Армянская проверка орфографии
загрузить HySpell сейчас
 Словарь
ՍՊԻՏԱԿ
ածական
    1. ճերմակ։
    2. մաքուր, անարատ։
    3. սպիտակամորթ։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 456
Новинка
ՄՕՐՈՒՔ
գոյական կզակի եւ այտերու մազեր։


ՄՕՐՈՒ
գոյական խորթ մայր, կիսամայր։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 344
Новинка
ՍՊԻՏԱԿ (ըս) ի (աց)
(պահլաւերէն spētak, spēt, պարսկերէն sipēda, sipēd, sifēd)

ածական
    1. Ձիւնի՝ կաթի գոյն ունեցող։ Հակառակը՝ Սեւ։
‣ Սպիտակ գոյն։
‣ Արծաթն սպիտակ է։
‣ Սպիտակ ատամները ցոյց տուեց։
‣ Թեթեւ սպիտակ ամպիկներ լողում էին կապոյտ երկնքում։
‣ Վաթսուն տարեկան է, բայց գլխին դեռ մի սպիտակ մազ չկայ։

    2. Սպիտակին մօտեցող, բաց՝ պայծառ գոյնի։ Հակառակը՝ Թուխ, դեղին ևն։
‣ Սպիտակ կուրծքը հազիւ սքօղված էր նուրբ շղարշով։
‣ «Երկու թըշին երկու վարդեր, Սպիտակ ճակտին մէկ շուշան»։

Դարձուածքներ
＋գաւառական բառ Սպիտակ աւել
գոյական Խոտից կապած աւելի մի տեսակ։

⨀հին բառ Սպիտակ բանջար, Ճերմակ բանջար
գոյական
    1. Ճակնդեղի մի տեսակ, որ հիւսում չորացնում են և պահում ձմեռուայ պաշար (?)։
    2. Տե՛ս Սպիտակաբանջար։

⨀հին բառ Սպիտակ ծաղիկ
գոյական Տե՛ս Մածնի ծաղիկ։

Սպիտակ կլորած
գոյական (Ծածկաբանութիւն) Տե՛ս Կլորած։

Սպիտակ հաց վաղ կերայ, մնաց սեւ հացը
Լաւ օրերս անցան, նեղ օրի եմ մնացել, հայ-հայըս անցաւ, վայ-վայըս մնաց։

Սպիտակ հող
գոյական Տե՛ս Սպիտակահող։

Սպիտակ-մօրուք
ածական 1. Տե՛ս Սպիտակամօրուք։

գոյական 2. Տան ծերունի նահապետը։

Սպիտակ ոչխար, Սպիտակ ոտնով
գոյական Ոչխար (հակադրութեամբ Սեւ ոչխարի, որ է այծ)։

Սպիտակ ցեղ
գոյական Հնդկա-եւրոպական կամ արիական ցեղ (հակադրութեամբ դեղին՝ սեւ՝ պղնձագոյն ցեղերի, այսինքն մոնղոլների, խափշիկների և ամերիկացի բնիկների)։

＋գաւառական բառ Սպիտակ քամի
գոյական Աչքերի մի տեսակ հիւանդութիւն։

գոյական
    3. Սպիտակ գոյնը։
‣ Սպիտակն ստացվում է բոլոր գոյների ներկայութիւնից, ինչպէս տեսնում ենք արեգակի ճառագայթների մէջ։
‣ Սպիտակը վանում է լոյսի բոլոր ճառագայթները, սեւն, ընդհակառակը, կլանում է բոլոր ճառագայթները, այս պատճառով է որ շոգ եղանակին սպիտակ են հագնում։

    4. Սպիտակ ներկ։
‣ Սպիտակը շատ ես արել, մի քիչ մուգացրու։
‣ Քո սպիտակից փոքր ինչ տուր, իմս վերջացաւ։

    5. Ինչ որ սպիտակ է ներկած կամ սպիտակ գոյն ունի։
‣ Մէկը սեւն է սիրում, միւսը սպիտակը։
‣ Սպիտակը նրան սազ է գալիս։

    6. Մի գրուածքի մաքուր արտագրվածը։ Հակառակը՝ Սեւ, սեւագրութիւն։
‣ Դու սեւը պատրաստիր, սպիտակը ես կարտագրեմ։
‣ Ծրարի մէջ սպիտակի փոխարէն սեւն էին դրել։

⨀հին նշանակութիւն 7. Արծաթի դրամ (զանազան արժողութիւններով)։

＋գաւառական նշանակութիւն 8. Արաղ (Համեմատել Ճերմակ ջուր)։

⨀հին նշանակութիւն 9. Տանձի մի տեսակ։

    10. Քուէարկութեան մէջ ընտրողական կամ դրական քուէ։ Հակառակը՝ Սեւ։
‣ Քուէարկողների թիւն էր հարիւր. նա ստացաւ իննսուն երկու սպիտակ և ութ սեւ։

Բաղադրեալ Բայեր
Սեւն սպիտակից ջոկել
չէզոք բայ Տե՛ս Սեւ՚ի տակ։

Սպիտակին տալ
չէզոք բայ Սպիտակ երեւել։
‣ Մի բան հեռուն սպիտակին էր տալիս։

Դարձուածքներ
Սեւով սպիտակի վրայ գրված
ածական Տե՛ս Սեւ՚ի տակ։

Տե՛ս եւ Ճերմակ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 2019
Новинка
(beta)
ՄՕՐՈՒՔ (րուս., րուաց, յոգնակի)
գոյական

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1529
Новинка
(beta)
1. ՄՕՐՈՒ (ի, ից կմ աց)
գոյական Խորթ մայր, մօրացու։
‣ Մօրուն իւր խորթ որդուց աւելի ջահէլ էր։
‣ Երբէք մօրուն մօր պէս չի լինի։


✽հազուադէպ բառ 2. ՄՕՐՈՒ
գոյական Տե՛ս Մօրուք, Մօրուս։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1528
Новинка
(beta)
ՍՊԻՏԱԿ
ածական
    1. ձիւնի՝ կաթի գոյն ունեցող. ճերմակ, սպիտակագոյն, ճերմակորակ, արծաթագոյն, ձիւնաթոյր, ձիւնագոյն.

    2. ճերմակ մաշկ՝ մորթ ունեցող. ճերմակամորթ.

    3. ճերմակ կտորէ՝ մորթէ եւ այլնէ պատրաստուած.

    4. ճերմակ ծածկոյթ ունեցող.

    5. ճերմակ գոյնով ներկուած.

    6. ճերմակ փետուր՝ մազ՝ բուրդ՝ մօրուք ունեցող.

    7. (Փոխաբերական իմաստ) մաքուր, ջինջ.

    8. (Փոխաբերական իմաստ) պարզ, պայծառ.

    9. (Փոխաբերական իմաստ) մաքուր, անարատ.

    10. (Փոխաբերական իմաստ) ոչինչ նշուած, ո՛չ մէկ անուն գրուած (քուէ).

    11. (Փոխաբերական իմաստ) ուծացումի՝ այլասերումի առաջնորդող. օրինակ՝
‣ սպիտակ ջարդ.

գոյական
    12. ճերմակ գոյն.

    13. ճերմակ ներկ.

    14. (Փոխաբերական իմաստ) ալեհերութիւն, ալեւորութիւն:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 2155
Новинка
(beta)
ՄԱԶ
գոյական
    1. վերնամաշկային արտադրութիւններ (մարդոց եւ անասուններու) կազմուած իրարու փակած՝ նուրբ բջիջային խողովակներէ. հեր, ծամ, վարս, գէս, գիսակ, գեղմն, գեղմ, բաշ, ձար, ստեւ, բուրդ, սար.
    2. բոյսերու մազմզուկ.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) թելանման նուրբ՝ բարակ բան.

ածական
    4. (Փոխաբերական իմաստ) շատ բարակ։

Տեսակներ
— Այծի՝ այծեայ:

— Անմազ՝ ճաղատ, լերկ, կունտ, հերաթափ:

— Արձակած՝ հերարձակ:

— Արմատի՝ բոյսերու՝ մազմզուկ, մազմզուք, թել, աղուամազ։

— Արուեստական՝ կեղծամ։

— Խառնաշփոթ՝ գիսախռիւ։

— Խոզի՝ խոզանաստեւ, խոզան:

— Կանանց՝ վարս:

— Կինճի, ուղտի, վարազի՝ ստեւ:

— Հասկի (փշոտ)՝ քիստ:

— Հիւսուած՝ ծամ:

— Հիւսուած մազի թել՝ ծամթել, ծամակալ, ժապաւէն, վարսակալ։

— Ձիու, առիւծի (վիզի)՝ բաշ:

— Ձիու պոչի՝ ձար։

— Մարդու՝ հեր։

— Մարդու երեսի՝ աղուամազ։

— Մարդու (քիթին եւ բերնին միջեւ)՝ պեխ:

— Մարդու կզակի եւ երեսի (երկար)՝ մօրուք:

— Ոլորուն՝ գանգուր, գռուզ։

— Ոլորուն՝ (ճակտին կամ քունքին վրայ)՝ խոպոպ:

— Ոլորուն մազ ունեցող՝ գանգրահեր:

— Ոչխարի՝ բուրդ։

— Պտուղի, մորթի (նուրբ)՝ աղուամազ, տակռիք, զաղապ:

— Սաղաւարտի՝ գիսակ:

Բաղադրեալ Բայեր
Հաւկիթին մէջ մազ փնտռել
ներգործական բայ բծախնդրութիւն ընել:

Հօրմէն՝ մօրմէն մազ մը չունենալ
ներգործական բայ
    1. հօրը՝ մօրը, չնմանիլ.
    2. անոնց յատկութիւնները չունենալ.
    3. ո՛չ մէկ ժառանգ ստացած ըլլալ։

Մազ մնալ
չէզոք բայ քիչ արանք՝ միջոց մնալ։

Մազ պակսիլ
չէզոք բայ աննշան չափով պակսիլ:
‣ Հկնշ.մազ չպակսիլ։

Մազերը ցցուիլ
չէզոք բայ
    1. սաստիկ վախնալ.
    2. սաստիկ ջղայնանալ։

Մազերը փուշ - փուշ ըլլալ
չէզոք բայ
    1. նողկանք զգալ.
    2. սոսկալ։

Մազէ կախուած ըլլալ
չէզոք բայ վտանգին ծայրը գտնուիլ:

Մազը մազէն զատել
չէզոք բայ ուշիմ ըլլալ։

Մազին դպչիլ
ներգործական բայ աննշան չափով վնաս հասցնել:

Մազ պոկել
ներգործական բայ կեղեքել:

Մէկը մէկուն մազին հետ չփոխել
ներգործական բայ այնքան արժանաւոր ըլլալ, որ մէկուն մազը աւելի յարգ ունի քան միւսին ամբողջ անձը։

Մէկուն բերանը մազ բուսնիլ
չէզոք բայ նոյն բանը կրկնելէն զզուած ըլլալ։

Դարձուածքներ
Մազապուրծ
հազիւ - հազ փրկուած։

Մազը կտրած
անզգամ, անառակ:

Մազի համրանքով, Մազի չափ
անթիւ:

Յարակից Բառեր
— Այրերու մազը յարդարող սափրիչ՝ վարսայարդար:

— Կանանց վարսերը յարդարող՝ վարսայարդար։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1387
Новинка
(beta)
ՄՕՐՈՒՔ
գոյական
    1. կզակի եւ այտերու վրայ բուսնող մազ (այրերու).
    2. կարգ մը կենդանիներու կզակէն կախուած երկար մազափունջ.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) չափահասութիւն, այրութիւն, տղամարդութիւն.
    4. (Փոխաբերական իմաստ) յարգանք՝ հնազանդութիւն ներշնչող նշան։

Հոմանիշ՝ միրուս, միրուք, մօրուս, մուրուք։

Բաղադրեալ Բայեր
Մէկուն մօրուքը իր ձեռքը ըլլալ, Մէկուն մօրուքը իր ձեռքը ունենալ
չէզոք բայ
    1. մէկուն վրայ ազդելու միջոցը իր ձեռքին մէջ ունենալ.
    2. մէկուն գաղտնիքը ապացոյցներով գիտնալ։

Մէկուն մօրուքը համրած ըլլալ
չէզոք բայ լաւ ճանչնալ մէկուն տկար կողմերը, բնաւորութեան թոյլ կողմերը:

Մօրուք թող տալ, Մօրուք թող ձգել
ներգործական բայ խօսք մտիկ ընել տալու ձեւ մը գտնել՝ իբրեւ ալեւոր. օրինակ՝
‣ մօրուք թող պիտի տամ, որպէսզի ըսածիս մտիկ ընես (խրատ ընդունիս):

Մօրուքը մէկուն ձեռքը տալ
ներգործական բայ ուրիշի մը ազդեցութեան տակ ձգել ինքզինք. իր վրայ իշխող դարձնել։

Մօրուքը փետել
ներգործական բայ
    1. ծանր վիշտի պատճառով սգալ՝ ողբալ.
    2. ամբողջովին իր իշխանութեան տակ առնել (կնոջ կողմէ այր մարդը):

Մօրուքը քերել
ներգործական բայ
    1. մտածել՝ բայց չխօսիլ.
    2. ծանր յուսախաբութիւն ապրիլ՝ զգալ:

Մօրուքին թելերը՝ մազերը համրել տուած ըլլալ
չէզոք բայ
    1. ամբողջ ներաշխարհը յայտնած ըլլալ.
    2. շատ բարեսիրտ եւ մտերիմ եղած ըլլալով՝ երես տուած ըլլալ, շփացուցած ըլլալ.
    3. այլեւս յարգ եւ ակնածանք չվայելել։

Մօրուքին խնդալ, Մօրուքին ծիծաղիլ
չէզոք բայ ձեռք առնել, ծաղրել:

Մօրուքին սանտր մը զարնել
ներգործական բայ
    1. առնուազն՝ նուազագոյն յարգանքը ցուցաբերել.
    2. եղելութիւն մը պարզապէս իմացնել։

Մօրուքին տակէն անցնիլ
չէզոք բայ
    1. հարեւանցիօրէն՝ մէկուն միտքը իմանալ, տրամադրութիւնը շօշափել.
    2. նուազագոյն յարգանքը ցուցաբերել:

Մօրուքին տակէն խնդալ՝ ինքնիրեն
չէզոք բայ գաղտագողի խնդալ։

Դարձուածքներ
Մօրուք չունիմ, որպէսզի (որ) խօսքս լսեն՝ (մօրուք թող տամ որ հաւատա՞ս)
    1. ըսածիս չեն հաւատար՝ յարգ չեն տար.
    2. ըսածիս չեն հնազանդիր։


ՄՕՐՈՒ
գոյական խորթ մայր. կիսամայր, մօրացու, մայրացու:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1581
Новинка
(beta)
ԱՆՀԱՅՐ
ածական
    1. հայր չունեցող. օրինակ՝
‣ անհայր մանուկ էր Քրիստոս, քանի որ Ս. Կոյս յղացաւ զԱյն Ս. Հոգիով. Յովսէփ, Ս. Կոյսի նշանածը (= խօսեցեալ) հայրագիր կը կոչուի.

    2. որբ, հօրմէ զրկուած, հայրազուրկ. օրինակ՝
‣ երախան անհայր մեծցաւ մօր խնամքով.

    3. վանահայր չունեցող։

Տեսակներ
— Խորթ հայր՝ հօրու.

— իսկ մայրը՝ մօրու:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 118
Новинка
(beta)
ԽՈՐԹ
ածական
    1. ոչ-նոյն հօրէ կամ մօրէ, ոչ-նոյն արիւնէ, անհարազատ, պիտակ.

Յարակից Բառեր
— խորթ հայր՝ հօրու, յօրայ.

— խորթ մայր՝ մօրու.

— խորթ որդի՝ ուրջու.

— խորթ դուստր՝ ուրջուհի.

    2. օտար, օտարոտի, անսովոր.

    3. կեղծ։

Հակառակը՝ հարազատ։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 874
Новинка
(beta)
ՀՕՐՈՒ
գոյական խորթ հայր։

Տեսակներ
— Խորթ մայր՝ մօրու:

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1308
Новинка
(beta)
✽նոր իմաստով գործածված բառ ՍՊԻՏԱԿ
ածական փոխառյալ, Ձմեռային։
‣ Ինսբրուկը պատրաստ է սպիտակ օլիմպիադային («Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ», 1976, 4)։

Источник: Ֆրիդրիխ Խլղաթյան, Բառարան-տեղեկատու (Նոր բառեր և իմաստներ). Երեւան: «Հայաստան» հրատարակչություն (1982): стр. 151
Новинка
(beta)
Найти слово "Սպիտակ-մօրուք" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Наири. Армянский cловарь содержит 69 847 главных слов
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Русский
Նայիրի / Nayiri.com