Армянский словарь - առ-եւ-տուր

Армянская проверка орфографии

загрузить HySpell сейчас

Nayiri

Армянский Arm | Армянско-Английский Arm-Eng | Англо - Армянский Eng-Arm | Армяно-французский Arm-Fre | Французско-Армянский Fre-Arm

Словарь

առեւտուր գոյական Վաճառքի փոխանակութիւն, շուկայ, առուծախ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 38։

ԵՒ

շաղկապ ու, ալ, թէ՛։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 122

Новинка

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 501

Новинка

ԱՌԵՒՏՈՒՐ

գոյական տուրեւառ, վաճառականութիւն։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 41

Новинка

⨀հին բառ 1. ԱՌ (ի, ից)

(արմատ Առնուլ՚ի)

գոյական
1. Առնելը, գնելը, (որից առ ու ծախս, առևտուր), Համեմատել Առք։
2. Յափշտակելը, կողոպուտ, աւարառութիւն։

Դարձուածքներ

⨀հին բառ Առ և աւար, ⨀հին բառ Առ և ապուր

գոյական Աւարառութիւն, կողոպուտ։

⨀հին բառ Յառ ապուռ

ածական մակբայ Յափշտակված, բռնի հանած, աւարառութեամբ։

2. Ա՛Ռ առ (կմ էառ)

ներգործական եզակի հրամայական և գրաբար կատարեալ եզակի երրորդ դէմք Առնուլ՚ի։

＋գաւառական բառ 3. ԱՌ

4. ԱՌ

նախադրութիւն
1. Գործ է ածվում այլևայլ հոլովների հետ և տալիս է նրանց զանազան նշանակութիւններ։

Հայցականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն 1. Դէպի (մեծ մասամբ՝ անձ նշանակող բառերի վրայ)։

‣ Չոգաւ առ նոսա,
‣ ⨀հին նշանակութիւն Եկն առ իս։

2. Համար, պատճառով։

‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ սէր քոյ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ հոգալ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ յոյս,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ սէր։

⨀հին նշանակութիւն 3. Համեմատ, հաշուով, (մարդ-գլուխ)։

‣ Առ այր, առ տուն, առ օր։

⨀հին նշանակութիւն 4. Իբրև, հաշվում (Ունել բայի մօտ)։

‣ Ունել առ իմաստունս՝ առ արդարս։

⨀հին նշանակութիւն 5. Վերաբերմամբ, նկատմամբ, հանդէպ։

‣ Առ մարդ, առ չարս։

Սեռականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն Պատճառով, համար, բացառականի նշանակութեամբ։

‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ ահի,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ երկիւղի,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ իմոյ յիշատակի։

Տրականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն 1. Մօտ (դադարում ցոյց տուող բայերի մօտ)։

‣ ⨀հին նշանակութիւն Եկաց առ նմա.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ որում գտանէր.

⨀հին նշանակութիւն 2. Առջեւը, ներկայութեամբ։

‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ արքայի,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ դատողին։

Բացառականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն Պատճառով, նպատակով։

‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ օրինակէ.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ ի չգոյէ։

Գործիականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն 1. Մօտ (տեղով կամ ժամանակով).

‣ ⨀հին նշանակութիւն առ ստորոտով.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ գետով.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ նախնեօք.
‣ առ ջրհեղեղաւ։

⨀հին նշանակութիւն 2. Վրայ, յաւելուածով.

‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ այսոքիւք,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ կանամրք։

⨀հին նշանակութիւն 3. Համեմատութեամբ (երկու բան իրար մօտ դնելով).

‣ ⨀հին նշանակութիւն Յարդ առ ցորենով։

⨀հին նշանակութիւն 2. Կազմում է բազմաթիւ բառեր (յունարէն կաղապարով), իբրև առաջադիր մասնիկ. օրինակ՝

‣ առոգանել, առադրել, առարկայ, առարկել, առանձին, առտնին…։

Նոր լեզւում պահված են մի քանի քարացած ձեւեր － առ այժմ, առ առաւելն, առ ժամանակ, առ կախ, առ ձեռն, առ նուազն, առ ոչինչ, առ սակաւ սակաւ կամ սակաւ առ սակաւ, առ տեղեաւն ... (Տե՛ս Իւր շարքին), և երբեմն գործ է ածվում իբրև նախդիր. օրինակ՝ առ սէր մեր բարեկամութեան, ծանօթութիւն առ յօդուած 5 ևն։

5. ＋գաւառական բառ ԱՌ

(արաբերէն àr)

գոյական Ամօթ։

Գործ է ածվում Ապուռ, Ամօթ բառերի հետ։ － Առ ու ամօթ, Առ ու ապուռ։

‣ Առ ու ամօթ չունի։
‣ Առ ու ապուռով մարդ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 236

Новинка

(beta)

1. ԵՒ և

շաղկապ գոյական

Դարձուածքներ

1. (կրճատ գրութեամբ՝ ևն), Եւ մնացածը, եւ այսպէս շարունակ. (գործ է ածվում թուարկութեան ժամանակ, երբ մի քանի առարկայ կամ գործողութիւն թուելով՝ մնացածը չեն ուզում շարունակել)։

2. Գործ է ածվում՝ մէկի խօսքն ընդհատելու համար, հասկացնելով որ նա չշարունակէ։

‣ Բերանս բացի ու սկսեցի. «տո՛, շուն, շան որդի» ― և այլն։

(Բայց սխալ է «և այլն» գործածել ածականաբար, «հայերը, յոյները, պարսիկները և այլն ազգերը». պէտք է ասել՝ «և այլ ազգերը»)։

Եւ այսպէս, ⨀հին բառ Եւ արդ

Ուրեմն, այս կերպով ուրեմն։

‣ Եւ այսպէս՝ մենք երկուսս նրան կներկայանանք։

Միայն, գոնէ։

‣ Մի րոպէ ևեթ հանգիստ չի տալիս։

Այսօր ևեթ, Իսկոյն ևեթ

մակբայ Հէնց այսօր, հէնց իսկոյն։

⨀հին բառ Եւ ևս

Աւելի, նորից, աւելի ևս։

Թէ և, թէպէտ և

շաղկապ Տե՛ս Թէեւ, Թէպէտև։

Բայց և այնպէս

շաղկապ Այնուամենայնիւ։

‣ Նա սպանել է, բայց և այնպէս յանցաւոր չէ։

＋գաւառական բառ 2. ԵՒ

գոյական Յօդ, յօդուած։

Համեմատել Իվ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 627

Новинка

(beta)

⨀հին բառ 1. ՏՈՒՐ (տրոյ, տուրք, տրոց կմ տրից) (արմատ Տալ՚ի)

գոյական Տալը։ Հակառակը՝ Առ։

(Այս նշանակութիւնը ներկայումս գործ է ածվում առ և տուր (առևտուր), տուր և առ բաղադրեալ բառերի մէջ։ (Տե՛ս) և հետեւեալ ոճերի մէջ －

Բաղադրեալ Բայեր

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 2201

Новинка

(beta)

＋գաւառական բառ 2. ՏՈՒՐ

գոյական
Տալը (2.17)։

1. Ծեծելը, ծեծ, կռիւ։

‣ Խելօք կաց, թէ չէ տուր կուտես։

Դարձուածքներ

＋գաւառական բառ ՏՈՒՐ ՈՒ ԴՄԲՈՑ, ＋գաւառական բառ ՏՈՒՐ ՈՒ ԹԱԿ, ＋գաւառական բառ ՏՈՒՐ ՈՒ ԾԵԾ, ＋գաւառական բառ ՏՈՒՐ ՈՒ ՏՐԱՔ, ＋գաւառական բառ ՏՈՒՐ ՈՒ ՏՐԱՔՈՑ (կամ միասին տուրուդմբոց, տուրութակ ևն)

2. Հարուած, արեւահարութիւն։

‣ Տուր է դիպել նրան, հիւանդացել է։

3. Չար ոգի՝ որ ըստ ժողովրդական սնահաւատութեան հարուածում է գաւազանով ու մեռցնում։

✽հազուադէպ բառ 3. ՏՈՒՐ

գոյական Հիւանդութեան ժամանակ անսուաղ մնալը, ծոմ պահելը, ոչինչ չուտելը (իբրեւ բժշկական պատուէր)։

4. ՏՈ՛ՒՐ (տո՛ւք), տուէ՜ք [հրամայական եզակի Տալ՚ի]

ՏՈՒՐՔ (տրոց), քի, քեր [գրաբար յոգնակի ուղղական հոլով Տուր՚ի]

գոյական
1. Ինչ որ տրվում է մէկին իբրև ձիրք՝ շնորհ։

‣ Աստուածային տուրք։

2. (Կրօնական) Նուէր, պարգեւ։

‣ Եկեղեցին կառավարվում է հաւատացեալների տուրքերով։
‣ Առատ տուրքերով գրաւեց բոլորի սրտերը։

3. Ընդհանուր անուն ամեն տեսակ հարկերի, որ ազգաբնակութիւնը վճարում է պետութեան կամ տեղական իշխանութիւններին սահմանված քանակով ու կարգով։

‣ Գլխահարկը, մաքսը, տասանորդը, սակը ևն տուրքերի զանազան տեսակներն են։
‣ Ազգաբնակութիւնը ճնշված էր տուրքերի ծանրութեան տակ։

4. Քանակը այն հեղուկի կամ գազի, որ տալիս է մի աղբիւր որոշ ժամանակի ընթացքում։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 2202

Новинка

(beta)

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 250

Новинка

(beta)

ԱՌ

գոյական
    1. առնելու գործողութիւն, աւելի կը գործած ուի առ-եւ-տուր, առ-ո-ւծախ ձեւով, եւ կը նշանակէ վաճառականութիւն.

    2. արմատ «առնել» բային.

    3. «առնել» բային հրամայական եղանակի եզակին.

    4. հողի այն շերտը, որ գութանին խոփը մէկ անգամէն կը կտրէ եւ մէկ կողմ կը նետէ.

    5. նախադրութիւն, որ բազմաթիւ ձեւերով ու հոլովներով կը գործածուի. օրինակ՝

‣ առ առաւելն, եւայլն.

6. նախադաս մասնիկ, որով կը կազմուին բազմաթիւ բառեր. օրինակ՝

‣ առանձին, առտնին, եւայլն.

7. (Արաբերէն) առ-ամօթ (միասին), նամուս։

Հակառակը՝ տուր։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 184

Новинка

(beta)

ԵՒ

շաղկապ
    1. համադասական շաղկապ՝ որ խօսքին մէջ համադաս՝ նոյնօրինակ՝ նոյնիմաստ (դրական կամ բացասական՝ ժխտական) բառեր՝ նախադասութիւններ իրարու կը կապէ.

    2. ու, ալ, թէ՛, եւս, նաեւ (ընդհանրապէս երկար նախադասութիւններ իրարու կը կապէ, մինչ ուն՝ պարզապէս բառեր՝ կարճ նախադասութիւններ իրարու կը կապէ).

    3. խօսքին մէջ զանազան առումներով ալ կը գործածուի՝ իբր շաղկապական ասացուածք՝ նախադրութիւն՝ ձայնարկութիւն՝ ածական՝ մակբայ (առանձին կամ ուրիշ բառի մը ընկերակցութեամբ). օրինակ՝

‣ ա) յերկեմենից եւ ի խոնարհ (Գրաբար) = երկու տարեկանէն մինչեւ պզտիկը. կամ՝
‣ ո՞ւր էինք եւ (= մինչեւ) ո՞ւր հասանք (նախադրութիւն),
‣ բ) որդիներս՝ կինս կը կոտորէին, եւ (= իսկ՝ մինչ) ես բան մը չէի կրնար ընել (շաղկապ).
‣ գ) հոն եւ մը կայ (չնախատեսուած՝ չսպասուած՝ չակնկալուած բան մը),
‣ դ) － բերանս բացի եւ տո՛ւր հա տուր՝ աղուո՜ր մը լուացի։ = Եւ՝ ... (ազդարարութիւն որ չշարունակէ).
‣ ե) եւ այսպէս՝ եւ արդ՝ հետեւաբար, ուրեմն, ուստի, այս կերպով, (շաղկապ).
‣ զ) թէ եւ՝ թէպէտ եւ՝ այնուամենայնիւ (շաղկապ).
‣ է) այսօր եւ եթ՝ իսկոյն եւ եթ՝ այսօ՛ր իսկ, ա՛յս վայրկեանիս, անմի՛ջապէս, ընդհուպ (մակբայ).
‣ ը) եւ այլն՝ ա՛յլ, ուրիշ (ածական)։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 596

Новинка

(beta)

ՏՈՒՐ

գոյական 1. տալը.

ածական 2. տրուած, շնորհուած, պարգեւուած. օրինակ՝

‣ աստուածատուր։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 2305

Новинка

(beta)

ԱՄՍԱՎՃԱՐ

գոյական ամիսէ ամիս վճարուող գումար:

Տեսակներ

— Օրը օրին՝ օրչէք, օրավարձ, օրական.

— Շաբաթավերջի՝ շաբաթական.

— Տարուան մը համար՝ անոն, տարեկան, տարեվճար կամ տարեթոշակ կամ ամավարկ.

— Բժիշկի այցելութեան՝ պատուագին.

— Գնուած ապրանքի՝ սակագին, գին, փոխարժէք։

— Եկեղեցւոյ՝ տասանորդ.

— Թափուած արիւնի փոխարէն՝ արիւնագին, արեան գին.

— Կեանքը ազատելու՝ փրկագին.

— Զեռքի տակէ ապօրէն վճարում՝ կաշառք.

— Մաքսատան՝ մաքս.

— Յանձնակատարի՝ միջնորդչէք, բանարարչեայ.

— Նաւերու կողմէ՝ բաժ.

— Պատարագիչին՝ ժամուց.

— Պետութեան՝ տուրք:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 60

Новинка

(beta)

ՏՈՒՐՔ

գոյական
    1. ինչ որ մէկուն կը տրուի իբրեւ ձիրք՝ շնորհ.
    2. նուէր, պարգեւ, ընծայ, նուիրատուութիւն.
    3. պետութեան կողմէ գանձուած հարկերու ընդհանուր անուն. բաժ, սակ, տասանորդ, գլխահարկ, հարկ.
    4. քանակը այն հեղուկին կամ կազին, զոր աղբիւր մը կու տայ որոշ ժամանակի ընթացքին.
    5. (Փոխաբերական իմաստ) անհրաժեշտ կամ ակամայ պարտականութիւն՝ պարտք.
    6. կաշառք:

Տեսակներ

— Արքունի՝ բեկար։

— Բնական՝ ձիրք, ընդունակութիւն, տաղանդ։

— Եկեղեցական՝ ժամուց, հոգեւոր տուրք։

— Եկեղեցական (արմտիքէ)՝ պտղի։

— Մաքսի՝ մաքսատուրք:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 2306

Новинка

(beta)

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 193

Новинка

(beta)

Usage beta 1 citation

Usage of matching Word Forms

Hold phone in landscape mode or decrease zoom in order to view Usage results

Найти слово "առ-եւ-տուր" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

(1976) Новинка Հայոց լեզվի հանգաբառարան

Word Structural

(2014) Դպրոցական բառակազմական բառարան

Etymological

(2010) Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010) Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը - [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004) Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995) Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926) Հայերէն արմատական բառարան

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) Новинка Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) Новинка Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) Новинка Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]