Dictionnaire arménien

ԿԵՆԱԼ (սահմանական ներկայ կենում եմ, անցեալ անկատար կենում էի, ստորադասական ներկայ կենամ, անցեալ անկատար կենայի, արգելական մի՛ կենար, ապառնի կկենամ, ներկայ դերբայ կենացող կամ կեցող, ապառնի դերբայ կենալու, անցեալ կատարեալ կեցայ և կացի, հրամայական կեցի՛ր և կա՛ց, ներկայ դերբայ կեցող և կացող, անցեալ դերբայ կեցել և կացել, կեցած և կացած)

չէզոք բայ
1. Կանգնել, կանգուն լինել։

‣ Երբ նա ներս էր մտնում՝ բոլորը ոտքի էին կենում։
‣ Ոտքի կացէք։
‣ Նստած տեղերիցս վեր կեցանք (կամ կացանք)։

2. Կանգ առնել, դադարել։

‣ Ջուրը կտրեցին, ջրաղացը կեցաւ։
‣ Այսպէս կեցել ենք, չգիտենք ինչ անենք։
‣ Կա՛ց, այդքանը բաւական է։

3. Մնալ մի տեղում, մի դրութեան մէջ։

‣ Բանի՛դ կաց։
‣ Հաստատ կեցաւ իւր խոստմանը։
‣ Մեզ մօտ է՛լ չի ուզում կենալ։

4. Սպասել։

‣ Մի փոքր կաց, ես էլ գամ հասնեմ։
‣ Ո՞ւմ ես կենում։
‣ Էշը գետի մէջ կեցեր մնացեր է։

5. Բնակել։

‣ Կողքի բնակարանում ո՞վ է կենում։
‣ Մեր տան կեցողները բոլորը դժգոհ են այդ հարեւանից։
‣ Երեք տարի այդ բնակարանում կեցայ (կամ կացայ)։

＋գաւառական նշանակութիւն 6. Խաւարել (լուսնի մասին)։

7. Կազմում է բաղադրեալ բայեր — անց կենալ, դէմ կենալ, վեր կենալ ևն։ (Տե՛ս)։

Ածանցական Բառեր

Կեցի՛ր (սպառնալիք)

Սպասի՛ր, տե՛ս քեզ ի՛նչ կանեմ։

‣ Կեցի՛ր, ես քեզ խրատ կուտամ։

Դարձուածքներ

Կենայ-կենայ

մակբայ Երբեմն երբեմն, յանկարծ, մէկ էլ։

‣ Կենայ-կենայ՝ մի յիմար բան կասէ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1055

Nouveau!

(beta)

ԿԵՆԱԼ

չէզոք բայ
    1. մնալ, գտնուիլ.
    2. կանգնիլ, ոտքի ելլել, կայնիլ.
    3. կանգ առնել.
    4. կտրիլ, դադրիլ, կասիլ.
    5. բնակիլ, ապրիլ, բնակութիւն հաստատել, կեալ (գրաբար).
    6. սպասել։

Հակառակը՝ նստիլ, քալել, շարժիլ, մեռնիլ։

Բաղադրեալ Բայեր

Դէմ կենալ

չէզոք բայ դիմադրել, ծառանալ.

խօսքով դէմ կենալ

ներգործական բայ դիմադարձել, հակաճառել.

հակառակ կենալ

չէզոք բայ հակառակիլ, ընդդիմանալ.

կռնակ կենալ

ներգործական բայ պաշտպան՝ պաշտպանել, ջատագովել, զօրավիգ կանգնիլ.

չէզոք բայ դեգերիլ, թափառիլ, սլքտալ.

տէր կենալ

ներգործական բայ
1. պաշտպանել,
2. իւրացնել, որդեգրել.

տուն մը կենալ

ներգործական բայ բնակիլ.

տեղ մը կենալ

չէզոք բայ մնալ, սպասել.

գիշերը տեղ մը կենալ

չէզոք բայ գիշերել.

բան մը կենալ, պատճառ մը կենալ

ներգործական բայ ըլլալ.

հագուստը վրան լաւ կենալ

չէզոք բայ յարմարիլ, փակչիլ.

մէկուն կողքին կենալ

չէզոք բայ օգնել. զօրավիգ կանգնիլ.

արթուն կենալ

ներգործական բայ հսկել.

մեկուսի կենալ, մէկ կողմ կենալ

չէզոք բայ հեռանալ, քաշուիլ, կղզիանալ.

ժամացոյցը կենալ, ինքնաշարժը կենալ, մեքենան կենալ

ներգործական բայ չէզոք բայ չբանիլ, չաշխատիլ, դադրիլ.

սիրտը կենալ

չէզոք բայ դադրիլ (մեռնիլ).

հաստատ կենալ

չէզոք բայ ամրանալ, չնահանջել, պնդել.

լուռ կենալ

չէզոք բայ լռել.

անշարժ կենալ

չէզոք բայ անշարժանալ:

Դարձուածքներ

առանց կենալու

անդադար, անընդհատ, շարունակ, յարատեւ.

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1006

Nouveau!

(beta)

ՆՍՏԻԼ