահա ստացայ։

Բանը գլուխ բերել

չէզոք բայ Աղջողութեամբ վերջացնել, կատարել։

‣ Դու բանս գլուխ բեր, վարձքդ իմ պարտքս կլինի։

Բան դուրս գալ

դիմազուրկ բայ Արդիւնք՝ օգտակար հետեւանք ունենալ։

‣ Ուզում ես՝ փորձիր, բայց բան դուրս չի գայ։
‣ Դիմեցի, տեսնենք մի բան դուրս կգա՞յ թէ ոչ։

Դարձուածքներ

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 346

Новинка

(beta)

✽հազուադէպ բառ ԲԱՆ

գոյական Փոխանակ Պան, Տե՛ս Պան։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 348

Новинка

(beta)

ՄԱՐԴ (մարդոյ, մարդք, մարդոց, աւելի սովորական՝ մարդիկ, մարդկան), մարդի կմ մարդու, մարդեր, սովորաբար մարդիկ, մարդկանց, մարդկանցից, մարդկանցով

գոյական
1. Ողնաշարաւոր կաթնասուն կենդանի, երկու ձեռքով, երկու ոտքով, հինգ-հինգ մատներով, մատների ծայրերին տափակ եղունգներով, լայն ճակատով, բարձր կառափով, երկու ոտների վրայ գագաթնահայեաց կանգնող ու քայլող, երեք տեսակի ատամներով, որոնց թիւը, չափահասութեան ժամանակ, հասնում է 32-ի։

‣ Կենդանաբանական դասակարգութեան մէջ՝ մարդը պատկանում է առաջակարգերի (պրիմատների) տոհմին, որի մի ընտանիքն է կազմում, իսկ միւս չորս ընտանիքները կազմում են կապիկները։
‣ Բոլոր կենդանիների մէջ մտաւորապէս ամենազարգացածն է մարդը և միայն նա ունի յօդաւոր լեզու։
‣ Մարդու հիմնական և ամենաէական զանազանութիւնը բարձրագոյն կապիկներից՝ նրա գագաթնահայեաց դիրքն է, որի հետեւանքն են միւս գլխաւոր տարբերութիւնները,－ ձեռքերը՝ իբրեւ աշխատելու գործիքներ, բերանը՝ իբրեւ խօսարան, զարգացած ուղեղը՝ իբրեւ զգայական և մտաւորական անօթ ևն։
‣ Մարդկանց հասակը 1.60 մետրից հասնում է մինչեւ 1.82-ի, պատահում են աւելի բարձր՝ հսկաներ, և աւելի ցած՝ գաճաճներ։

2. Յատկապէս արական սեռի մարդ, տղամարդ, էրիկմարդ։

3. Իգական սեռի մարդ (քիչ դէպքերում, սովորաբար այս նշանակութեամբ գործ է ածվում կին մարդ, կնիկմարդ)։

‣ Հարիւր մարդ նստած էին սեղան, տղամարդ թէ կին։
‣ Փողոցները լիքն են երկու սեռի մարդկանցով։
‣ Կնիկ մարդիկ առանձին էին նստած։

4. Չափահաս դարձած, արբունքն առած տղամարդ։

‣ Դեռ ե՞րբ պիտի մեծանայ, մարդ դառնայ։
‣ Որդիդ կարգին մարդ է դարձել։

5. Տղամարդ ամուսին, այր։

‣ Մարդս տանը չէ։
‣ Աղջիկը մարդ է ուզում։
‣ Մարդ ու կին էին ու մի երեխայ։
‣ «Աղջի, արի՛, քեզ մարդու տամ» (ժողովրդական երգ)։
‣ Մարդուցը բաժանվել է։

    6. Մարդը, որ անասուններից տարբերվում է մտքով, լեզուով և հասարակական աշխատանքի պրոցեսում գործիք ստեղծելու և օգտագործելու կարողութեամբ։

    7. Մարդը՝ նկատմամբ իւր բարոյական ու մտաւորական յատկութիւններին։

    8. Աշխատող ոյժ, աշխատող ձեռք։

‣ Քա՞նի մարդ է հարկաւոր, որ հինգ օրում շինես. －Տասը մարդը բաւական է։
‣ Մարդկանց հաւաքի՛ր, գնանք արխը մաքրելու։

9. Զինուորական։

‣ Հինգ հազար մարդուց բաղկացած բանակով արշաւանք սկսեց։
‣ Ի՞նչպէս ես պատերազմի գնում այդքան քիչ մարդով։

10. Մարդկային մարմին։

‣ Մարդը բաղկացած է երկու մասից, գլխից և իրանից. վերջաւորութիւնները իրանի յաւելուածներն են։

Իբրեւ անորոշ դերանուն.
11. Մի ոմն, մէկը։

‣ Մարդ է գալիս, գնա՛, դուռը բա՛ց։
‣ Մարդ ընկաւ ծովը։

12. Ոքմին, որեւէ մէկը։

‣ Մարդու բան չասես։
‣ Դուռը բացի, մարդ չկար։
‣ Մարդ նրան ասէ՝ քո ի՞նչ գործն է որ խառնվում ես։

13. Անորոշ ենթակայ (ինչպէս ֆրանսերէն on, գերմաներէն man), որ ընդհանուր կերպով արտայայտում է ենթական, առանց որեւէ անհատի վերաբերելու։

‣ Մարդ քանի մտածում է՝ այնքան աւելի է համոզվում։
‣ Մարդ եթէ գիտենար, թէ վաղն իրան ի՞նչ պիտի պատահի։
‣ Մարդ չգիտէ ի՛նչ անէ։

Բաղադրեալ Բայեր

Մարդու գնալ

չէզոք բայ Տե՛ս Մարդ (5)։

Մարդու տալ

ներգործական բայ Տե՛ս Մարդ (5)։

Դարձուածքներ

✽հազուադէպ բառ Մարդ անօրէնութեան

գոյական (Կրօնական) Նեռ։

⨀հին բառ Որդի մարդոյ

գոյական (Կրօնական) Քրիստոս։

⨀հին բառ Մարդ ի մարդոյ

մակբայ Մինը միւսից, յաջորդաբար։

Անտառի մարդ

գոյական Տե՛ս Օրանգ-ուտանգ։

Առաջին մարդ

գոյական (Կրօնական) Նախամարդ Ադամը։

Մա՜րդ աստծու

միջարկութիւն Զարմանքի ու յանդիմանութեան արտայայտութիւն։

‣ Մի րոպէ համբերութիւն ունեցիր, ի՞նչ եղաւ քեզ, մա՜րդ աստծու։

Մարդուն մէկը

դերանուն Մի մարդ, մի ինչ-որ մարդ։

‣ Մարդուն մէկը մի անգամ գանձ է գտնում։
‣ Քեզ ո՞վ ասաց. －Մարդուն մէկը։

Մարդու մօտ

ածական Տե՛ս Մարդամօտ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1421

Новинка

(beta)

ԲԱՆ

գոյական
    1. իր, առարկայ, նիւթ.

    2. խօսք, պատգամ, ճառ, խրատ, պատուէր, ասացուածք.

    3. աստուածաբանական կոչում Յիսուսի, որպէս յայտնութիւն Աստուծոյ խօսքին, զոր Յովհաննէս Աստուածաբան Առաքեալ յաճախակի կը կրկնէ Դ. Աւետարանին Ա. Գլուխին մէջ.

(Յունարէն լոկոս).

    4. խնդիր.

    5. Գործ, աշխատանք.

    6. հուսկ բանք = վերջին պատգամ՝ պատուէր՝ խրատական, որ կ՚ուղղուի շրջանաւարտ աշակերտներու.

    7. քերականութեան ութ մասունք բանի.

    8. գրուածքի՝ գիրքի բաժանում, գլուխ: Տե՛ս ՊԱՆ։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 293

Новинка

(beta)

ՄԱՐԴ

գոյական
    1. բանական, հոգիով ու մարմնով, խօսուն, ողնաւոր, կաթնաբոյծ, ուղիղ կեցող, ամենակեր էակ.

    2. միտք՝ լեզու եւ ընկերային կեանք ունեցող էակ.

    3. ոեւէ մէկը՝ անձ.

    4. այր, տղամարդ.

    5. չափահասութեան հասած մանչ.

    6. կնոջ մը ամուսինը. օրինակ՝

‣ մարդս տուն չեկաւ.

    7. կազմաւորուած էակ՝ բարոյական եւ մտաւոր գետիններու վրայ.

    8. իր խոստումները յարգող, վստահելի անձ.

    9. աշխատող ձեռք՝ անձ.

    10. իբրեւ անորոշ դերանուն, առանց ոեւէ անձ նկատի ունենալու. օրինակ՝

‣ ամէն մարդ պարտաւոր է մաքրասէր ըլլալ.

11. իբրեւ կոչական՝ խօսակիցի մը ուղղուած. օրինակ՝

‣ է՜հ, ագահ մարդ:

Բաղադրեալ Բայեր

Մարդ առնել

ներգործական բայ պսակուիլ, ամուսնանալ։

Մարդ բռնել

ներգործական բայ
1. համոզել.
2. գործաւոր՝ աշխատաւոր վարձել:

Մարդ գրել

ներգործական բայ
1. անդամագրել.
2. գործակից առնել՝ ցանկի վրայ գրելով անձին անունը։

Մարդ դառնալ

չէզոք բայ
    1. բարոյական եւ մտաւոր փափաքելի յատկութիւններու տիրանալ.
    2. թերութիւներէ ձերբազատուիլ, ճամբու գալ, ուղղուիլ.
    3. հարստանալ, դիրքի տիրանալ:

Մարդ դարձնել

ներգործական բայ
1. հարստացնել, դիրքի տէր դարձնել.
2. արժէքաւոր՝ արժանաւոր մէկը ընել՝ օժանդակելով՝ կրթելով։

Մարդ զարնել

ներգործական բայ սպաննել:

Մարդ ըլլալ

չէզոք բայ Տե՛ս մարդ դառնալ։

Մարդ մնալ

չէզոք բայ մարդկային, բարձր յատկութիւները պահպանել:

Մարդու երես տեսնել

ներգործական բայ ծանօթի հանդիպիլ:

Մարդու երես չտեսնել

ներգործական բայ
    1. ծանօթի չհանդիպիլ.
    2. մենակեացի կեանք ապրիլ.
    3. վայրենիներու մէջ ապրիլ:

Մարդու երթալ

ներգործական բայ պսակուիլ (կնոջ):

Մարդու մը զարնել

ներգործական բայ ծեծել, խոշտանգել:

Մարդու՝ մարդոց հետ խառնուիլ

ներգործական բայ ընտանեկան՝ խնամիական կապ հաստատել:

Մարդու մէջ ելլել

չէզոք բայ
    1. մենակեացի պէս քաշուած կեանք չապրիլ.
    2. ընտանեկան այցելութեանց երթալ.
    3. ընկերային հանդիպումներու՝ հաւաքոյթներու մասնակցիլ։

Մարդու մը տալ (աղջիկը)

ներգործական բայ պսակել:

Մարդու տեղ դնել

ներգործական բայ
1. արժանաւոր մարդ համարել.
2. յարգալիր վարուիլ:

Դարձուածքներ

Մարդ - գլուխ

իւրաքանչիւր անձ. մարդագլուխ:

Մարդ մարդասանք

մարդ են մարդ ըսուելիք՝ մարդկային էակ։

Մարդուն մէկը

1. անորոշ մարդ.
2. աննշան մարդ:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1426

Новинка

(beta)

Usage beta 1 citation

Usage of matching Word Forms

Hold phone in landscape mode or decrease zoom in order to view Usage results

Найти слово "բան-մարդ" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

(1976) Новинка Հայոց լեզվի հանգաբառարան

Word Structural

(2014) Դպրոցական բառակազմական բառարան

Etymological

(2010) Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010) Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը - [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004) Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995) Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926) Հայերէն արմատական բառարան

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) Новинка Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) Новинка Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) Новинка Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]