Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

օդէն → օդ (noun)
Singular • Ablative case • Definite Article ն
Singular • Ablative case • Third Person or Plural Possessive Article ն
օդէն → օդ (noun)
Singular • Ablative case • Definite Article ն
Singular • Ablative case • Third Person or Plural Possessive Article ն

Matching Word Forms

օդէն → օդ
օդէն → օդայ
 Dictionary
օդ գոյական Շունչ, հով * երկինք, այեր * կլիմայ, մթնոլորտ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 498։


ՕԴ
գոյական այեր։

Phrases
համատարած օդ
մթնոլորտ։

վերին՝ նուրբ օդ
եթեր։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 539
New!
1. ՕԴ (ոյ եւ), ի (ից)
գոյական
    1. Գազեղէն մարմին, որ շրջապատում է մեզ և որով շնչում ենք։
‣ Օդը պարզ մարմին չէ, ինչպէս կարծում էին հին ժամանակ, այլ միաւորութիւն է մի քանի գազերի, գլխաւորապէս բորակածնի կամ ազոտի (79%) և թթուածնի (21%) և շատ քիչ քանակութեամբ արգոնի, ածխաթթուի ևն։
‣ Օդի մէջ շատ կամ քիչ քանակութեամբ տարածված են գոլորշի, փոշի և զանազան միկրոբներ։
‣ Օդի մի լիտրը կշռում է 1,29 գրամմ։
‣ Տաք օդը բարձրանում է վեր, սառն օդը իջնում է ցած։
‣ Որքան վեր ենք բարձրանում՝ այնքան օդն անօսրանում է։
‣ Օդն անհրաժեշտ է շնչառութեան համար. առանց օդի կենդանիները և բոյսերը չեն կարող ապրել։
‣ Օդի հոսանքը կոչվում է հողմ կամ քամի, որ լինում է շատ ուժեղ (մրրիկ), բարեխառն (հողմ) և մեղմ (սիւգ, զեփիւռ)։

    2. Օդը իբրեւ շնչելու նիւթ։
‣ Սենեակում օդ չկայ, պատուհանները բացէք, օդ բանի։
‣ Նա ամառները շնչում էր ծաղկաւէտ լեռների քաղցրաշունչ օդը։
‣ Հիւանդին ամենից առաջ հարկաւոր է մաքուր օդ։
‣ «Տուէ՛ք օդը իմ երկրին, դալար դաշտն ու վարդ կարմիր»։

    3. Երկրագունդը շրջապատող օդի ամբողջ ընդարձակութիւնը, մթնոլորտ։
‣ Օդի ճիշտ բարձրութիւնը յայտնի չէ, համարվում է մօտաւորապէս 70－80 կլմ։
‣ Մի քառակուսի սանտիմետրի վրայ օդի ճնշումը հաւասար է մի կիլոգրամի։
‣ Պարզ եղանակին օդը կապոյտ է երեւում։
‣ Մարդկանց աջողվել է օդի մէջ մինչեւ 21 կիլոմետր բարձրանալ։

    4. Եղանակ, օդի փոփոխութիւն։
‣ Օդը շատ դուրեկան է, գնանք անտառում զբօսնենք։
‣ Օդը խառնվեց, անձրեւի նշան է։
‣ Նաւարկութեան սկզբին օդը խաղաղ էր, բայց յետոյ պղտորվեց, փոթորիկի փոխվեց։

    5. Հին հասկացողութեամբ՝ մէկը այն չորս տարրերից, որոնցից բաղկացած է աշխարհս։
‣ Հող, օդ, հուր, ջուր։
‣ Օդը խոնաւական բնութիւն է։

＋dialectal meaning 6. Հարբուխ։

(Համեմատել Օդը դիպչել, օդը զարնել)։
‣ Ժողովրդական սնահաւատութեամբ՝ եթէ այրին կոյսի հետ պսակվի՝ օդ ու հազի ցաւ կտարածվի։
‣ Մօտենում են մէկին և յանկարծ նրա գլուխը կծում՝ ասելով «օդս առ», որով, կարծում են, հարբուխը կանցնի նրան, և իրանք կազատվին։

Phrasal Verbs
Օդ առնել, ⨀old word Օդ կլանել կամ, Օդ ծծել
չէզոք բայ Օդ շնչել։
‣ Գնանք պարտէզ, մի քիչ օդ առնենք (կամ օդ ծծենք)։

Օդ բանել
չէզոք բայ Օդի թեթեւ հոսանք առաջանալ։
‣ Դուռ պատուհան բացէք, մի քիչ օդ բանի, շոգից սենեակում խեղդվում ենք։
‣ Երեկոյեան դէմ օդ բանեցաւ, մի քիչ զով ընկաւ։

Օդը զարնել կամ, Օդը դիպչել
չէզոք բայ Օդը կամ եղանակը վնասակար կերպով ազդել։
‣ Ողջ օրը բաց երկնքի տակ աշխատում է, օդը զարկել է։
‣ Ես գիտեմ, որ այն գիշեր օդը դիպաւ, այն օրուանից ինձ լաւ չեմ զգում։
‣ Այստեղի օդը նրան դիպչում է։

Օդ վրդովել
չէզոք բայ Անիմաստ խօսել, ջուր ծեծել։

Phrases
Բաց օդում
մակբայ Բաց երկնքի տակ, վերեւից չծածկված տեղում։
‣ Պառկում են կանաչի վրայ ու բաց օդում անուշ քնում են։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 2363
New!
(beta)
⨀old word 2. ՕԴ (ի, ից կմ ոյ)
գոյական Ոտքի ագանելիք (հաւանօրէն բարակ մորթից, որ հակադրվում է տղամարդկանց կօշիկներին)։


✽rare word 3. ՕԴ
գոյական Տե՛ս Յօդ։


＋dialectal word ՕԴԱ օդի, օդաներ կմ օդէք,
＋dialectal word ՕԴԱՅ օդի, օդաներ կմ օդէք
(տաճկերէն oda)

գոյական
    1. Հին տների մէջ այն բաժանմունքը, որ յատկացրած է ճաշելու, հիւրեր ընդունելու. քնելու սենեակ։
‣ Մեծ օդայ։
‣ Պզտի օդայ։
‣ «Սամավարը տարէք օդէն, ես էլ կուգամ եարիս մօտէն» (ժողովրդական երգ)։

    2. Գիւղական տների մէջ այն բաժանմունքը, որտեղ օջաղն է վառվում և որտեղ հիւրեր են ընդունում։
‣ Օդան գոմի կողքին էր։
‣ Ներս համեցէք, գնանք օդան, հանգստացէ՛ք։
‣ Ձմեռը օդի օջախը միշտ վառ է լինում։

    3. Կտորեղէն ծախող խոշոր առևտրականի գրասենեակ կամ մագազին (հին ճաշակի)։
‣ Օդայ է բացել։
‣ Գնա՛ օդան, աղան այնտեղ է։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 2364
New!
(beta)
ՕԴ
գոյական
    1. շնչելի՝ նուրբ՝ կազային՝ առաձգական՝ անհոտ՝ անհամ՝ կշռուն եւ թափանցիկ հոսանիւթ, որ կը շրջապատէ երկիրը.

    2. օդը իբրեւ շնչելու նիւթ. շունչ.

    3. կլիմայ, եղանակ.

    4. հով.

    5. բաց միջոց, երկինք։

Օդը կը բաղկանայ կազերէ. չորս մաս բորակածինէ եւ մէկ մաս թթուածինէ:

Մաքուր օդը կը պարունակէ նաեւ չնչին քանակութեամբ ածխաթթու, ջրաշոգի եւ այլն։

Ինչպէս սիրտը, թոքերն ալ կշռութաւոր երկու շարժում ունին - երբ թոքերը կ՚ընդլայնին՝ առածին կշռոյթով, օդը կը քաշեն թոքային խորշերուն մէջ, իսկ երբ կը կծկուին՝ Բ. կշռոյթով, օդը դուրս կը վանեն:

Արտաքսուած այդ օդը շունչ կը կոչուի (Ֆրանսերէն haleine):

Երբ դուրս կը վանենք ճիգով, ոյժ եւ ուղղութիւն տալով՝ կը դառնայ փչել (Ֆրանսերէն souffler)։

Types
— Համատարած օդ՝ մթնոլորտ։

— Վերին՝ նուրբ՝ եթեր։

Phrasal Verbs
Օդ առնել
չէզոք բայ
    1. բաց տեղ ելլել՝ մաքուր օդ շնչելու համար.
    2. օդ ներշնչել.
    3. օդ ներծծել (գոց շիշերու՝ վէրքերու եւ այլնի մասին):

Օդ ծծել
չէզոք բայ մաքուր օդ շնչել:

Օդ կլլել
չէզոք բայ Տե՛ս Օդով սնանիլ:

Օդը դառնալ
չէզոք բայ
    1. օդը փոխուիլ.
    2. փոթորկիլ:

Օդը դպչիլ, օդը զարնել
չէզոք բայ օդը կամ եղանակը վնասակար ձեւով ազդել։

Օդը թնդացնել
չէզոք բայ
    1. օդին մէջ պայթեցնել.
    2. որոտընդոստ ծափահարութիւն ընել:

Օդ ծեծել, Օդը ծեծել
չէզոք բայ ի զուր՝ ապարդիւն կերպով երկար ժամանակ վատնել. դատարկաբանել:

Օդը հանել
չէզոք բայ
    1. մէջի օդը պարպել.
    2. պայթում յառաջացնելով՝ կտորները օդին մէջ ցրուել։

Օդը կրակել, օդի մէջ կրակել
չէզոք բայ
    1. առանց նշանակէտի կրակել.
    2. իբրեւ ազդանշան կրակել.
    3. իբրեւ սպառնալիք՝ օդի մէջ կրակել.
    4. անօգուտ՝ աննպատակ բան ըսել՝ խօսիլ։

Օդին խօսիլ
չէզոք բայ
    1. ի զուր տեղ խրատել.
    2. չհասկցուիլ։

Օդով կերակրել, օդով սնուցանել
ներգործական բայ պարապ՝ սին յոյսերով յուսադրել։

Օդով սնանիլ
չէզոք բայ
    1. ապրուստի միջոցներէ զուրկ ըլլալ.
    2. ուտելու բան չունենալ.
    3. պարապ՝ սին յոյսերով ապրիլ:

Phrases
Բաց օդին մէջ
բացօդեայ՝ բաց երկինքի տակ, վերէն չծածկուած տեղի մէջ:

Օդ չկայ
օդի հոսանք չկայ, օդը տաք՝ հեղձուցիչ է:

Օդը ծանր
կազերով՝ փոշիով եւ այլնով ապականած օդ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2450
New!
(beta)
ՕԴ
գոյական ոտնաման, թեթեւ կօշիկ (տրեխ՝ հողաթափ եւ այլն)։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2451
New!
(beta)
 Usage beta 14 citations 

Usage of matching Word Forms

New! Explore the usage of the word form օդէն in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "օդէն" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 95,898 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com