Армянский словарь - Որդի մարդոյ

Армянская проверка орфографии

загрузить HySpell сейчас

Nayiri

Армянский Arm | Армянско-Английский Arm-Eng | Англо - Армянский Eng-Arm | Армяно-французский Arm-Fre | Французско-Армянский Fre-Arm

Словарь

ՄԱՐԴ (մարդոյ, մարդք, մարդոց, աւելի սովորական՝ մարդիկ, մարդկան), մարդի կմ մարդու, մարդեր, սովորաբար մարդիկ, մարդկանց, մարդկանցից, մարդկանցով

գոյական
1. Ողնաշարաւոր կաթնասուն կենդանի, երկու ձեռքով, երկու ոտքով, հինգ-հինգ մատներով, մատների ծայրերին տափակ եղունգներով, լայն ճակատով, բարձր կառափով, երկու ոտների վրայ գագաթնահայեաց կանգնող ու քայլող, երեք տեսակի ատամներով, որոնց թիւը, չափահասութեան ժամանակ, հասնում է 32-ի։

‣ Կենդանաբանական դասակարգութեան մէջ՝ մարդը պատկանում է առաջակարգերի (պրիմատների) տոհմին, որի մի ընտանիքն է կազմում, իսկ միւս չորս ընտանիքները կազմում են կապիկները։
‣ Բոլոր կենդանիների մէջ մտաւորապէս ամենազարգացածն է մարդը և միայն նա ունի յօդաւոր լեզու։
‣ Մարդու հիմնական և ամենաէական զանազանութիւնը բարձրագոյն կապիկներից՝ նրա գագաթնահայեաց դիրքն է, որի հետեւանքն են միւս գլխաւոր տարբերութիւնները,－ ձեռքերը՝ իբրեւ աշխատելու գործիքներ, բերանը՝ իբրեւ խօսարան, զարգացած ուղեղը՝ իբրեւ զգայական և մտաւորական անօթ ևն։
‣ Մարդկանց հասակը 1.60 մետրից հասնում է մինչեւ 1.82-ի, պատահում են աւելի բարձր՝ հսկաներ, և աւելի ցած՝ գաճաճներ։

2. Յատկապէս արական սեռի մարդ, տղամարդ, էրիկմարդ։

3. Իգական սեռի մարդ (քիչ դէպքերում, սովորաբար այս նշանակութեամբ գործ է ածվում կին մարդ, կնիկմարդ)։

‣ Հարիւր մարդ նստած էին սեղան, տղամարդ թէ կին։
‣ Փողոցները լիքն են երկու սեռի մարդկանցով։
‣ Կնիկ մարդիկ առանձին էին նստած։

4. Չափահաս դարձած, արբունքն առած տղամարդ։

‣ Դեռ ե՞րբ պիտի մեծանայ, մարդ դառնայ։
‣ Որդիդ կարգին մարդ է դարձել։

5. Տղամարդ ամուսին, այր։

‣ Մարդս տանը չէ։
‣ Աղջիկը մարդ է ուզում։
‣ Մարդ ու կին էին ու մի երեխայ։
‣ «Աղջի, արի՛, քեզ մարդու տամ» (ժողովրդական երգ)։
‣ Մարդուցը բաժանվել է։

    6. Մարդը, որ անասուններից տարբերվում է մտքով, լեզուով և հասարակական աշխատանքի պրոցեսում գործիք ստեղծելու և օգտագործելու կարողութեամբ։

    7. Մարդը՝ նկատմամբ իւր բարոյական ու մտաւորական յատկութիւններին։

    8. Աշխատող ոյժ, աշխատող ձեռք։

‣ Քա՞նի մարդ է հարկաւոր, որ հինգ օրում շինես. －Տասը մարդը բաւական է։
‣ Մարդկանց հաւաքի՛ր, գնանք արխը մաքրելու։

9. Զինուորական։

‣ Հինգ հազար մարդուց բաղկացած բանակով արշաւանք սկսեց։
‣ Ի՞նչպէս ես պատերազմի գնում այդքան քիչ մարդով։

10. Մարդկային մարմին։

‣ Մարդը բաղկացած է երկու մասից, գլխից և իրանից. վերջաւորութիւնները իրանի յաւելուածներն են։

Իբրեւ անորոշ դերանուն.
11. Մի ոմն, մէկը։

‣ Մարդ է գալիս, գնա՛, դուռը բա՛ց։
‣ Մարդ ընկաւ ծովը։

12. Ոքմին, որեւէ մէկը։

‣ Մարդու բան չասես։
‣ Դուռը բացի, մարդ չկար։
‣ Մարդ նրան ասէ՝ քո ի՞նչ գործն է որ խառնվում ես։

13. Անորոշ ենթակայ (ինչպէս ֆրանսերէն on, գերմաներէն man), որ ընդհանուր կերպով արտայայտում է ենթական, առանց որեւէ անհատի վերաբերելու։

‣ Մարդ քանի մտածում է՝ այնքան աւելի է համոզվում։
‣ Մարդ եթէ գիտենար, թէ վաղն իրան ի՞նչ պիտի պատահի։
‣ Մարդ չգիտէ ի՛նչ անէ։

Բաղադրեալ Բայեր

Մարդու գնալ

չէզոք բայ Տե՛ս Մարդ (5)։

Մարդու տալ

ներգործական բայ Տե՛ս Մարդ (5)։

Դարձուածքներ

✽հազուադէպ բառ Մարդ անօրէնութեան

գոյական (Կրօնական) Նեռ։

⨀հին բառ Որդի մարդոյ

գոյական (Կրօնական) Քրիստոս։

⨀հին բառ Մարդ ի մարդոյ

մակբայ Մինը միւսից, յաջորդաբար։

Անտառի մարդ

գոյական Տե՛ս Օրանգ-ուտանգ։

Առաջին մարդ

գոյական (Կրօնական) Նախամարդ Ադամը։

Մա՜րդ աստծու

միջարկութիւն Զարմանքի ու յանդիմանութեան արտայայտութիւն։

‣ Մի րոպէ համբերութիւն ունեցիր, ի՞նչ եղաւ քեզ, մա՜րդ աստծու։

Մարդուն մէկը

դերանուն Մի մարդ, մի ինչ-որ մարդ։

‣ Մարդուն մէկը մի անգամ գանձ է գտնում։
‣ Քեզ ո՞վ ասաց. －Մարդուն մէկը։

Մարդու մօտ

ածական Տե՛ս Մարդամօտ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1421

Новинка

(beta)

1. ՈՐԴԻ (որդւոյ, որդոց, կմ որդեաց, որդեօք), որդու, որդիք, որդոց կմ որդիներ, որդիների, ＋որդկերանք, որդկերանց, որդկերանցից

գոյական
1. Արու զաւակ ծնողների նկատմամբ։

2. Ընդհանրապէս՝ զաւակ, տղայ թէ աղջիկ։

‣ Հինգ որդի ունէր, երկուսը տղայ, երեքը աղջիկ։
‣ Բոլոր որդոցը լաւ կրթութիւն տուեց։
‣ Փափագում էր որդի ունենալ, տղայ կամ աղջիկ։

3. (Եկեղեցական) Երրորդութեան անձերից մէկը, բանն աստուած։

‣ Հայր, որդի, հոգի սուրբ։
‣ Որդին անսկզբնակից է հօր։

⨀հին նշանակութիւն 4. Կենդանու ձագ։

Նմանութեամբ
5. Հեռաւոր ծնունդ մէկի, սերունդ, զարմ։

6. Մարդը իւր հայրենիքի նկատմամբ, մի ազգի պատկանող անհատ՝ այդ ազգի նկատմամբ։

‣ Որդիք հայրենեաց։
‣ «Մեր հայրենիք… իւր որդիքը արդ կանչում է»։
‣ «Մինչ իմ որդիք… օտար աշխարհ յածում են»։

7. (Եկեղեցական) Մարդը իւր եկեղեցու նկատմամբ, իբրև անդամ մի եկեղեցու։

‣ Սուրբ Էջմիածնի հարազատ որդին։

8. Բարեկամական կոչում, որով չափահաս մարդը դիմում է ծանօթ կամ անծանօթ երիտասարդին, հոգեւորականը՝ աշխարհականին։

9. Ընդհանուր մտքով՝ ժառանգ մի բանի, մի յատկութիւն ունեցող։

‣ Մեծ օջախի որդի է։
‣ Որդիք փառաց, Որդիք անօրէնութեան, Փառքի կամ փառաւոր ժառանգներ, անօրէն մարդիկ։

Դարձուածքներ

Որդի աստուծոյ

գոյական
1. (Կրօնական) Քրիստոս։
2. (Կրօնական) (Նոր Կտակարանում), բարեպաշտ՝ առաքինի մարդ։

Որդի սատանայի, Դժոխքի որդի

գոյական Չարագործ՝ անօրէն մարդ։

Հոգու որդի, Հոգէորդի

գոյական Տե՛ս Որդեգիր։

⨀հին բառ Որդի ի հօրէ

մակբայ Որդին հօրից (ստանալով), ժառանգաբար, յաջորդաբար։

Որդի մարդոյ

գոյական (Կրօնական) (Նոր Կտակարանում), այսպէս է կոչում իրան Քրիստոս։

Արէսի որդի, Մարսի որդի

գոյական Զինուորական։

Մուսաների որդի

գոյական Բանաստեղծ, գեղարուեստագէտ։

＋գաւառական բառ Որդուս արեւը վկայ, ＋գաւառական բառ Որդուս արեւը գիտենայ

Երդում որդու կեանքով։

Որդուդ խէրը չտեսնես

(անէծք, նզովք), Որդիդ մեռնի։

‣ Որդուդ խէրը չտեսնես՝ եթէ …

(Նոյնպէս իբրև երդում ասում են Որդուս խէրը չտեսնեմ՝ եթէ…)։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1730

Новинка

(beta)

ՈՐԴԻ

գոյական
    1. ծնողներու արու զաւակ.

    2. ընդհանրապէս՝ զաւակ (մանչ կամ աղջիկ). երեխայ, տղայ, մանուկ.

    3. (Եկեղեցական) Սուրբ Երրորդութեան անձերէն մէկը, Բանն Աստուած, Աստուածորդի.

    4. կենդանիի ձագ.

    5. (Գրաբար) մէկուն հեռաւոր ծնունդը. զարմ, ժառանգ, ծնունդ, սերունդ.

    6. ոեւէ հայրենիքի՝ ժողովուրդի զաւակ՝ ներկայացուցիչ. օրինակ՝

‣ «Մեր հայրենիք.... Իւր որդիքը արդ կանչում է»

7. (Եկեղեցական) եկեղեցւոյ անդամ՝ հաւատացեալ. օրինակ՝

‣ Հայաստանեայց եկեղեցւոյ որդիները.

    8. կոչական բառ, որով չափահաս՝ հասակաւոր մարդը կը դիմէ ծանօթ կամ անծանօթ մարդու մը, հոգեւորականը՝ աշխարհականին.

    9. նոյնը՝ իբրեւ չափահաս մարդու մը կողմէ ուղղուած երիտասարդի մը դիմելու մտերմական՝ բարեկամական ձեւ՝ եղանակ.

    10. (Փոխաբերական իմաստ) ընդհանուր միտքով՝ բանի մը ժառանգ, յատկութիւն մը ունեցող. օրինակ՝

‣ յեղափոխութեան որդիներ։

11. ճարպիկ, վարպետ, հնարամիտ։

Տեսակներ

— Խորթ՝ ուրջու։

— Հոգէորդի՝ հոգիի զաւակ, հոգեզաւակ։

Դարձուածքներ

Որդի Աստուծոյ

1. Քրիստոս.
2. բարեպաշտ՝ առաքինի մարդ։

Որդի դժոխքի

Տե՛ս Որդի սատանայի։

Որդի ի Հօրէ

Որդին Հօրմէ (ստանալով), ժառանգաբար, յաջորադաբար:

Որդի մարդոյ

Քրիստոս ինքզինք այսպէս կը կոչէ (Նոր Կտակարան)։

Որդի Մարսի

զինուորական։

Որդի Մուսաներու

քերթող, բանաստեղծ:

Որդի սատանայի

չարագործ՝ անօրէն մարդ, սատանորդի, դժոխքի որդի.

Որդոց որդի

որդիէն որդիին անցնելով, սերունդէ սերունդ, ժառանգաբար:

Որդիիդ արեւը տեսնես

որդիդ ապրի եւ դուն վայելես։ Չտեսնես՝ որդիդ մեռնի (անէծք, նզովք)։

Որդիիդ խէրը՝ բարիքը տեսնես

1. որդիիդ ծառայութիւնը՝ օժանդակութիւնը տեսնես.
2. որդիդ թող ապրի։

1. ծառայութիւնը չվայելես.
2. թող մեռնի։

Որդիիս արեւը վկայ

որդիիս կեանքը վկայ (երդում)։

Որդիիս վրայ կ՚երդնում

ամենէն սիրելի անձին յիշատակումով՝ դիմացինին վստահութիւն ներշնչելու ձեւ (երդում):

Կայ նաեւ պայմանական ձեւը՝ Որդիիդ արեւը չտեսնես, եթէ. . . . : Կայ նաեւ երդման իմաստով, ենթակային հօրը կողմէ արտայայտուած, Որդիիս խէրը չտեսնեմ, եթէ սուտ կը խօսիմ։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1882

Новинка

(beta)

Найти слово "Որդի մարդոյ" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

(1976) Новинка Հայոց լեզվի հանգաբառարան

Word Structural

(2014) Դպրոցական բառակազմական բառարան

Etymological

(2010) Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010) Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը - [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004) Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995) Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926) Հայերէն արմատական բառարան

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) Новинка Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) Новинка Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) Новинка Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]