Armenian dictionary - շու

Free Armenian spellchecker

Get HySpell now!

Nayiri

Armenian Arm | Armenian-English Arm-Eng | English-Armenian Eng-Arm | Armenian-French Arm-Fre | French-Armenian Fre-Arm

Dictionary

ՇՈՒՔ

գոյական
    1. ստուեր, հովանի։
    2. պաշտպանութիւն։
    3. հետք, նշոյլ։

ՇՈՒՔ

գոյական
1. շքեղութիւն, փառք, պատիւ, պերճութիւն, հանդիսութիւն։
2. յարգանք, մեծարանք, ակնածութիւն։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 383

New!

ՇՈՒՔ (շքոյ)

գոյական
1. Այն ստուերը, որ մի անթափանցիկ առարկայ ձգում է լուսաւորված տեղում։

2. Այն տեղը, որտեղ շուք (1) է ընկած։

‣ Գնանք ծառի շուքը նստինք, հովանանք։
‣ Շքի մէջ հասած խաղողը թթու կլինի։
‣ Բոյսեր կան՝ որ շուք են սիրում։

3. (Նկարչական) Նկարների մէջ աւելի մութ գոյնը, որ արտայայտում է առարկայի չլուսաւորված կողմը կամ նրա ձգած ստուերը։

‣ Շուքն է որ նկարը ցայտուն է դարձնում։
‣ Կանոնաւոր շուք տալը նոյնքան հմտութիւն է պահանջում, որքան և նկարելը։

⨀old meaning 4. Գլխի կամ երեսի ծածկոյթ (շուք՝ հովանի անելու համար)։

5. Փոխաբերաբար Հովանի, հովանաւորութիւն։

‣ Քո շուքն իմ գլխից անպակաս լինի։
‣ Մենք նրա շքովն ենք ապրում։

6. Փառաւորութիւն, ցոյց տրված հանդիսաւոր պատիւ։

‣ Մայիսեան հանդէսը մեծ շքով կատարվեց։
‣ Առաջ հարսանիքները մեծ շուքով ու հանդէսով էին կատարվում։
‣ Հանդէսին առանձին շուք էին տալիս դրօշակներն ու երաժշտութիւնը։

ածական
7. Որտեղ շուք է ընկել։

‣ Շուք տեղում բամբակը չի աճի։
‣ Տան շուք կողմը հիւսիսային կողմն է։

Phrasal Verbs

Շուքը բամբակով հաւաքել

չէզոք բայ Սաստիկ երախտապարտ մնալ, վրան գուրգուրալ։

‣ Մեր աչքի լուսից աւելի սիրում ենք նրան, նրա շուքը բամբակով ենք հաւաքում։

Շքի պէս մէկին հետեւել

չէզոք բայ Անբաժան հետեւել մէկին, նրանից չբաժանվել։

‣ Լրտեսը շքի պէս հետեւում է ինձ։
‣ Խղճի խայթը նրան հետեւում էր շքի պէս։

Իւր շքից վախենալ

չէզոք բայ Սաստիկ երկչոտ՝ անհամարձակ լինել։

‣ Նա իւր շքից է վախենում, այդպիսի վտանգաւոր գործի կմիջամտէ՞։

Շուշ-շուք ծակել

ներգործական բայ Ասեղով ծակծկել (ձեռքը, մատը)։

Phrases

Շուքը ծանր

ածական Լուրջ, ծանրագլուխ, պատկառելի։

Տե՛ս եւ Շուաք։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1686

New!

(beta)

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1681

New!

(beta)

ՇՈՒՔ

գոյական
    1. այն ստուերը, որ անթափանցիկ առարկայ մը՝ անձ մը կը ձգէ լուսաւորուած տեղ մը. շուաք.

    2. այն տեղը, ուր շուք՝ ստուեր ինկած է.

    3. նկարներու մէջ աւելի մութ գոյնը, որ կ՚արտայայտէ առարկային չլուսաւորուած կողմը կամ անոր ձգած ստուերը.

    4. (Փոխաբերական իմաստ) հովանի, հովանաւորութիւն, պաշտպանութիւն.

    5. (Փոխաբերական իմաստ) շքեղութիւն, պերճութիւն, փառաւորութիւն.

    6. (Փոխաբերական իմաստ) փարթամութիւն, ճոխութիւն.

    7. (Փոխաբերական իմաստ) վսեմութիւն, վեհութիւն.

    8. (Փոխաբերական իմաստ) փառք, պատիւ.

    9. հետք, նշոյլ.

ածական
    10. ստուերոտ. օրինակ՝

‣ շուք տեղ։

Phrasal Verbs

Իր շուքէն վախնալ

չէզոք բայ շատ երկչոտ՝ անհամարձակ ըլլալ:

Մէկուն շուքէն փախչիլ

չէզոք բայ մէկը տեսնելէ խուսափիլ։

Մէկուն շուքին ապաւինիլ

չէզոք բայ մէկուն հովանաւորութեան՝ պաշտպանութեան ապաւինիլ:

Մէկուն շուքին հետեւիլ

չէզոք բայ
1. հետապնդել, լրտեսել.
2. մէկուն անբաժան հետեւիլ, չբաժնուիլ անկէ։

Շուք ընել

ներգործական բայ
1. ստուեր ընել՝ ձգել.
2. հովասուն՝ զովասուն ընել։

Շուք տալ

ներգործական բայ
    1. շուք ընել.
    2. հովանաւորել, պատսպարել.
    3. պատիւ՝ փառաւորութիւն տալ։

Phrases

Մէկուն շուքին տակ

մէկուն հովանաւորութեան տակ։

Շուքը ծանր

լուրջ, ծանրագլուխ, պատկառելի:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1810

New!

(beta)

ՇՈՒՆ

գոյական
    1. շնազգիներու ընտանիքին պատկանող՝ հաջող, մսակեր, սուր հոտառու, մատնագնաց, սրատես եւ շատ հաւատարիմ ընտանի կենդանի մը.
    2. (Աստղգ.) երեք համաստեղութեան անուն, որոնցմէ առաջինը կը կոչուի Մեծ Շուն, հարաւային կիսագունդին մէջ, որուն մէջ կը գտնուի Շնիկ աստղը, իսկ երկուքը, Փոքր Շունը եւ Որսկան Շունը՝ հիւսիսային կէսագունդին մէջ.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) յարգանք եւ վստահութիւն չյառաջացնող՝ չտուող անհամակրելի մարդ.
    4. (Փոխաբերական իմաստ) խորամանկ՝ հնարամիտ՝ վարպետ՝ շատ ճարպիկ մարդ.
    5. (Փոխաբերական իմաստ) անբարոյական՝ շնացող կին կամ այր մարդ.
    6. (Փոխաբերական իմաստ) անարգ՝ չարագործ մարդ.
    7. մանկական խաղ. խաղցողը ձախ ձեռքի բթամատն ու ցուցամատը գետնին վրայ կամարաձեւ դնելով, հինգ խաղաքարերէն մէկը շուն կը յայտարարէ, ապա ձեռքի քարը օդը նետելով՝ մնացեալ չորս քարերէն մէկը կը հրէ կամարէն ներս եւ օդը նետած քարը կը բռնէ. եւ այսպէս շարունակաբար։

Types

— Գայլ խեղդող՝ գէլխեղդ։

— Դժոխքի՝ Կերբերոս։

— էգը՝ քած։

— Խածնող՝ խածան շուն, կծան շուն։

— Խոշոր՝ գամբռ, գամփռ։

— Ծովու՝ սիգղ։

— Հաջող՝ հաջան։

— Ձագը՝ լակոտ, քոթոթ, շան ձագ, շնիկ, սկունդ։

— Որսի՝ բարակ, քերծէ, որսկան։

— Որսի շուներ՝ պառական, ասպականի:

Phrasal Verbs

Շան բախտ ունենալ

ներգործական բայ բախտաւոր ըլլալ, յաջող ըլլալ, յաջողութիւն գտնել:

Շան բերանը շաքար իյնալ

չէզոք բայ շատ լաւ բան գտնել, սակայն յարգը չգիտնալ։

Շան բերանը ոսկոր նետել

ներգործական բայ կաշառք տալ՝ լռեցնելու համար:

Շան գլուխը թաղուած ըլլալ (առաւելաբար՝ ահա՛ թէ շան գլուխը ո՛ւր թաղուած է)

չէզոք բայ ահա՜ թէ ուր է գաղտնիքը, գաղտնիքը հիմա հասկցուեցաւ:

Շան երես ունենալ

ներգործական բայ ամօթի զգացում չունենալ, պատկառանքի զգացում չունենալ։

Շան լափ թափել մէկուն գլխուն, լակ թափել մէկուն գլխուն

ներգործական բայ սաստիկ նախատել, խայտառակ ընել։

Շան ծեծ տալ

ներգործական բայ սաստիկ ծեծել:

Շան հաջոցին մտիկ չընել

ներգործական բայ Տե՛ս շան տեղ դնել։

Շան մահով մեռնիլ

չէզոք բայ շանսատակ ըլլալ։

Շան միս կերցնել

ներգործական բայ նեղել:

Շան պէս պոչ պտըտցնել

ներգործական բայ պոչը շարժել բանի մը ակնկալութեամբ. քծնիլ:

Շան սատակ ընել, շան սատակ ըլլալ

չէզոք բայ սաստիկ չարչարելով սպաննել՝ չարչարուելով սատկիլ:

Շան տեղ դնել

ներգործական բայ հաշուի չառնել, ուշադրութիւն չդարձնել:

Շան քիթէն ջուր խմցնել

ներգործական բայ սաստիկ չարչարել, շատ աշխատցնել:

Շան օրուան հասնիլ՝ շան օրը ձգել՝

չէզոք բայ
1. շատ գէշ վիճակի մէջ ըլլալ.
2. խայտառակուիլ:

Շուն դառնալ

չէզոք բայ
1. սաստիկ զայրանալ, կատղիլ.
2. ստրկաբար հնազանդիլ, ձայն չհանել։

Շուն դարձնել

ներգործական բայ
    1. կատղեցնել.
    2. խայտառակ ընել.
    3. ստրկացնել, հնազանդեցնել:

Շուն ծեծելով ապրիլ

չէզոք բայ դժուարութեամբ՝ չարչարուելով հազիւ հազ կարենալ ապրուստ ճարել։

Շուն կտրիլ

չէզոք բայ Տե՛ս Շուն դառնալ:

Շուն մարդ ըլլալ

չէզոք բայ
    1. հնարամիտ մէկը ըլլալ.
    2. նպատակին հասնիլ գիտնալ.
    3. վարնոց մէկը ըլլալ.
    4. ստորին բնաւորութեան տէր մէկը ըլլալ։

Շուն ու կատու ըլլալ, շուն ու գայլ ըլլալ

չէզոք բայ անհաշտելի հակառակորդներ ըլլալ, միշտ իրարու հետ կռուիլ։

Շուն քերթել

չէզոք բայ մեծ կարիքը զգալ բանի մը։

Շունէ մազ քաշել, շունէ մազ պոկել

չէզոք բայ կ՚արժէ ժլատէն որեւէ բան պոկել՝ ստանալ։

Շունէ շատ ըլլալ

չէզոք բայ չափազանց շատ՝ բազմաթիւ են (անարգական)։

Շունը հաջեցնել

ներգործական բայ չարախօսելու առիթ տալ:

Շունը տէրը չճանչնալ

ներգործական բայ մեծ խառնակութիւն ըլլալ, իրարանցում ըլլալ:

Շունի եւ գայլի բաժին ընել

ներգործական բայ ի զուր վատնել։

Շունի տեղ չդնել

ներգործական բայ սաստիկ արհամարհել:

Phrases

Ասեղ կերած, շուն տրուած

շատ նիհար։

Դեռ սեւ շունի չէ հանդիպած

դեռ անփորձ է:

Դուն որո՞ւն շունն ես

դուն ո՞վ ես, որ կը համարձակիս (արհամարհական՝ անարգական խօսք):

Ինչպէս մէկ դուռի երկու շուն

իրարու հետ շատ սիրով ապրող մտերիմ բարեկամներ։

Իրարու հետ շուն ու գայլ են

անհաշտելի հակառակորդներ են:

Շան բերանէն ինկած, շան բերանէն քաշուած

ճղճղուած, պատռտուած:

Շան ծիծ ծծած, շան ծիծ կերած, շան ծնունդ ծծած, շան կաթ ծծած, շան կաթ կերած

    1. շան ծնունդ.
    2. անդաստիարակ.
    3. պոռնկորդի:

շնացող մարդու զաւակ՝ ապօրինածին, շան վաստակ։

Շան հաջոց

1. չարախօսութիւն.
2. գլխացաւ յառաջացնող խոսակցութիւն:

Շան հաւատարմութիւն

կոյր հաւատարմութիւն, ստրկամիտ հաւատարմութիւն:

զզուելի հոտ, գարշելի հոտ։

Շան հոտառութիւն

1. սուր հոտառութիւն.
2. (Փոխաբերական իմաստ) կռահելու՝ գուշակելու, մեծ կարողութիւն։

Շան ճրագ

ուրիշի համար պիտանի, տան համար անպէտք:

Շան պոչը բռնած է, շան պոչի կը նմանի

սաստիկ յամառ է։

Շան պոչը որքան ալ կաղապարի՝ մամլակի մէջ դնես, չի շտկուիր

1. բնածին յատկութիւնը չի փոխուիր.
2. (Փոխաբերական իմաստ) անուղղայ է, յամառ է։

Շուն բռնող

ոչինչ՝ անպէտք մարդ։

Շուն, գայլ, նորէն մերն է

թէեւ գէշ մարդ է, սակայն մերն է, պէտք է ներել՝ պաշտպանել եւ այլն։

Շուն խաղցնող

անզբաղ մարդ, խեղկատակ:

Շուն ու շնագայլ

շատ շատերը, մեծ բազմութիւն։

Շունը իր շնութիւնը պիտի ընէ

վարնոց մարդը իր անբարոյութիւնը, խորամանկութիւնը եւ չարախօսութիւնը պիտի ընէ։

Շունը կը հաջէ, կարաւանը կը քալէ

շունի հաջոցին՝ մարդոց չարախօսութիւններուն մտիկ չեն ըներ (մտիկ պէտք չէ ընել):

Շունը հաջելով եկեղեցին չ՚աղտոտիր

մաքուր մարդուն անունը չարախօսութիւններէ չ՚արատաւորուիր:

Շունը ձեռքէն հաց չ՚առներ, շունը ձեռքէն հաց չի վերցներ

1. անարգ մարդ է.
2. շատ գէշ վիճակի հասած:

Շունը շունէն, երկուքը մէկ տունէն

երկուքն ալ գէշ են եւ զիրար կը պաշտպանէն։

Շունը ուտէր, չէր մարսեր

եղած հայհոյանքներն ու անարգանքները անմարսելի էին։

Քու շունդ եմ, քու շունդ ըլլամ

աղերսական խօսք (քեզի հլու՝ հնազանդ եմ):

Related Words

— Շունի կեր՝ լակ, լափ։

— Շունի հաջոց՝ հաջիւն, կաղկանձ, կաղկանձիւն, կնծկնծոց, զնգստոց, զնկզնկոց. բարկութեան՝ խռլտոց, երկարաձգուած՝ ոռնում, ոռնոց։

— Շունի պառկելու տեղ՝ շնթռոց:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1804

New!

(beta)

Similar words

շոյէ
սով

Usage beta 9 citations

Usage of matching Word Forms

Hold phone in landscape mode or decrease zoom in order to view Usage results

Also search for "շու" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

(1976) New! Հայոց լեզվի հանգաբառարան

Word Structural

(2014) Դպրոցական բառակազմական բառարան

Etymological

(2010) Հայերեն ստուգաբանական բառարան
(2010) Հին հայերենի վերջածանցների ծագումը - [Հայերեն ստուգաբանական բառարան]
(2004) Հայերէն ստուգաբանական առձեռն բառարան
(1995) Մեր արմատները նոր լոյսի տակ
(1926) Հայերէն արմատական բառարան

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

(2009) Միջին հայերենի բառարան

Early Modern Armenian

(2014) Նորահայտ բառեր վաղաշխարհաբարյան աղբյուրներում

Foreign word

Names

(2010) Հայոց ազգանունների բառարան
(2005) New! Ծածկանուններ (հայերեն և հայատառ) հայոց պարբերական մամուլում և գրականության մեջ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) New! Ծածկանուններ ձեռագիր և խմորատիպ մամուլում (Հայերեն և հայատառ) - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(2005) New! Հեղինակներ - [Հայոց ծածկանունների բառարան]
(1973) New! Կենսագրական բառարան (հայ մշակույթի գործիչներ)
(1968) Արական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1968) Իգական Անձնանուններ - [Հայոց լեզուի նոր բառարան]
(1942) Հայոց անձնանունների բառարան

Place names

(2011) Տարածված աշխարհագրական տեղանունների ցանկ - [Արեւմտահայերէն-արեւելահայերէն նոր բառարան]
(1986) Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան

Plant names

Specialized

(2015) Հայկական խոհանոցի բառարան
(2013) New! Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(1987) Հայերենագիտական բառարան
(1979) Տէրունի տօներ - [Ծիսական Բառարան]
(1979) Եկեղեցական իրեղէններ եւ նիւթական առարկաներ - [Ծիսական Բառարան]
(1975) Լեզվաբանական բառարան

Abbreviations

(2021) New! Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Զ պրակ]
(2020) New! Տառային հապավումներ - [Նոր բառեր. Ե պրակ]
(2007) Հայերենում գործածվող տառային հապավումների բառարան
(1996) Հապավումներ - [Նոր բառերի բացատրական բառարան]