Vérificateur d'orthographe arménien
téléchargez HySpell maintenant
 Morphology

Western Armenian

ՄԱՐԻ → մարիլ (verb)
Present Tense • Subjunctive Mood • Third Person • Singular

Matching Word Forms

մարի → մար
մարի → մարի
մարի → մարիլ
Մարի → Մարի

Matching Lexemes

 Dictionnaire
մարի գոյական Էգ թռչուն:
մարիլ չէզոք բայ Ուշքը կորսնցնել, նուաղիլ * շիջանիլ, սպառիլ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 290։
մար գոյական 38 լիտրնոց չափ * պաստառի մը լայնքը * ցեղ մը:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 288։
մարել ներգործական բայ Լոյսը՝ կրակը դադրեցնել, շիջուցանել, հանգցնել:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 289։


ՄԱՐԻ
գոյական էգ թռչուն, հաւ։


ՄԱՐԻԼ
չէզոք բայ
    1. (կրակ՝ ճրագ՝) շիջանիլ, անցնիլ։
    2. (ձայն՝) քաշուիլ։
    3. (շունչ՝) հատնիլ, սպառիլ։
    4. (ուշաթափիլ՝) նուաղիլ։
    5. (ցեղի՝) ջնջուիլ, անճիտուիլ։

Դարձուածքներ
խնդալէն մարիլ
թալանալ։

անօթութենէ մարիլ
սուաղիլ, նքթիլ, նքողիլ։

ծարաւէ մարիլ
դորսովիլ։


ՄԱՐԵԼ
ներգործական բայ
    1. (կրակ՝ ճրագ՝) անցընել։
    2. (ցեղ՝) անճիտել, ջնջել։
    3. (եռանդ՝) խափանել։
    4. (պարտք՝) պակսեցնել։

Դարձուածքներ
մուխը մարել
խերն անիծել. թշուառութեան մատնել։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 326
Nouveau!
ՄԱՐ
գոյական լայնութիւն, լայնք (կերպասի)։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 325
Nouveau!
1. ՄԱՐԻ (մարւոյ, մարեաց)
գոյական
    1. Ընտանի հաւ (էգը)։
‣ Աքլորը պանծալով շրջում է մարիների մէջ։

    2. Ուրիշ թռչունների էգը։
‣ Մի քանի թռչունների մէջ՝ մարին երբ թուխս է նստում՝ որձը նրան պահպանում է ու կերակրում։
‣ Հինգ հնդկահաւ էին, չորսը մարի, մէկը որձ։

✽հազուադէպ նշանակութիւն 3. Աշխատող մեղու, մեղր շինող, (որին համարում էին էգ)։


＋գաւառական բառ 2. ՄԱՐԻ [կոչական Մարիկ՚ի]
մայրի՜կ։
‣ «Մարի՛, ես պարըմ՚ սորվեցայ, Երկուս խաղա, մէմ՚ տորտոզա» (ժողովրդական պարերգ)։


＋գաւառական բառ 3. ՄԱՐԻ
ներգործական բայ Տե՛ս, նայի՛ր։


＋գաւառական բառ 4. ՄԱՐԻ
գոյական Տե՛ս Մէրի։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1426
Nouveau!
(beta)
1. ՄԱՅՐ մօր (մարբ, մարք, մարց, մարբք)
գոյական
    1. Կին, որ երեխայ է ծնել, ＋մէր, ＋մար, ＋մարէ։
‣ Ի՞նչ աղջիկ, նա արդէն երկու երեխայի մայր է։
‣ Մայր լինիս, մօր յարգը հասկանաս։
‣ Մայր է դարձել, բայց էլի նոյն երեխան է մնացել։

    2. Ծնող կինը իւր զաւակի նկատմամբ, իգական սեռի ծնող։ Հակառակը՝ Հայր։
‣ Նա իմ կինն է, իմ երեխաների մայրը։
‣ Հայրս մեռել է, մայրս դեռ կենդանի է։
‣ Մայր ու որդի նստած խօսում էին։

    3. Կենդանիների էգը, որ ձագեր է բերել։
‣ Ո՞ր կովն է այս հորթի մայրը։
‣ Գառները խայտալով ծծում էին իրանց մայրերին։
‣ Ձագերը մտան իրանց մօր թեւերի տակ որ տաքանան։

    4. Նմանութեամբ (Եկեղեցական) Կանանց վանքի մեծաւորուհի, մայրապետ։
‣ Քոյրս հիւանդ է, թոյլ կտա՞ս, մայր, գնամ նրան խնամելու։

    5. Փեթակի մէջ միակ էգ մեղուն, որ ձու է ածում, թագուհի (5)։
‣ Մայր չունեցող փեթակը կաւերվի։
‣ Փեթակին պէտք է նոր մայր տալ։

＋գաւառական նշանակութիւն 6. Երեխաների խաղի ժամանակ՝ խաղացող խմբերից ամեն մէկի գլխաւորը, որի կարգադրութեան ենթարկվում են միւս խաղացողները։
‣ Ես ու Արսէնը մայր կանգնեցինք, խաղացողները զոյգ-զոյգ գալիս էին մեր առաջ, և մենք ընտրում էինք նրանցից մէկին մի խմբի համար, միւսին՝ միւսի։
‣ Մայր են ընտրում աւելի մեծին կամ աջող խաղացողին։

    7. Քացախի երեսին բռնած բարակ մաշկը, որ նպաստում է հեղուկի շուտով քացախելուն։

Համեմատել Հորթ (2)։

    8. (Տպարանական) Մետաղեայ կաղապար, որի մէջ ածելով հալած արճիճը՝ ձուլում են տպարանական տառեր։
‣ Առաջ վարպետը պողպատի վրայ փորագրում է հայրեր, սրանցից ստացվում են մայրեր, իսկ սրանցից ձուլվում են ձագեր, այսինքն տպարանական տառեր։
‣ Այդ տառերի մայրեր չունինք, որ ձուլենք։

    9. Զգեստների վրայ՝ յատուկ ճեղքուածք, որի միջով անց են կացնում կոճակը, կամ օղակ, որի վրայ հագցնում են կեռմայրն, ու կոճկում, (այս նշանակութեամբ գործ է ածվում գաւառական արտասանութեամբ՝ մէր)։

    10. Փոխաբերաբար Ուրիշին կերակրող, խնամարկող, գթացող կին։
‣ Նա բոլոր որբերի մայրն էր։
‣ «Մեր ամենիս դու մայր էիր գըթառատ»։

    11. Երկիր, որտեղ մի բան առաջ է եկել, սկսվել։
‣ Հին Յունաստանը համարվում է արուեստների ու գիտութիւնների մայր։

    12. Պատճառ, մի երեւոյթ առաջ բերող։
‣ Բոլոր չարիքների մայրը նա եղաւ։
‣ Անգործութիւնը մայր է ամեն տեսակ մոլութիւնների։

ածական
    13. Գործ է ածվում ածականաբար, իբրեւ մակդիր գոյականների մօտ, օրինակ.
‣ մայր երկիր, մայր լեզու ևն։

Տե՛ս Ներքեւը։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Ի մայրն դարձուցացնել զճրագ
չէզոք բայ Ճրագը մարել, հանգցնել։

Մայրը մտնել, Մայր մտնել
չէզոք բայ Արեգակի կամ լուսնի արեւմտեան հորիզոնում ծածկվելը։
‣ Արեւը մայրը մտաւ, վերջացրէք։
‣ Լուսինը մայր մտնելուց յետոյ բոլորովին մթնեց։

Դարձուածքներ
Մայր ամենայն չարեաց
գոյական Չարիքների աղբիւր։
‣ Մասնաւոր սեփականութիւնն է մայր ամենայն չարեաց, պէտք է դա վերացնել։

⨀հին բառ Մայր արեւու
գոյական Արեգակի մայր մտնելու տեղը, արեւմուտք։

⨀հին բառ Մայր դիեցիկ
գոյական Ծծմայր։

⨀հին բառ Մայր հասարակաց
գոյական Բոլորի մայրը, մայր երկիրը, հողը։

⨀հին բառ Մայր վանից
գոյական Վանամայր, մայրապետ։

⨀հին բառ Մայր քաղաքաց
գոյական Քաղաքների մայրը, մայրաքաղաք։

Մայր Աթոռ
գոյական (Եկեղեցական) Քրիստոնէական եկեղեցիներում այն գլխաւոր տաճարը, որտեղ նստում է տուեալ եկեղեցու հայրապետը, մասնաւորապէս՝ Էջմիածնի տաճարը, որ ամենայն հայոց կաթողիկոսի աթոռանիստ է։
‣ Մայր աթոռի տպարանը։
‣ Գէորգ Դ. կաթողիկոսի հիմնած ճեմարանը կոչվում էր Ճեմարան Մայր աթոռոյ Սրբոյ Էջմիածնի։

Մայր Աստուածածին, Մայր Աստուծոյ
գոյական (Կրօնական) Ս. Կոյս Մարիամը, Քրիստոսի մայրը։

Մայր Արաքս
գոյական Արաքս (Երասխ) գետը, իբրեւ մայրենի երկրի բնիկ գետ։
‣ «Մայր Արաքսի ափերով Քայլամոլոր գնում եմ»։

Մայր դպրոց
գոյական Այն դպրոցը, որտեղ մէկը ուսում, կրթութիւն է ստացել։
‣ Դուք աւարտում, հեռանում էք, բայց չմոռանաք ձեր մայր դպրոցը, որ ձեզ կրթութիւն է տուել։

Մայր եկեղեցի
գոյական
    1. (Կրօնական) Որեւէ քրիստոնէական դաւանութեան աթոռանիստ եկեղեցին, մայր աթոռը։

    2. (Կրօնական) Քաղաքի մի քանի եկեղեցիներից գլխաւորը, որտեղ նստում է առաջնորդը։

    3. (Եկեղեցական) Իբրեւ յատուկ անուն՝ Անիի գլխաւոր կիսակործան եկեղեցին։
‣ Մայր եկեղեցու յատակագծով ու տեսքով շինված է Լենինականի Ս. Փրկիչ եկեղեցին։

Մայր երկիր
գոյական
    1. Երկիրը, հողը, որ սնուցանում է բոլոր մարդկանց ու կենդանիներին կամ որից առաջ են եկել բոլոր կենդանի արարածները։
‣ Մայր երկիրն է բուսցնում կեանքի համար անհրաժեշտ բոլոր նիւթերը։
‣ Կթաղվիմ կհանգչիմ մայր երկրի ծոցում։

    2. Այն երկիրը, որ ուրիշ տեղ հիմնել է գաղութ։
‣ Գաղութները մայր երկրի հետ կապված են իրաւաբանական և տնտեսական կապերով։
‣ Գաղութներն օգնութեան հասան մայր երկրին։

Մայր թագուհի
գոյական Թագաւորի այրիացած մայրը։

Մայր լեզու
գոյական Այն սկզբնական լեզուն, որից ճիւղաւորվելով առաջ են եկել առանձին-առանձին լեզուներ։
‣ Հայերէնը, պարսկերէնը, յունարէնը, սլաւոներէնը ևն ըստ հնդեւրոպական լեզուաբանութեան դստրեր են մի մայր լեզուի, որ այժմ անհետացել է և կոչվում է հնդեւրոպական նախալեզու։

Մայր Հայաստան
գոյական Հայաստան՝ իբրև բնիկ հայրենիք հայերի։
‣ Մայր Հայաստանը ողբում էր իւր զաւակների կորուստը։

Մեծ մայր
գոյական Տատ, մամ, հօր կամ մօր մայրը։
‣ Այս բանը մեծ մայրս էր պատմում։

Տե՛ս եւ Ծծմայր, Կնքամայր, Մէր, Մէրան, Մօրու, Նախամայր, Տատմէր ևն։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1395
Nouveau!
(beta)
1. ՄԱՐ մարի (մարաց)
գոյական Մարաստանի բնակիչ, մեդացի։
‣ Մարաց թագաւորներից յայտնի են Կիաքսարը և Աժդահակը։
‣ Ըստ Խորենացու՝ Մուրացան նախարարական տոհմը առաջ է եկել այն մարերից, որոնց Տիգրան Ա. գաղթեցրեց Հայաստան։
‣ Վարբակէս Մար։


2. ՄԱՐ
(ասորերէն mārā)

գոյական Տէր (յարգական տիտղոս)։
‣ Մար Աբաս Կատինայ։
‣ Մար Սարգիս։
‣ Ասորոց Կաթողիկոսի տիտղոսն է Մար Շիմոն։


⨀հին բառ 3. ՄԱՐ
(սանսկրիտերէն mātrā, չափ, պահլաւերէն ✽ mār, յունարէնից màris)

գոյական Հեղանիւթի, նաեւ ցամաքեղէնի չափ, զանազան մեծութեան ըստ այլ և այլ տեղերի և ժամանակների։


✽հազուադէպ բառ 4. ՄԱՐ
գոյական Անորոշ տեսակի բոյս կամ պտուղ։


＋գաւառական բառ 5. ՄԱՐ
գոյական Գործուածքի՝ կտորի լայնքը։
‣ Մի մարից դուրս կգա՞յ.― Ոչ, մար ու կէս կգնայ։


＋գաւառական բառ 6. ՄԱՐ
գոյական Տե՛ս Մայր (1.7)։


ՄԱՐԱԼ
(արեւելեան տաճկերէն maral)

գոյական
    1. (Կենդանաբանական) Ազնիւ եղջերու։ (Cervus Elaphus)։
‣ Ի՞նչ գեղեցիկ մարալ է։

    2. Նմանութեամբ Գեղեցկուհի, վայելչագեղ, տեսքով։
‣ Մարալ կին։
‣ Մարալ աղջիկ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1418
Nouveau!
(beta)
＋գաւառական բառ 1. ՄԱՐԵԼ մարեցի
ներգործական բայ
    1. Հանգցնել, շիջուցանել։
‣ Կերակուրը պատրաստելուց յետոյ կրակը մարեց։
‣ Ճրագը մարիր, ինչո՞ւ զուր վառվում է։

    2. Նմանութեամբ Հանգցնել, մեղմացնել։
‣ Մի ջուր տուէք խմեմ, ծարաւս մարեմ։
‣ Երբ մի տեղ խռովութիւն կայ՝ մի՛ աշխատիր արծարծել, այլ աշխատիր մարել։


＋գաւառական բառ 2. ՄԱՐԵԼ մարեցայ կմ մարայ
չէզոք բայ
    1. Հանգչել, շիջանել։
‣ Փայտերը թաց էին, օջաղը մարեցաւ։
‣ Կրակը մարաւ, չարը խափանաւ (ասացուած)։

Դարձուածքներ
Օջաղդ մարի
(անէծք), Տունդ աւերվի, բրիշակ դառնայ, տանդ ծուխը կտրվի։

Համեմատել Օջաղ։

    2. Սիրտը գնալ, ուշաթափվել։
‣ Երբ այս լուրը լսեց՝ մարեցաւ ընկաւ գետին։
‣ «Չալաղանն եկաւ, ձիգձիգը տարաւ, Սալվինազին սիրտը մարաւ» (մանկական երգ)։

    3. Քաղցածութիւնից թուլանալ, մարեմրել։
‣ Անօթի մարում եմ։
‣ Փորս կմարի։

    4. Ձայնը թուլանալ, խզվել։
‣ Այնքան պոռացի, որ ձայնս մարեցաւ։

    5. Շատ սիրել, գուրգուրալ։
‣ Աչքի լոյսի պէս սիրում է որդուն, վրան կմարի։

    6. Չափազանց ծիծաղել, ծիծաղելուց թուլանալ։
‣ Ծիծաղելուց մարեցանք։

Ածանցական Բառեր
Մարե՜լ են
(ծաղրաբար), Կարծում ես քեզ շատ են սիրում։

Չմարի՜ս
(ծաղրաբար), Շատ մի՛ ծիծաղիր, չլինի թէ մարիս։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1425
Nouveau!
(beta)
ՄԱՐԻ
գոյական
    1. թռչունի էգը. հաւ.
    2. մայր փայտի դեղնաւուն. իւղոտ կոստղ՝ որ կը վառի մոմի պէս.
    3. իգական յատուկ անուն։


ՄԱՐԻԼ
չէզոք բայ
    1. գիտակցութիւնը կորսնցնել եւ գետին իյնալ անզգայ. ուշաթափիլ, նուաղիլ.
    2. շիջանիլ, անցնիլ (լոյս).
    3. (Փոխաբերական իմաստ) նուազիլ, տկարանալ.
    4. (Փոխաբերական իմաստ) անհետանալ, շնշուիլ (յոյս՝ ակնկալութիւն)։

Տեսակներ
— Անօթութենէ՝ սուաղիլ, նքթիլ, նքողիլ։

— Խնդալէն՝ թալանալ։

— Ծարաւէ՝ դոսրովիլ:

— Ձայնը՝ քաշուիլ:

— Շունչը՝ հատնիլ, սպառիլ։

— Ցեղը՝ ջնջուիլ, անճիտուիլ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1434
Nouveau!
(beta)
ԱՐՈՒ
գոյական
    1. արական սեռի պատկանող.

    2. էրիկ մարդ, տղամարդ, մանչ, որձ.

    3. հզօր, ուժեղ.

    4. որսական թռչուն՝ վարուժան կամ վարուժնակ.

Տեսակներ
— Էգը՝ մարի.

    5. ճարմանդ՝ ճանկաւոր օղակի մէջ մտնող։

Հակառակը՝ էգ, աղջիկ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 245
Nouveau!
(beta)
ԷԳ
ածական գոյական իգական սեռին պատկանող, ոչ-արու, ոչ-արական, աղջիկ, կին։ Հակառակը՝ արու, որձ։

Տեսակներ
— էգ եզ՝ կով,

— թռչուն՝ մարի,

— ձի՝ մատակ, ճակ,

— շուն՝ քած,

— ոչխար՝ մաքի,

— գառնուկ՝ ամարու, որոջ,

— էգ քաղ՝ այծ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 645
Nouveau!
(beta)
ՄԱՐ
գոյական
    1. հեղանիւթի մեծագոյն չափ, 38 լիտրնոց աման.

    2. պաստառի լայնութիւն.

    3. մեդացի, քիւրտ ցեղ.

    4. սանդխամատ.

    5. (Ասորերէն) յարգական տիտղոս. օրինակ՝
‣ Մար Աբաս Կատինա.

    6. անորոշ տեսակի բոյս մը, որ գործածուած է բժշկական նպատակներով.

    7. (Գաւառական) մայր.

    8. գինիի՝ քացախի փառը՝ երեսը. մառ.

    9. կուժ, սափոր.

ածական
    10. մոլոր, մոլեգին, անմիտ.

    11. մարած, մարող, յանգած. օրինակ՝
‣ անմար (չմարող):


ՄԱՐԱԼ
գոյական
    1. վայրի ոչխար.
    2. ազնուացեղ եղջերու. եղնիկ, այծեամ.
    3. իգական յատուկ անուն.

ածական
    4. գեղեցիկ, աղուոր։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1424
Nouveau!
(beta)
ՄԱՐԱՑԻՔ,
ՄԱՐԵՐ
գոյական հիւսիսային Միջագետքի նախնական ժողովուրդ:

Ըստ ոմանց, քրտական քանի մը աշիրէթներ մարական ծագում ունին:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1425
Nouveau!
(beta)
ՄԱՐԵՐ
գոյական Տե՛ս Մարացիք։


ՄԱՐԵԼ
ներգործական բայ
    1. լոյսը՝ կրակը՝ ճրագը խափանել, մութ ընել, շիջուցանել, հանգցնել.
    2. (Փոխաբերական իմաստ) տկարացնել, թուլցնել.
    3. ոչնչացնել, դադրեցնել.
    4. նուազեցնել.
    5. մեղմացնել, պակսեցնել.

գոյական
    6. բալի տեսակ մը։

Բաղադրեալ Բայեր
Եռանդը մարել
ներգործական բայ խափանել։

Մուխը մարել
ներգործական բայ խերն անիծել. թշուառութեան մատնել։

Պարտքը մարել
ներգործական բայ սրբել, մաքրել։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1432
Nouveau!
(beta)
ՇՐՋԱՆԱԿ
գոյական
    1. (Գրաբար) շրջիլը, շրջագայութիւն.

    2. շրջելու տեղը, ճեմելիք.

    3. ինչ բանի վրայ, որ բան մը կը պտըտի. ծխնի, լիսեռ.

    4. սահման, որ կը շրջապատէ՝ կ՚ամփոփէ տարածութիւն մը. շրջան, շրջագիծ, շրջանագիծ, բոլորակ, պարուրակ, պարոյր.

    5. (Աստղ.) գօտի, ծիր, կամար.

    6. մետաղէ՝ փայտէ եւ այլն քառանկիւնի՝ ձուաձեւ կամ կլոր շինուածք՝ կազմած, որուն մէջ որեւէ բան հանգչեցնելու՝ ամրացնելու համար կամ իբրեւ զարդ՝ մէջը դրուած իրին համար. օրինակ՝
‣ նկարի շրջանալ.

    7. նոյնպիսի յարմարանք՝ շինարարական նպատակներու համար.

    8. մեքենաներու՝ գործիքներու հիմնական մասը.

    9. որեւէ գրաւոր բնագիրի՝ պատկերի շուրջը քաշուած՝ գծուած գունաւոր շրջանաձեւ գիծ.

    10. նկարի՝ բնագիրի եւ այլն շուրջը քաշուած՝ գծուած սեւ ժապաւէն կամ սեւ գիծ՝ իբրեւ սուգի նշան.

    11. (Փոխաբերական իմաստ) որեւէ բանի սահմանները՝ ծաւալը, ծրագրուած գործունէութեան սահման, գործունէութեան գաւառ.

    12. (Փոխաբերական իմաստ) վարմունքի՝ գործունէութեան եւ այլն պայմանական կամ հանրային կարծիքին կողմէ ընդունուած սահմանափակումներ.

    13. (Փոխաբերական իմաստ) որեւէ կարգի կապերով իրարու կապուած մարդոց խումբ. շրջան, շրջապատ, միջավայր.

    14. մետաղէ՝ փայտէ՝ կերպընկալ նիւթէ եւ այլն շրջանաձեւ գօտի՝ խոշոր օղակ (իբրեւ խաղալիկ՝ ամրացման միջոց եւ այլն)։

Հոմանիշ՝ ծիր, ոլորտ։

Տեսակներ
— Անիւի (արտաքին)՝ դօղ, մարն։

— Անիւի (ներքին) փայտեայ՝ հեց, հեւանք:

— Գծագրութեան՝ շրջագիծ:

— Երիզով՝ երիզազարդ, զարդերիզ, շրջեզր:

— Միտքի՝ տարողութիւն, մտահորիզոն։

— Յոռի՝ սխալ պատճառաբանութիւն:

— Սիւնի՝ խոզ:

— Սուրբի մը գլխուն՝ լուսապսակ:

— Տակառի՝ գօտի, օղկապ։

— Տեղի, անձի՝ շրջապատ, միջավայր։

— Տեսողութեան՝ հորիզոն:

— Քաղաքի՝ թաղ, թաղամաս:

Բաղադրեալ Բայեր
— Անիւին երկաթէ շրջանակ անցընել՝ մարնել։

— Պատկերի մը շրջանակ անցընել՝ շրջանակել։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1819
Nouveau!
(beta)
ՈՉԽԱՐ
գոյական
    1. երկկճղակաւորներու ընտանիքին պատկանող ստնաւոր, որոճացող, եղջիւրաւոր կենդանի մը, որմէ կը ստանան կաթ, միս, բուրդ եւ մորթ.
    2. (Հւք.) ոչխարի հօտ, խաշ, խաշինք.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) ոչխարի միս.
    4. չորրորդ ձայնին (ԴՁ) պատկանող եղանակի մը անունը.
    5. (Փոխաբերական իմաստ) ինքնուրոյն մտածողութենէ զուրկ, կուրօրէն ուրիշին հետեւող մարդ.

ածական
    6. հեզ, խոնարհ։

Տեսակներ
— Արու՝ խոյ, շօշ։

— Բրդատու՝ հռիգ:

— 2 տարեկան՝ կաւռութ։

— 2 տարեկան՝ որձ (արու):

— 2-3 տարեկան՝ շիշակ։

— Էգ՝ մաքի, օդի, պատրուճակ։

— Խումբ՝ հօտ։

— Կոյս (էգ)՝ մաքիկ։

— Կրտուած՝ մալ։

— Ձագը՝ բուծ (երբ կաթնկեր է, հազիւ մէկ տարու արու կամ էգ), աւելի մեծը՝ ամարու (էգ), որոջ (արու): Այս բոլորը կը կոչուին գառ (գառնուկ):

— Մսացու՝ պատրուճակ։

— Ոչխարներ՝ խաշն, խաշինք, օդիք:

— Վայրի՝ արտիկ, առն, մարալ։

— Փոքր՝ գոնչակ։

Բաղադրեալ Բայեր
Բուրդը կտրել
ներգործական բայ խուզել:

Դարձուածքներ
Անտէր ոչխարը գայլը կ՚ուտէ
չպաշտպանուած բան մը ուրիշին սեփականութիւնը կը դառնայ:

Գայլէն վախցողը ոչխար չի պահեր
իւրաքանչիւր գործ իր անխուսափելի ծախսերը ունի:

Հովիւին սիրտը որ ուզէ, որձ ոչխարէն ալ իւղ կը հանէ
կամքը՝ կամեցողութիւնը շատ դժուարութիւններ կը հարթէ։

Շատ հաջան շունը՝ ոչխարին գայլ կը բերէ
անհարկի պոռչտուքը՝ աղմուկը փորձանքի պատճառ կը հանդիսանայ:

Ոչխար ունեցողը շուն ալ կը պահէ
Տե՛ս Գալէն վախցողը ոչխար չի պահեր։

Ոչխարին դմակը իրեն բեռ չէ
իւրաքանչիւրին բնական՝ էական մասը՝ ծանրութիւնը բեռ չի սեպուիր։

Յարակից Բառեր
— Բնակութեան վայր՝ գոմ, ոչխարագոմ, փարախ, մակաղ, մակաղատեղ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1851
Nouveau!
(beta)
 Usage beta 28 citations 

Usage of matching Word Forms

Usage of matching Lexemes

Nouveau! Explore the usage of the word form ՄԱՐԻ in the Corpus of Western Armenian.
Aussi la recherche pour "ՄԱՐԻ" dans ces dictionnaires:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. dictionnaire arménien contient 95 898 mots
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Français
Նայիրի / Nayiri.com