Nayiri.com

չէզոք բայ
    1. գետին թափիլ (տերեւ՝ առարկայ).
    2. գետին տապալիլ՝ գլորիլ՝ գլտորիլ՝ սայթաքիլ (մարդ եւ այլն).
    3. կործանիլ, շրջիլ (կառավարութիւն՝ իշխանութիւն).
    4. նուաստանալ (անուն՝ վարկ).
    5. նուազիլ, իջնել (գին՝ արժէք՝ ջերմ)։

Հակառակը՝ կանգնիլ, բարձրանալ։

Բաղադրեալ Բայեր

միտքը իյնալ

չէզոք բայ յիշել.

վրայ իյնալ

չէզոք բայ ստիպել, բռնադատել.

վրան իյնալ

չէզոք բայ յարձակիլ.

հետը իյնալ

չէզոք բայ
1. կատակել,
2. նեղացնել.

ետեւէն իյնալ

չէզոք բայ հետապնդել, հալածել.

բանի մը ետեւը իյնալ

չէզոք բայ հետամտիլ.

աչքէ իյնալ, երեսէ իյնալ

չէզոք բայ
1. վարկաբեկուիլ,
2. շնորհազուրկ ըլլալ.

դասէն իյնալ, դասարանէն իյնալ

չէզոք բայ ձախողիլ.

խաղի իյնալ, մրցումի մէջ իյնալ

չէզոք բայ պարտուիլ.

խաղի գալ, խաղի իյնալ

չէզոք բայ խաբուիլ.

պատերազմի մէջ իյնալ, կռիւի մէջ իյնալ

չէզոք բայ պատերազմիլ՝ կռուիլ.

պատերազմի դաշտին վրայ իյնալ

չէզոք բայ մեռնիլ, զոհուիլ.

ուժէ իյնալ

չէզոք բայ ուժաթափիլ.

սովորութենէ իյնալ

չէզոք բայ դադրիլ, խափանուիլ.

նորաձեւութենէ իյնալ

չէզոք բայ հիննալ.

երկինքէն իյնալ

չէզոք բայ ապշիլ, ապշահարիլ.

անկողին իյնալ

չէզոք բայ հիւանդանալ.

բաժին իյնալ

չէզոք բայ վիճակիլ.

ճամբայ իյնալ

չէզոք բայ ճամբայ ելլել՝ քալել.

ձայնը իյնալ

չէզոք բայ տկարանալ.

բեռան տակ իյնալ

չէզոք բայ
1. ծանրաբեռնուիլ,
2. կքիլ.

այսինչ օրուան իյնալ

չէզոք բայ հանդիպիլ, զուգադիպիլ.

աչքի իյնալ

չէզոք բայ աչքի զարնել, նշմարուիլ.

ծրագիրը ջուրը իյնալ, հաշիւը ջուրը իյնալ

չէզոք բայ ձախողիլ.

գլխիվայր իյնալ

չէզոք բայ տապալիլ.

չորս ոտքերու վրայ իյնալ

չէզոք բայ խուսափիլ վտանգէ՝ մահէ.

ուշքի գալ, ուշքի իյնալ

չէզոք բայ արթննալ.

խորը իյնալ

չէզոք բայ խորասուզուիլ.

չէզոք բայ խորունկ քնանալ.

հարստութեան մէջ իյնալ

չէզոք բայ
1. յոգնիլ,
2. ձեռնթափ ըլլալ.

երջանկութեան մէջ իյնալ

չէզոք բայ երջանկութեան մէջ լողալ.

կռուողներու մէջ իյնալ

չէզոք բայ միջամտել.

առաջնորդին ետեւը իյնալ

Դարձուածքներ

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 740

Nouveau!

(beta)

Ոյժ

գոյական
    1. մարդու եւ կենդանիներու այն կարողութիւնը՝ յատկութիւնը, մկաններու լարումով շարժումներ՝ գործողութիւններ կատարելու.

    2. ֆիզիքական կարողութիւն՝ հզօրութիւն.

    3. ֆիզիքական զօրութեան գործադրում որեւէ նպատակի հասնելու համար.

    4. մտաւոր եւ հոգեկան յատկութիւններ երեւան բերելու՝ կամք, խելք, ուժեղ բնաւորութիւն եւայլն ներքին կարողութիւն.

    5. որեւէ բան ընելու, որեւէ ձեւով ինքզինք արտայայտելու բարոյական կարողութիւն՝ հնարաւորութիւն.

    6. որեւէ կարգի աշխատանք կատարելու կարողութիւն՝ զօրութիւն.

    7. իրաւական զօրութիւն.

    8. պետութեան յարձակողական, պաշտպանողական եւ բարգավաճման միջոցները (բանակ՝ նաւատորմ՝ վաճառականութիւն՝ դրամ եւ այլն).

    9. ազդելու՝ իրեն ենթարկելու իշխելու կարողութիւն. իշխանութիւն, զօրութիւն.

    10. որեւէ շարժման պատճառ.

    11. այս կամ այն կարգի գործունէութիւնը՝ դիրքորոշումը՝ վերաբերումը պայմանաւորող հանգամանք. ներգործութիւն, ազդեցութիւն.

    12. համոզելու՝ ենթարկելու՝ որեւէ տպաւորութիւն ձգելու կարողութիւն.

    13. որեւէ բանի արտայայտման չափը. զօրութիւն, ուժգնութիւն, սաստկութիւն.

    14. մտաւոր՝ հոգեկան կարողութիւններու՝ ապրումներու մեծութիւն՝ զօրութիւն. օրինակ՝

‣ խելքի ոյժ.

    15. ուժանիւթի աղբիւր եղող որեւէ մարմին՝ երեւոյթ.

    16. որեւէ կարգի գործունէութեան՝ որեւէ նպատակի իրագործման համար անհրաժեշտ միջոց՝ հնարաւորութիւն.

    17. որեւէ բանի մղող՝ որեւէ բան յառաջ բերող հանգամանք՝ երեւոյթ.

    18. որեւէ բնորոշ յատկանիշով կամ գործունէութեան որոշակի նպատակով բնութագրուող հանրային խաւ՝ խմբակ՝ դասակարգ. օրինակ՝

‣ մտավորական ուժեր.

    19. ֆիզիքական ճնշում. բռնութիւն.

    20. զարգացումի՝ ապրելու հնարաւորութիւն. կենսունակութիւն.

    21. եռանդ, աւիւն, կորով.

    22. գործունէութեան՝ կենսունակութեան աղբիւր հանդիսացող հանգամանք՝ յատկութիւն.

    23. խանդավառութիւն, ոգեւորութիւն.

    24. բռնադատութիւն, հարկադրանք.

    25. որեւէ բանի գործօն.

    26. նիւթական եւ ֆիզիքական միջոցներ.

    27. ոեւէ հանրութեան՝ հաւաքականութեան՝ վայրի մարդիկ, իբրեւ որեւէ կարգի գործունէութիւն կատարողներ. օրինակ՝

‣ մենք մեր ուժերով պատրաստեցինք համերգը.

28. թունդ ըլլալը. կծուութիւն, բարկութիւն։

Հակառակը՝ ձգողական։

Բաղադրեալ Բայեր

Ոյժ առնել

ներգործական բայ
1. ոյժ ստանալ. զօրանալ.
2. թափ առնել։

Ոյժ գործ դնել

ներգործական բայ բռնի միջոցներու դիմել:

Ոյժ տալ

ներգործական բայ
    1. զօրացնել, ուժեղացնել.
    2. ոյժ հաղորդել՝ փոխանցել՝ տալ.
    3. նպաստել, սատարել, օգնել.
    4. քաջալերել.
    5. զարկ տալ.
    6. ճիգ գործադրել, ջանք թափել.
    7. լարուիլ, ճգնիլ.
    8. բանի մը վրայ կեդրոնանալ՝ իյնալ։

Ուժերը լարել

ներգործական բայ ճգնիլ:

Ուժերը ներել

ներգործական բայ հնարաւորութիւնները թոյլ տալ, կարողանալ, ի վիճակի ըլլալ:

Ուժերը չափել

ներգործական բայ
1. որեւէ դժուար գործ յաղթահարելու փորձ ընել.
2. մրցիլ։

Ուժերը տեղը գալ

չէզոք բայ ուժը վերականգնիլ, զօրութիւնը վերականգնիլ:

Ուժերը փորձել

ներգործական բայ
    1. ճգնիլ.
    2. մրցիլ.
    3. ճնշել մէկը, գիտնալով որ ան տկար է։

Ուժէ իյնալ

չէզոք բայ
    1. ուժը պակսիլ. թուլնալ, տկարանալ.
    2. իրաւազօրութիւնը կորսնցնել, գործողութեան ուժը կորսնցնել.
    3. ազդեցութիւնը՝ ներգործութիւնը կորսնցնել.
    4. նշանակութիւնը՝ կարեւորութիւնը կորսնցնել:

Ուժը կորսնցնել

ներգործական բայ Տե՛ս ուժէ իյնալ:

Ուժը պատել

ներգործական բայ բաւարար ոյժ ունենալ բան մը ընելու՝ բան մը յաղթահարելու:

Ուժի գալ

չէզոք բայ
    1. ուժերը վերականգնիլ.
    2. առողջութիւնը վերականգնիլ. կազդուրուիլ.
    3. ոգեւորուիլ, խանդավառուիլ:

Ուժի դիմել

չէզոք բայ ոյժ ի գործ դնել, ճնշում ի գործ դնել։

Ուժի դիրքերէ խօսիլ

ներգործական բայ
1. ոյժ գործադրելու՝ պատերազմի դիմելու սպառնալիքով խօսիլ. զէնքի ուժով սպառնալ.
2. իրաւունքի՝ արդարութեան հիմամբ խօսիլ:

Ուժի մէջ ըլլալ

չէզոք բայ ուժը պահպանել, ներգործել, ի զօրու ըլլալ։

Ուժի մէջ մտնել

ներգործական բայ
1. ոյժ ունենալ, ներգործել.
2. գործադրութեան դրուիլ, կիրարկուիլ։

Դարձուածքներ

Այրական ոյժ

սեռային կարողութիւն։

Անընդդիմակաց ոյժ

այնպիսի պատահար, որուն առաջքը առնել մարդը անկարող է եւ հետեւաբար՝ ենթական, պատասխանատուութենէ զերծ կը կացուցուի:

Կենսական ոյժ

մարդկային եւ կենդանական գործարաններու կարողութիւնը, որ կը դիմադրէ այն ուժերուն, որոնք կարող են խանգարել անոր կանոնաւոր գործունէութիւնը:

Հիւլէական ոյժ

անհաստատ տարրերու, տարբաղադրումով ազատուած ներոյժի նկատառելի քանակ։

Ձգողական ոյժ

բնութեան մէջ բոլոր մարմինները զիրար քաշելու եւ իրարու մօտենալու ձգտելու ոյժ։

Ձիու ոյժ

այն ուժը, որ կրնայ 4562 քլկ. ծանրութիւնը 1 վայրկեանի մէջ բարձրացնել կամ յառաջ տանիլ մէկ մեթր:

Վանողական ոյժ

    1. հեռացնող, հեռու մղող.
    2. տհաճ զգացում յառաջացնող.
    3. անհամակրելի։

Ուժերը ներածին չափ

հնարաւորութեան սահմաններու մէջ, կարելիութեան սահմաններու մէջ:

Ուժէ վեր

իր կարողութենէն վեր, զօրութենէն վեր:

Ուժի դիրքի քաղաքականութիւն

բռնութեան՝ զէնքի ոյժ գործածելու սպառնալիքի կամ գործադրութեան վրայ հիմնուած քաղաքականութիւն:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1849

Nouveau!

(beta)

Usage beta 3 citations

Usage of matching Word Forms

Hold phone in landscape mode or decrease zoom in order to view Usage results

Aussi la recherche pour "ուժէ իյնալ" dans ces dictionnaires:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) Nouveau! Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Nouveau! Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) Nouveau! Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) Nouveau! Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) Nouveau! Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) Nouveau! Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) Nouveau! Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]