Армянский словарь - Ոտքով

Армянская проверка орфографии

загрузить HySpell сейчас

Nayiri

Армянский Arm | Армянско-Английский Arm-Eng | Англо - Армянский Eng-Arm | Армяно-французский Arm-Fre | Французско-Армянский Fre-Arm

Morphology

Western Armenian

Ոտքով → ոտք (noun)

View Morphological Analysis

Singular • Instrumental case

Словарь

ոտք գոյական Քալելու անդամ * ոտանաւորի վանկ * ստորոտ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 364։

ՈՏՔ

գոյական
    1. թաթ։
    2. (ձիու՝ իշու՝) սմբակ։
    3. (կովի՝ եզի՝) կճղակ։
    4. (լերան՝) ստորոտ։
    5. (արձանի՝) խարիսխ, պատուանդան։
    6. (ոստայնանկի հորի՝) բազրոտն։
    7. (տաղաչափական՝) վանկ։
    8. (բարիք բերող՝) բարիոտն։
    9. (չարիք բերող՝) վատոտն։

Դարձուածքներ

պզտիկ ոտք

քալելով, հետի, հետիոտն։

ոտքի վրայ

յոտնկայս, կայնած։

ոտք դնելու տեղ

մերկ՝ բոպիկ ոտքով

մերկոտն, բոկոտն։

Источник: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): стр. 391

Новинка

ՈՏՔ քի, քեր կմ ոտներ

գոյական

Բաղադրեալ Բայեր

＋գաւառական բառ Ոտք դնել

＋գաւառական բառ Ոտք ելնել

չէզոք բայ Նոր սովորել քալել (երեխայի)։

‣ Լեւոնը մի տարեկան էր, որ ոտք ելաւ։
‣ Նոր է ոտք ելել, տոտի-տոտի է քալում։

＋գաւառական բառ Ոտք կոխել

չէզոք բայ
1. Տե՛ս Ոտք դնել։
2. Ասածի վրայ պնդել, յամառել, ուզածը անպատճառ պահանջել։

＋գաւառական բառ Ոտք հանել, ＋գաւառական բառ Ոտքի հանել

＋գաւառական բառ Ոտը բարձր տեղ մեկնել

չէզոք բայ Մեծ բաների ձգտել։

＋գաւառական բառ Ոտքը կտրել, ＋գաւառական բառ Ոտը կտրել

＋գաւառական բառ Ոտի կանգնել, ＋գաւառական բառ Ոտքի կանգնել

＋գաւառական բառ Ոտի կանգնեցնել, ＋գաւառական բառ Ոտքի կանգնեցնել

ներգործական բայ անցողական ձեւ Ոտի կանգնել՚ի, Ոտքի կանգնել՚ի, նոյն նշանակութեամբ։

Ոտի տակ սապոն դնել, Ոտի տակ սառուց դնել

չէզոք բայ Մէկի դէմ գաղտնի որոգայթ լարելով՝ պաշտօնից ձգել։

‣ Ես նրա ոտի տակ սապոն կդնեմ կսլլացնեմ, քեզ համար տեղ կբանամ։

Ոտներն ընկնել

չէզոք բայ Ոտները փաթաթվել կամ ոտների առաջ ընկնել երկրպագելու, փոխաբերաբար աղաչել-պաղատել։

‣ Ոտներդ ընկած աղաչում եմ. դո՛ւ գիտես։

Դարձուածքներ

＋գաւառական բառ Ոտքը բարի

ածական Տե՛ս Ոտքը թեթեւ (2)։

＋գաւառական բառ Ոտը թեթեւ, ＋գաւառական բառ Ոտքը թեթեւ

ածական
1. Արագաշարժ, առոյգ, ճարպիկ։

‣ Մեզ մի ոտքը թեթեւ տղայ է հարկաւոր, այստեղ այնտեղ ուղարկելու։

2. Որի գալուստը բարեյաջող՝ նպաստաւոր՝ խէր է։ (Համեմատել Ոտք 20)։ Հակառակը՝ Ոտը ծանր։

‣ Քու ոտդ թեթեւ է, փորձել եմ, այս դեղը դո՛ւ տուր հիւանդին։

＋գաւառական բառ Ոտը ծանր, ＋գաւառական բառ Ոտքը ծանր

ածական
1. Ծանր ոտք, յղի։

‣ Հարսը մի քիչ տկար է, կարծես ոտքը ծանր է։
‣ Երեխով եմ, ոտս ծանր է։

2. Որի գալուստը չարագուշակ՝ անբարեյաջող է։ Հակառակը՝ Ոտքը թեթեւ։

‣ Ոտքդ ծանր է՝ ներս մի՛ գար։
‣ Ոտը ծանր էր, ձին տակը սատկեց։

＋գաւառական բառ Ոտքի վրայ, ＋գաւառական բառ Ոտաց վրայ

ածական, մակբայ
1. Կանգնած։

‣ Ոտքի վրայ ես, մէկ բաժակը տուր։

2. Ման գալով, առանց մի տեղ նստելու։

‣ Խանութ չունի. ոտքի վրայ առեւտուր է անում։

3. Անմիջապէս, իսկոյն։

‣ Եկաւ, նամակը յանձնեց ու ոտաց վրայ յետ դարձաւ։

Ոտով գլխով

մակբայ Ամբողջապէս, բոլորովին։

‣ Ոտով գլխով քեզ լինի, ես չեմ ուզում։
‣ Էն գնալն էր գնաց, ոտով գլխով կորաւ։

Источник: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): стр. 1724

Новинка

(beta)

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 696

Новинка

(beta)

ՈՏՔ

գոյական
    1. մարդոց եւ թռչուններու ստորին երկու վերջաւորութիւնները (ազդրէն մինչեւ վար) եւ անասուններու չորս վերջաւորութիւնները, որոնց վրայ մարմինը կը յենու եւ անոնց միջոցաւ տեղէ տեղ կը շարժին.

    2. ոտքի ներքեւի մասը՝ ներբանէն մինչեւ կոճիկները. ոտքի թաթ.

    3. ծունկերէն մինչեւ թաթը.

    4. ձիու՝ իշու եւ այլն սմբակ.

    5. ոչխարի՝ կովու եւ այլն ոտքերը իբրեւ կերակուր. տոտիկ.

    6. (Կրօնական) բարձր դիրք ունեցող անձի՝ սուրբի ոտք, իբրեւ յարգանքի՝ երկրպագութեան առարկայ. օրինակ՝

‣ ո՛վ Սուրբ Կարապետ, ոտքիդ մատաղ բերեմ.

    7. քայլ, քայլափոխ.

    8. մէկ քայլի երկարութիւնը իբրեւ չափի միաւոր. ոտնաչափ.

    9. մէկ քայլաչափ տարածութիւն.

    10. քալուածքի արագութիւն.

    11. մէկ անգամ երթալ գալը. նուագ, անգամ.

    12. լերան ստորոտը.

    13. մահճակալին այն մասը, ուր պսակողին՝ քնացողին ոտքերը կ՚երկարին.

    14. մշտական նեցուկները, որոնց վրայ ամուր կեցած են մահճակալը՝ սեղանը՝ աթոռը եւ այլն.

    15. գութանի էշը առատամին միացնող փայտը, որուն վրայ կը հաստատուի ձեռմաճը.

    16. ջրաղացի փայտէ յարմարանք, որով կը ղեկավարեն ցորենին հոսքը դէպի քարին անցքը՝ բարակ կամ խոշոր ալիւր ստանալու համար.

    17. հրացանի՝ հրազէնի՝ ատրճանակի տակի օղակին մէջ եղած լեզուակը, զոր սեղմելով՝ քաշելով կրակ կը յառաջանայ. շնիկ, բլթակ, հրահան.

    18. սանդուխի աստիճան. սանդխամատ, մատ.

    19. կարի մեքենայի լեզուակ, զոր կ՚իջեցնեն կտորին վրայ (կարելու համար), ապա կը բարձրացնեն (կտորը տակէն հանելու համար).

    20. շարժելու՝ տեղէ տեղ երթալու կարողութիւն. օրինակ՝

‣ երեխան ոտքի ելած է.

    21. (Փոխաբերական իմաստ) դիրք, յենարան.

    22. երթեւեկ, երթալ-գալը, այցելութիւն.

    23. (Փոխաբերական իմաստ) այցելութիւն՝ իբրեւ գուշակութեան նշան. օրինակ՝

‣ ոտքդ բարի է.

    24. հետքեր, զորս ոտքը կը ձգէ ճամբու վրայ.

    25. նարտախաղի մէջ՝ ազատ անցք, որով՝ խաղացողը կրնայ իր քարը փոխադրել.

    26. չափական տաղաչափութեան մէջ՝ անդամ, երկու կամ երեք վանկէ բաղկացած.

    27. (Փոխաբերական իմաստ) վանկային տաղաչափութեան մէջ՝ ոտանաւորի վանկ.

    28. (Փոխաբերական իմաստ) տեղ, մաս. օրինակ՝

‣ հոն ոտք մը ունենանք, լաւ կ՚ըլլայ.

29. (Փոխաբերական իմաստ) կօշիկ, ոտնաման։

Բաղադրեալ Բայեր

Երկու ոտքը մէկ կօշիկի մէջ դնել

ներգործական բայ
1. ըսածին վրայ պնդել, յամառիլ.
2. շատ նեղը ձգել։

Երկու ոտքը չորս ընել

ներգործական բայ ընթացքը՝ քալուածքը արագացնել։

Մէկ ոտքը գերեզմանը ըլլալ

չէզոք բայ մեռնելու մօտ ըլլալ. զառամեալ, ծերունի ըլլալ։

Ոտք բարձրացնել

ներգործական բայ իշխելու՝ նուաճելու ձգտիլ:

Ոտք-գլուխ ըլլալ

չէզոք բայ
1. տէր կանգնիլ, պաշտպան ըլլալ.
2. ապահովուիլ։

Ոտք-գլուխ ընել

ներգործական բայ ամբողջովին նոր հագուստ նուիրելով հագուեցնել:

Ոտք դնել

ներգործական բայ
    1. տեղ մը այցելել՝ յաճախել.
    2. հասնիլ, մտնել, մուտք գործել.
    3. արգելք ըլլալու համար մէկուն առջեւ ոտք դնել։

Ոտք դնելու տեղ չըլլալ

չէզոք բայ խուռն բազմութիւն կայ, ասեղ նետելիք տեղ չկայ:

Ոտք կոխել

ներգործական բայ
    1. ոտք դնել.
    2. թեւակոխել.
    3. պնդել, յամառիլ, ստիպել:

Ոտք-ձեռք իյնալ

չէզոք բայ աղաչել, պաղատիլ։

Ոտք մը առաջ երթալ, ոտք մը առաջ անցնիլ

չէզոք բայ ուղեկիցէ մը քիչ մը տեղ առաջ երթալ՝ անցնիլ։

Ոտք վերցնել

ներգործական բայ
    1. քալելու սկսիլ, ճամբայ իյնալ, քալել.
    2. քայլերը արագացնել.
    3. ըմբոստանալ, ընդվզիլ:

Ոտք (ոտքը) փոխել

ներգործական բայ
    1. քալել.
    2. քայլերը արագացնել.
    3. զինուորական՝ մարզական՝ սկաուտական քալուածքի՝ տողանցքի ատեն սխալ քայլը շտկել։

Ոտք քաշել

ներգործական բայ յաճախելէ՝ այցելելէ հրաժարիլ՝ դադրիլ:

Ոտքերը գետին զարնել

ներգործական բայ ապշիլ, զարմանալ:

Ոտքերը գետնէն կտրուիլ

ներգործական բայ
    1. չակնկալուած յաջողութեան շնորհիւ չափազանց ուրախանալ.
    2. կեանքի իրականութեան, շրջապատի իրադարձութեանց անտեղեակ ըլլալ.
    3. երազային աշխարհ փոխադրուիլ:

Ոտքերը դող իյնալ

չէզոք բայ սաստիկ վախէն դողալ:

Ոտքերը երկարել

ներգործական բայ
    1. հանգստանալու համար ոտքերը հորիզոնական ձեւով դնել.
    2. անպատշաճ նստիլ.
    3. մեռնիլ:

Ոտքերը պաղ ջուրի մէջ մնալ

չէզոք բայ խաբուիլ։

Ոտքերը տնկել

ներգործական բայ
    1. անգործ նստիլ, գործը կիսատ ձգել եւ ծուլանալ.
    2. անկիրթ ձեւով նստիլ.
    3. մեռնիլ:

Ոտքերուն իյնալ

չէզոք բայ
1. ոտքերուն փաթթուիլ, ոտքերուն առջեւ իյնալ՝ երկրպագելու համար.
2. աղաչել, պաղատիլ։

Ոտքերուն տակ առնել

ներգործական բայ Տե՛ս Ոտքի տակ առնել:

Ոտքէն գլուխը չափել

ներգործական բայ վարէն վեր կամ վերէն վար արհամարհական՝ անարգական նայուածք նետել:

Ոտքէն փուշը հանել, ոտքէն փուշը ելլել

ներգործական բայ նեղութենէ կամ արգելքէ ազատիլ:

Ոտքը անկողինին չափով երկարել

ներգործական բայ իր չափը գիտնալ, ունեցած միջոցներուն համաձայն ապրիլ։

Ոտքը առաջ չերթալ

չէզոք բայ
1. նախազգացում ունենալ, որ լաւագոյն է չերթալ.
2. դժկամակիլ տեղ մը երթալու:

Ոտքը առնել

ներգործական բայ թակարդ լարել մէկուն դիրքը՝ պաշտօնը ձեռք ձգելու համար։

Ոտքը [ոտքին] գալ մէկուն

չէզոք բայ
    1. մէկուն մօտ գալ՝ ներկայանալ.
    2. այցելել.
    3. մէկուն ոտքերուն իյնալ, բան մը աղերսելով՝ հայցելով խեղճանալ:

Ոտքը գետնէն կտրել

ներգործական բայ չափազանց ուրախացած՝ ինքզինքէն ելլել:

Ոտքը գետնէն կտրիլ

չէզոք բայ Տե՛ս Ոտքերը գետնէն կտրել։

Ոտքը դուրս դնել տեղէ մը

ներգործական բայ
1. տեղէ մը դուրս գալ. բացակայիլ.
2. վտարել:

Ոտքը երթալ

չէզոք բայ
1. տեղ մը այցելելու՝ պարելու եւ այլն բնական, մղում տրամադրութիւն ունենալ.
2. խոնարհաբար մէկուն այցելել կամ դիմել:

Ոտքը իյնալ մէկուն

չէզոք բայ
    1. թախանձագին խնդրել՝ աղերսել.
    2. սողալ մէկուն առջեւ.
    3. մէկուն հովանաւորութեան՝ բարեացակամութեան դիմել։

Ոտքը լիզել

ներգործական բայ
1. մէկուն աղաչել՝ պաղատիլ.
2. սողալ։

Ոտքը ծանրացնել

ներգործական բայ դանդաղիլ, դանդաղեցնել:

Ոտքը կեանքէն այն կողմը դնել

ներգործական բայ
1. շունչը փչել, մեռնիլ.
2. ուշքը կորսնցնել, ուշակարոյս ըլլալ։

Ոտքը համբուրել

ներգործական բայ
1. աղաչել, պաղատիլ.
2. խոնարհութեան, խորին յարգանքի նշան։

Ոտքը ձեռքը բռնուիլ

չէզոք բայ
1. անկարող դառնալ.
2. շշմիլ, անճրկիլ, շուարիլ:

Ոտքը շատ բարձր դնել

ներգործական բայ ինքզինք ծանր ծախել, հպարտանալ, գոռոզանալ:

Ոտքը ոտքի վրայ դնել, ոտքը ոտքի վրայ նետել

ներգործական բայ
1. նստած ժամանակ՝ մէկ ոտքը միւսին վրայ դնել՝ նետել.
2. տարեցներու՝ մեծերու ներկայութեան՝ անարգական ձեւ։

Ոտքը չբռնել

ներգործական բայ քալելու անկարող ըլլալ։

Ոտքը պագնել

ներգործական բայ Տե՛ս Ոտքը համբուրել:

Ոտքը պինդ դէմ դնել, ոտքը պնդել

ներգործական բայ ըսած խօսքին վրայ մնալ. յամառիլ, չզիջիլ։

Ոտքը պնդացնել

ներգործական բայ ամրանալ, հաստատուիլ:

Ոտքը սեմէն դուրս դնել

ներգործական բայ տունէն դուրս գալ, ոտքը դուրս դնել։

Ոտքը (մէկուն) սեմէն դուրս դնել

ներգործական բայ վտարել, վռնտել։

Ոտքը տեղ բռնել, ոտքը տեգ ընել

ներգործական բայ Տե՛ս Ոտքին տեղ ընել։

Ոտքը (մէկուն) տունէն կտրել

ներգործական բայ տուեալ անձ մը իր տունը չընդունիլ:

Ոտքը տրորել

ներգործական բայ
1. մէկուն շահերուն՝ ինքնասիրութեան դպչիլ.
2. մէկուն ուրախութիւնը խանգարել։

Ոտքը փուշ մտնել

չէզոք բայ փորձանքի հանդիպիլ, ձախորդութեան հանդիպիլ:

Ոտքը քաշել

ներգործական բայ
    1. գուլպայ ՝ կօշիկ հագուիլ.
    2. մէկուն կօշիկները ոտքէն քաշել՝ հանել.
    3. ետեւ տանիլ:

Ոտքը քարին դպչիլ, ոտքը քարին գալ, ոտքը քարին հանդիպիլ

չէզոք բայ արգելքի հանդիպիլ, անյաջողութեան հանդիպիլ:

Ոտքի ելլել

չէզոք բայ
    1. նստած՝ ընկողմանած՝ պառկած տեղէն՝ վիճակէն բարձրանալ՝ կանգնիլ.
    2. ինկած տեղէն՝ վիճակէն բարձրանալ՝ կանգնիլ.
    3. մեկնիլ ուզել, մեկնելու պատրաստուիլ.
    4. յոտնկայս յարգել.
    5. շրջագայելու կարող ըլլալու չափ առողջանալ, քալելու սկսիլ.
    6. նեղ վիճակէ դուրս գալ, գրութիւնը բարելաւուիլ.
    7. պահանջներ դնել՝ ներկայացնել.
    8. ընդվզիլ, ըմբոստանալ.
    9. պաշտպանուելու՝ դիմադրելու համար պատրաստ ըլլալ.
    10. պայքարի ելլել, կռիւի ելլել, պատերազմի համար մէկտեղուիլ:

Ոտքի կանգնիլ, ոտքի կենալ

չէզոք բայ Տե՛ս Ոտքի ելլել։

Ոտքի կոխան ըլլալ

չէզոք բայ
1. ոտնակոխ ըլլալ, ոտնատակ ըլլալ.
2. տիրապետուիլ, ենթարկուիլ։

Ոտքի կոխան ընել

ներգործական բայ ներգործական ձեւ Ոտքի կոխան ըլլալու։

Ոտքի հանել

ներգործական բայ Տե՛ս Ոտքի կանգնեցնել։

Ոտքի վրայ ըլլալ

չէզոք բայ
1. կանգնած՝ շարժման մէջ ըլլալ.
2. իրարանցումի՝ խուճապի մէջ ըլլալ:

Ոտքի վրայ հալիլ, ոտքի վրայ չորնալ, ոտքի վրայ մեռնիլ

չէզոք բայ առանց նկատելի հիւանդութեան եւ առանց անկողին իյնալու հիւծիլ՝ սմքիլ՝ մեռնիլ։

Ոտքի վրայ հիւանդ ըլլալ

չէզոք բայ թեթեւ հիւանդ ըլլալ, անկողին պսակելու չափ հիւանդ չըլլալ:

Ոտքի տակ առնել

ներգործական բայ
    1. ոտքին տակ ձգել ծեծելու համար.
    2. ընկճել, ճզմել.
    3. ասպատակել.
    4. փճացնել.
    5. յաղթել։

Ոտքի տակ երթալ մնալ

չէզոք բայ
    1. ոտնակոխ ըլլալ, կոխկռտուիլ.
    2. փճանալ.
    3. կորսուիլ, մահանալ։

Ոտքի տակ կրակ վառիլ

չէզոք բայ շտապումի մէջ ըլլալ։

Ոտքի տակ հող ունենալ

ներգործական բայ
1. հաստատուն կռուան՝ հիմ ունենալ.
2. (Փոխաբերական իմաստ) հայրենիքի մէջ ապրիլ։

Ոտքի տակ տալ

ներգործական բայ
    1. ոտքերուն տակ ձգել ծեծելու համար.
    2. կոխկռտել, տրորել.
    3. ոտնահարել.
    4. շրջիլ, պտըտիլ։

Ոտքի տակը փորել

ներգործական բայ դաւ նիւթել, չարիք նիւթել:

Ոտքի տակի հողը խախուտ ըլլալ

չէզոք բայ դրութիւնը խախուտ՝ անյուսալի ըլլալ։

Ոտքի տակի հողին ալ արժանի չըլլալ

չէզոք բայ անհամեմատ ցած ըլլալ՝ չափազանց անարժան ըլլալ:

Ոտքի տեղ ընել

չէզոք բայ տեղ մը ամրանալ՝ հաստատուիլ:

Ոտքին երթալ

չէզոք բայ Տե՛ս Ոտքը երթալ (թիւ 2):

Ոտքին կոխել

ներգործական բայ
    1. անուշադրութեամբ՝ ուրիշի մը ոտքին կոխել.
    2. չարամտութեամբ կոխել՝ ցաւ տալու համար.
    3. թեթեւօրէն կոխել՝ զգուշացման հրաւիրելու համար:

Ոտքին մատը շարժել

չէզոք բայ բաղդատմամբ մէկուն՝ անոր արժանիքներէն մաս մը անգամ չունենալ, ոչինչ ըլլալ։

Ոտքին տակը օճառ դնել

ներգործական բայ որոգայթ լարելով՝ մէկը պաշտօնանկ ընել։

Ոտքով ձեռքով բանի մը մէջ իյնալ

չէզոք բայ բանի մը ամբողջապէս միջամուխ ըլլալով ջանք թափել։

Ոտքովը (իր) գալ

չէզոք բայ
    1. ինքն իրեն՝ առանց միջնորդի՝ ստիպումի գալ.
    2. ենթարկուիլ.
    3. ինքնամատոյց ըլլալ։

Ոտքս առաջ չ՚երթար

չեմ համարձակիր երթալ կամ դիմել. կը վարանիմ։

Ոտքս առաւ

1. եղանակը լսելով՝ պարելու մղուեցայ.
2. տեղս՝ պաշտօնս առաւ։

Դարձուածքներ

Ոտաց ճամբայ՝

    1. հեռաւորութեան չափ. օրինակ՝. Մուշէն Հալէպ ութ օրուան ոտաց ճամբայ է.
    2. արտաքնոց, պէտքարան.
    3. մարդոց ոտքերու հետքերով յառաջացած ճամբայ։

1. քայլ առ քայլ, դանդաղօրէն.
2. աստիճանի ձեւով, մէկ առ մէկ:

Ոտքե՛րդ բաց

քալուածքդ արագացուր։

Ոտքե՜րս (ճիւե՜րս)

անարգական մերժում մէկուն բան մը տալու։

Ոտքէն գլուխ

1. ամբողջ մարմնին վրայ, ամբողջապէս.
2. շատ եւ շատ, ամբողջ սրտով։

Ոտքը բարի է

գալուստը՝ այցելութիւնը բարեգուշակ է։

Ոտքը դուրս

անառակ, անբարոյական (կին):

Ոտքը թեթեւ

1. արագաշարժ, ճարպիկ.
2. ոտքը բարի։

Ոտքը ծանր

    1. դանդաղաշարժ.
    2. գալուստը չարագուշակ՝ ոչ-բախտաբեր (անձ).
    3. յղի, ծոցուոր, ծանր ոտք:

    1. ոտքի ելլելու՝ կանգնելու հրահանգ.

մակբայ
    2. ոտքի վրայ, կանգուն՝ կանգնած վիճակով.
    3. առանց պառկելու կամ նկատելի հիւանդութիւն ունենալու.
    4. անմիջապէս, իսկոյն.
    5. հապճեպ.
    6. շրջելով։

Ոտքի վրայ

    1. կանգնած վիճակով, առանց նստելու կամ պառկելու.
    2. իսկոյն, անմիջապէս.
    3. առանց անհրաժեշտ ուշադրութեան. հապշտապ, հապճեպ.
    4. անպաշտօն։

Ոտքիդ հողը դառնամ

ինքնանուաստացման՝ աղաչանքի խօսք:

Ոտքիդ տակը հաւկի՞թ կայ

ինչո՞ւ դանդաղ կը քալես։

Ոտքն ալ կտրէին, չէր իմանար

ուշքը վրան չէր, անզգայ դարձած էր։

Ոտքով գլխով

ամբողջովին, սրտանց, ուզելով։

Յարակից Բառեր

Ոտքի մասեր.-
— Ոտքի առջեւի մասը (մատները եւ անոնց շարունակութիւնը կազմող բարձիկը)՝ թաթ։

— Ոտքի բթամատ՝ բուշ։

— Ոտքի ետեւի մասը՝ կրունկ:

— Ոտքի եւ կրունկի միջեւ եղած փոս տարածութիւնը՝ տապան։

— Ոտքի տակի մասը՝ ներբան։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1874

Новинка

(beta)

ՉԱՓ

գոյական
    1. չափումի միաւոր.

    2. իրերու որոշ քանակ, զոր կ՚ընդունին եւ կը գործածեն իբրեւ որոշ միաւոր.

    3. որեւէ աման՝ անօթ եւ այլն, ընդեղէնի՝ հեղուկի եւ այլն չափի միաւոր. օրինակ՝

‣ տասը շիշ.

4. նիւթի քանակը, որ կը տեղաւորուի՝ կը պարունակուի տուեալ չափման միաւորին մէջ. օրինակ՝

‣ երկու պնակ կերակուր.

    5. որեւէ նշան՝ թիւ՝ թուղթի կտրօն եւ այլն, որով կ՚որոշուի՝ ցոյց կը տրուի բանի մը մեծութիւնը՝ ծաւալը. չափը ցոյց տուող նշան.

    6. մարմնի կամ անոր մէկ մասին մեծութիւնը՝ ծաւալը, զոր կը չափեն հագուստ-կապուստի համար.

    7. համեմատուող առարկաներու ծաւալային՝ տարածական եւ այլն համապատասխանութիւն.

    8. ոտանաւորի մէջ՝ մէկ տողի մէջ եղող՝ գտնուող ոտքերու եւ վանկերու քանակը.

    9. երաժշտութեան մէջ՝ արագութեան աստիճանը, որով պէտք է երգուի կամ նուագուի տուեալ եղանակը.

    10. երաժշտութեան մէջ՝ ամէն ձայնանիշի տեւողութիւնը, որ կ՚արտայայտուի առանձին նշաններով, կամ ձայնանիշի տարբեր ձեւերով.

    11. բարոյական կամ մտաւորական արժէքը որոշելու միջոց.

    12. սահման, եզր. օրինակ՝

‣ ազնուութիւնն ալ չափ մը ունի.

    13. աստիճան՝ դրութիւն՝ չափանիշ (գնահատումի՝ որակման).

    14. որեւէ բանի ազդեցութեան ոյժ. մեծութիւն, արժէք, կշիռ.

մակբայ
    15. (Գրաբար) կարգ, կանոն.

մակբայ ածական
    16. մօտ, շուրջ, մօտաւորապէս.

ածական
    17. չափաւոր.

    18. մեծութեամբ, ծաւալով.

    19. հաւասար, համեմատ, համապատասխան:

    20. կառավարել, գլխաւորել, ղեկավարել:

Տեսակներ

— Գիծի՝ գծաչափ:

— Գիրկի՝ գրկաչափ։

— Դեղի՝ դեղաչափ (Ֆրանսերէն dose)։

— Երաժշտական՝ ամանակ:

— Երկարութեան՝ արշըն, կանգուն, մեթր, ոտք, վերստ, փարսախ։

— Խոնաւութեան՝ խռնաւաչափ (Ֆրանսերէն hydromètre)։

— Ծանրութեան՝ բաունտ, լիդր, պաթման, քիլօ, քիլօկրամ:

— Կեանքի՝ կենսաչափ (Ֆրանսերէն biomèter)։

— Կէտի՝ կիտաչափ:

— Հասակի՝ հասակաչափ (Ֆրանսերէն longimètre)։

— Հաւասար՝ համաչափ:

— Հեղուկներու՝ շոգիներու՝ կազերու ճնչումը չափելու մասնայատուկ գործիք՝ անգայտաչափ (Ֆրանսերէն manomètre)։

— Ճաշի՝ ճաշաչափ։

— Մազի՝ մազաչափ:

— Մատի՝ մատնաչափ: Բթամատի եւ ճկոյթի միջեւ՝ թիզ։ Բթամատի եւ ցուցամատի միջեւ՝ քիլ, քլաչափ, ուղուկ, ուղկաչափ:

— Մարդու հասակի չափով՝ մարդահասակ:

— Նուագի՝ քերթուածի՝ մարզանքի՝ կշռոյթ։

— Հողի՝ շողաչափ:

— Ոտք փոխելու՝ քայլ, քայլ, քայլաչափ:

— Ոտքի՝ ոտք, ոտնաչափ:

— Ջերմութեան՝ ջերմաչափ:

— Ջուրի՝ ջրաչափ:

— Տակառի՝ տակառաչափ։

— Տաղաչափութեան՝ ոտքերու թիւ։

Բաղադրեալ Բայեր

Իր չափով չափել

ներգործական բայ
1. իրեն հետ համեմատել, ինքզինք իբրեւ չափանիշ ընդունիլ.
2. իր հասկցած ձեւով կշռադատել:

Չափ դնել

ներգործական բայ
1. չափաւորել, զսպել.
2. ձին արշաւասոյր վազցնել (ուրիշ ձիու հետ համեմատելու համար)։

Չափ զարնել

ներգործական բայ Տե՛ս Չափ տալ:

Չափ ընել

ներգործական բայ Տե՛ս Չափ առնել:

ներգործական բայ երգելու՝ նուագելու ատեն ձեռքի շարժումներով կամ ոտքի բախումներով արագութիւնը ցոյց տալ.

Չափը անցընել

ներգործական բայ ընդունուած սահմանէն դուրս գալ, ծայրայեղութեան երթալ։

Չափը առնել

ներգործական բայ Տե՛ս Չափ առնել:

Չափը տալ

ներգործական բայ
    1. չափը փոխանցել.
    2. մէկը կարգի հրաւիրել.
    3. մէկը պատժել.
    4. յանդիմանել։

Դարձուածքներ

Աչքի չափ

աչքի նայուածքով՝ տեղի մը հեռաւորութիւնը, առարկայի մը մեծութիւնը՝ ծանրութիւնը եւ այլն մօտաւորապէս որոշելու կարողութիւն:

Կարողութեան չափով

որքան որ իր կարողութիւնը կը թոյլատրէ. իր միջոցներուն համաձայն։

Հոգով՝ հոգիի չափ

ամբողջ հոգիով՝ սիրտով:

Չափէ աւելի, չափէ դուրս

պէտք եղածէն՝ պահանջուածէն աւելի, չափազանց:

Չափը անցած

Տե՛ս Չափէ աւելի:

Չափը պակաս

սահմանուած չափը չունեցող։

Չափը տեղը

սահմանուած՝ ճշդորոշուած չափը ունեցող։

Չափի զգացում

չափաւորութիւն:

1. որոշ քանակով.
2. փոքր քանակութեամբ, քիչ, խնայելով։

Յարակից Բառեր

— Չափելու միջոցներ՝ չափաձող, չափաման, չափան, չափիչ, չափոց։

Источник: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): стр. 1939

Новинка

(beta)

Usage beta 122 citations

Usage of matching Word Forms

Hold phone in landscape mode or decrease zoom in order to view Usage results

Новинка Explore the usage of the word form Ոտքով in the Corpus of Western Armenian.

Найти слово "Ոտքով" также в следующих словарях

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

(1976) Новинка Հայոց լեզվի հանգաբառարան

Word Structural

(2014) Դպրոցական բառակազմական բառարան

Etymological

(2010) Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010) Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը - [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004) Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995) Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926) Հայերէն արմատական բառարան

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) Новинка Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Новинка Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) Новинка Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) Новинка Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) Новинка Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]