Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

կարգ → կարգ (noun)
Singular • Nominative case
Singular • Accusative case
 Dictionary
կարգ գոյական Շարք, յաջորդութիւն, հերթ, դասարան * եկեղեցական աստիճան, ծէս * կրօնական ուխտ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 206։


ԿԱՐԳ
գոյական
    1. շարք, շարան, տող, տողան։
    2. սովորութիւն։
    3. (աստիճան՝) դաս, դասակարգ։
    4. (վարժարանի՝) դասարան։
    5. (կանոն՝) կանոնագիր, օրէնք։
    6. (եղանակներու՝) շրջան, դարձ։
    7. (յաջորդական՝) յաջորդութիւն։
    8. (երկրագունտի կեղեւին՝ ընկերութեան՝) խաւ։
    9. (եկեղեցականի՝) աստիճան։
    10. (միաբանական՝) միաբանութիւն, ուխտ։
    11. (ժողովի խնդիրներ՝) օրակարգ։
    12. (յօրինուածական՝) կապակցութիւն։

Phrases
լաւ կարգեր
բարեկարգութիւն։

կարգէ դուրս
արտակարգ։

կարգաւ
հերթով, փոփոխակի, փոխն ի փոխ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 226
New!
ԿԱՐԳ կարգի (կարգաց)
գոյական
    1. Իրերի կանոնաւոր դասաւորութիւն որոշ սիստեմով։
‣ Բառարաններում բառերը զետեղվում են այբբենական կարգով։
‣ Պատմելիս պէտք է ժամանակագրական կարգ պահպանել։

    2. Իրերի դասաւորութիւն նպատակայարմար և գեղեցիկ կերպով։
‣ Թղթերս կարգի բերի։
‣ Գործի մէջ հարկաւոր է կարգ պահպանել։

    3. Բնականից կամ սովորութեամբ սահմանված կանոն, օրէնք։
‣ Ով որ ծնել է՝ պէտք է մեռնի. սա բնութեան կարգն է։
‣ Մեր մէջ կարգն այնպէս է, որ առաջ քոյրն ամուսնանայ և յետոյ եղբայրը։

    4. Խաղաղ՝ հանգիստ դրութիւն, որ առաջանում է օրէնքին հպատակվելուց. կարգ ու կանոն, բարեկարգութիւն։
‣ Հասարակական կարգը խանգարողները պատասխանատու են օրէնքի առաջ։
‣ Դասարանում լիակատար կարգ էր տիրում։
‣ Ժողովում կարգ չկար։

    5. Դաս, աստիճան։
‣ Պարզ աչքով ես չեմ կարող տեսնել երրորդ կարգի աստղերը։
‣ Առաջին կարգի շքանշան։
‣ Առաջին կարգի ապրանք, Լաւագոյն տեսակի։

    6. Կանոնաւոր կերպով կողք կողքի կամ մէկը միւսի յետեւից դասված շարք։
‣ Երեխանե՛ր, կարգ կանգնեցէք։
‣ Կարգից դուրս մի՛ գար։
‣ Թատրոնում տասն և չորս կարգ աթոռներ էին շարած։
‣ Զօրքը կարգ-կարգ անցնում էր հանդէսի ժամանակ։

    7. Հերթ, կանոնաւոր յաջորդութիւն մէկը միւսի յետեւից։
‣ Իմ կարգս շուտ կհասնի։
‣ Կարգը ձերն է, հրամեցէք առաջ։
‣ Կարգից մի՛ շեղվէք։
‣ Ըստ հասակի՝ առաջադիմութեան կարգի։

    8. Կեանքի վիճակ, դրութիւն։
‣ Զինուորական կարգի մէջ մտաւ։
‣ Աշխարհիկ կարգով է ապրում այժմ։

    9. (Եկեղեցական) Խմբակցութիւն մարդկանց, որոնք ուխտում են ապրել որոշ սահմանված կանոններով. ուխտ։
‣ Դոմինիկեան կարգի կրօնաւոր։

    10. Կանոն, սահմանադրութիւն, որին պէտք է հետեւել այս կամ այն բանն անելիս։
‣ Նա պալատական նոր կարգեր սահմանեց։
‣ Ծնողների գոյքը ժառանգութեան կարգով անցնում է որդոց։

    11. (Եկեղեցական) Ձեռնադրութիւն, որով մէկին իրաւունք է տրվում կրօնական այս կամ այն արարողութիւնը կատարել։
‣ Կարգը եօթը աստիճան ունի։

    12. Եկեղեցական արարողութիւն կամ ծիսակատարութիւն։
‣ Մկրտութեան՝ պսակի կարգ։

    13. Յատկապէս՝ թաղման եկեղեցական ծիսակատարութիւն։
‣ Կարգը ե՞րբ և ո՞վ պիտի կատարէ։

⨀old meaning 14. Գրերի շարք, տող, ջերկ՝ ա, բ, գ, դ, ե, զ… ևն։

    15. (Ճարտարապետական) Տե՛ս Ոճ (12)։

    16. (Բնական գիտական) Կենդանաբանութեան և բուսաբանութեան մէջ խոշոր խմբեր կենդանիների և բոյսերի, որոնք ընդհանուր նմանութիւն ունին իրար հետ և կազմում են դասի ստորաբաժանումը և իրանք էլ ստորաբաժանվում են ցեղերի կամ ընտանիքների։
‣ Կիտազգիների կարգը երեք ցեղի է բաժանվում։
‣ Կաղամբը, բողկը, շաղգամը պատկանում են խաչաբերների կարգի փոճոկաւորների ցեղին։

    17. (Երկաթուղային) Վագոն աւելի կամ նուազ յարմարութիւններով և աւելի կամ պակաս վճարով։
‣ Երբեմն կային առաջին, երկրորդ, երրորդ, նոյն-իսկ չորրորդ կարգի վագոններ։
‣ Նա միշտ առաջին կարգի վագոնով էր ճանապարհորդում։

Derivatives
⨀old word Կարգաւ
մակբայ Կարգով, հերթով։

Կարգին
ածական մակբայ Օրինաւոր, ինչպէս հարկն է։
‣ Կարգին մարդ է դառել։
‣ Մի կարգին պատասխան տուր։

Կարգով
մակբայ Կարգը պահպանելով, հերթով։

Phrasal Verbs
⨀old word Դնել ի վերայ կարգ
չէզոք բայ (Կրօնական) Ապաշխարութիւն դնել մէկի վրայ։

⨀old word Ի կարգ արկանել
ներգործական բայ Կարգով դնել, շարել, շարունակել։

⨀old word Ի կարգ անկանել
չէզոք բայ Կարգի՝ շարքի մէջ ընկնել։

Կարգ կանգնել
չէզոք բայ Այնպէս կանգնել, որ կանոնաւոր շարք ձեւանայ։

Կարգը խանգարել
չէզոք բայ Անկարգութիւն անել։

Կարգը պահպանել
չէզոք բայ Հսկել կարգի, կարգապահութեան վրայ։

Կարգի բերել
ներգործական բայ
    1. Կարգ՝ բարեկարգութիւն մտցնել։
‣ Գործերը՝ գործարանը կարգի բերեց։

    2. Հրահանգել, զսպել, ենթարկել կարգապահութեան։
‣ Երեխան էլի կատաղել է, գնա՛, կարգի բեր։

    3. Սարքել, կանոնաւոր վիճակի մէջ դնել։
‣ Մեքենան չի բանում, կարո՞ղ ես կարգի բերել։

Կարգի հրաւիրել
ներգործական բայ Անկարգին նկատողութիւն անել և պահանջել որ ենթարկվի կարգին։

Phrases
⨀old word Կարգ եկեղեցւոյ
գոյական Հոգեւորականութիւն։

⨀old word Կարգ կանանաց
գոյական Կանանց ամսականը։

⨀old word Կարգ ըստ կարգի
մակբայ Կարգ-կարգ, մէկը միւսի յետեւից։

Արտաքոյ կարգի
ածական Սովորական կարգից դուրս, արտակարգ, չափազանց։
‣ Արտաքոյ կարգի ցրտեր եղան։
‣ Արտաքոյ կարգի ընդունակութեան տէր է։

Ըստ կարգի
մակբայ
    1. Կարգով, շարքով, հերթով։
    2. Ասում են հերթից դուրս ձայն խնդրելու համար։

Եւ որ ի կարգին
մակբայ Եւ այսպէս շարունակաբար, և այլն։

Կարգ-կանոն
գոյական Բարեկարգութիւն։

Կարգ-կարգ
մակբայ Կարգերով, շարքերով, շարք-շարքի յետեւից։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1036
New!
(beta)
ԿԱՐԳ
գոյական
    1. շարք (աշակերտներու՝ գիրքերու).
    2. հերթ, յաջորդութիւն, յաջորդականութիւն (սպասողներու).
    3. ընդունուած սովորութիւն՝ աւանդութիւն.
    4. դասարան (դպրոցի).
    5. դաս, խաւ, դասակարգ (մարդոց).
    6. պատշաճութիւն.
    7. կարգուկանոն, կարգապահութիւն, կանոնաւորութիւն (խմբական կեանքի՝ ընտանիքի).
    8. օրէնք, կանոն.
    9. եկեղեցական աստիճան (սարկաւագ, քահանայ, վարդապետ, եպիսկոպոս, կաթողիկոս), նուիրապետութիւն.
    10. եկեղեցական խորհուրդ (մկրտութիւն, պսակ, եւ այլն).
    11. եկեղեցական արարողութիւն՝ ծիսակատարութիւն՝ (կարգ գիշերային՝ առաւօտեան՝ երեկոյեան ժամերգութեան՝ թաղման).
    12. եկեղեցական խմբական կազմակերպութիւն՝ խմբաւորում (միաբանութիւն, ուխտ).
    13. աթոռներու՝ նստատեղիներու աստիճանաւորում՝ բաժանում (Ա.՝ Բ.՝ Գ. կարգ օդանաւի՝ շոգեկառքի՝ հանրակառքի՝ շոգենաւի մէջ).
    14. կենդանական՝ բուսական խմբաւորում՝ խումբ՝ խմբակցութիւն՝ ընտանիք։

Derivatives
կարգաւ, կարգով
մակբայ
    1. հերթով,
    2. փոխնիփոխ.

Phrasal Verbs
կարգը խանգարել
չէզոք բայ անկարգութիւն ընել,

կարգը պահպանել
չէզոք բայ
    1. կարգապահութեան վրայ հսկել,
    2. կարգապահ ըլլալ,

կարգի բերել
ներգործական բայ
    1. զսպել,
    2. ուղղել,
    3. բարեկարգել.

կարգի հրաւիրել
ներգործական բայ պահանջել որ կարգապահ ըլլայ.

Phrases
կարգ ըստ կարգի
մակբայ կարգ-կարգ, մէկը միւսին ետեւէն.

արտաքոյ կարգի
ածական արտակարգ.

ըստ կարգի
մակբայ կարգով, հերթով.

կարգ-կարգ
մակբայ շարք-շարքի ետեւէ.

ամէն բան կարգին է
ամէն ինչ օրինաւոր կ՚ընթանայ.

իմ կարգիս
մակբայ երբ կարգը՝ հերթը ինծի եկաւ... ես ալ.

կարգ եկեղեցւոյ
գոյական եկեղեցական՝ հոգեւորական դասը՝ հոգեւորականութիւն:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 983
New!
(beta)
ՇԱՐԱՆ
գոյական
    1. իրարու ետեւէն դրուած՝ իրարու յաջորդող՝ կարգով իրարու մօտ դրուած՝ կանգնած մարդոց՝ իրերու՝ առարկաներու եւ այլն շարք. կարգ.
    2. թելի վրայ շարուած զանազան առարկաներու (ոսկէ, արծաթ, ուլունք պտուղ, ծխախոտի տերեւ) շարք. շարոց.
    3. ընտիր ընկոյզի տեսակ մը, որ ծառէն իյնալով կը կոտրի եւ միջուկը դուրս կու գայ։ Զայն կ՚առնեն եւ շարոց կը շինեն.
    4. զօրքի մարտակարգի կամ շարժման մէջ եղող զօրասիւնին շարքը ըստ խորութեան.
    5. (Փոխաբերական իմաստ) իրարու յաջորդող մտածումներու՝ խօսքերու՝ արտայայտութիւններու կարգ։

Types
— Մանուկներու՝ կարգ։

— Ուղտերու՝ նաւերու՝ կարաւան:

— Չոր թուզի՝ պաղատիտ:

— Պտուղներու՝ կցխանի, շարոց, շարանուկ, շարան:

— Քաղցուի մէջ թաթխուած՝ շոպակ, իճուղ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1763
New!
(beta)

Similar words
կառք
 Usage beta 1,071 citations 

Usage of matching Word Forms

Usage of matching Lexemes

New! Explore the usage of the lemma կարգ or the word form կարգ in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "կարգ" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com