Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

ՀՐԷ → հրել (verb)
Present Tense • Subjunctive Mood • Third Person • Singular
Imperative Mood • Singular
ՀՐԷ → հուր (noun)
Singular • Ablative case
 Dictionary
հրել ներգործական բայ Մղել, քշել, մշտել:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 264։


ՀՐԵԼ
ներգործական բայ
    1. մղել, քշել։
    2. խթել, մշտել, թնդել, ցնցել, շարժել։

Phrases
ուսով հրել
գրթցել։

արմուկով հրել
արմկահարել։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 297
New!
ՀՈՒՐ
գոյական
    1. կրակ, խարոյկ։
    2. խանդ։
    3. (բանաստեղծական՝) աւիւն։

Phrases
հուրք
եռանդ, հրայրք, հորձք։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 294
New!
＋dialectal word ՀՐԷ
մակբայ Տե՛ս Հրէս։


＋dialectal word ՀՐԷՆ
մակբայ Տե՛ս Հրէս՚ի տակ։


＋dialectal word ՀՐԷՍ,
＋dialectal word ՀՐԷԴ,
＋dialectal word ՀՐԷՆ
մակբայ Ահա՛ այս կամ այստեղ (ինձ մօտ), ահա՛ այդ կամ այդտեղ (քեզ մօտ), ահա՛ այն կամ այնտեղ (հեռուն)։
‣ Նամակը բերի՞ր. －Այո՛, հրէ՛ս։
‣ Հրէս քո տուած գիրքը. յետ վերցրու։
‣ Ի՞նչ ես այս ու այն կողմը ման գալիս, մատնոցը հրէդ կողքիդ է։
‣ Ո՞ւր է. －Հրէ՛դ, սեղանի վրայ։
‣ Հրէս գալիս են։
‣ Մեր գիւղը հրէ՜ն այնտեղ է։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1300
New!
(beta)
ՀՐԵԼ հրեցի
ներգործական բայ
    1. Հարուածի միջոցով մէկին կամ մի բան իրանից հեռացնել, բօթել, մշտել։
‣ Արմուկով ինձի հրեց։
‣ Երկու ձեռքով ուժով հրեցի, բայց նա տեղից էլ չշարժվեց։
‣ Դուռը թեթեւ հրեց, դուռը ճռռալով բացվեց կիսով չափ։
‣ Քարը մէկ հրեցի, գլդիգլոր ներքեւ գլորվեց։

    2. Փոխաբերաբար Զուգաւորվել։

Phrasal Verbs
Հրել-մշտել
ներգործական բայ Տե՛ս Հրմշտել։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1299
New!
(beta)
✽rare word ՀՐԱԼ (հրացի)
ներգործական բայ Կտրել։

Phrasal Verbs
Զաչս հրալ ի յուսոյ
չէզոք բայ Յուսահատվել, յոյսը կտրել։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1291
New!
(beta)
1. ՀՈՒՐ (հրոյ)
գոյական
    1. Կրակ (1)։ (Տե՛ս)։ Խարոյկ։ (Տե՛ս)։
‣ Հին հասկացողութեամբ աշխարհի բոլոր նիւթերը չորս տարրից էին բաղկացած, որ են հող, օդ, հուր, ջուր։

Phrases
Հուր արուեստական
գոյական Հրախաղութիւն, հրթիռ։

Բենգալեան հուր
գոյական Բաղադրութիւն աղբորակի, ծծումբի, բերտոլետեան աղի, որ վառվում է շատ պայծառ լոյսով և կարող է պատրաստվել զանազան գոյներով։ Գործ է ածվում հրավառութեան և հրախաղութեան մէջ։

Հուր յունական
գոյական Բիւզանդական յոյների հնարած մի հեղուկ բաղադրութիւն, որ ջրով չէր հանգչում և որով յոյներն այրում էին Բիւզանդիոնը (Կ. Պոլիսը) պաշարող թշնամու նաւատորմը։
‣ Յունական հրի բաղադրութիւնը այժմ անյայտ է։

⨀old meaning 2. Հրդեհ, կրակ (4), որից ―

Phrases
⨀old word Հուր հարկնել, ⨀old word Հուր արկանել, ⨀old word Հուր վառել, ⨀old word Հրով դատել
ներգործական բայ Կրակ տալ, հրկիզել, հրդեհի մատնել, հրդեհով ոչնչացնել։

    3. Տապ, բորբոքումն։

Phrases
Անտոնեան հուր
գոյական Տե՛ս Կերցաւ, Կեր (5)։

✽rare meaning 4. Առնի անդամը տոչորող ախտ. առնի անդամի բորբոքում։

✽rare meaning 5. Բրգաձեւ մարմին. (սխալ ստուգաբանութեամբ յունարէնի, որտեղ pyr նշանակում է հուր, իսկ pyramis նշանակում է բուրգ)։

    6. Փոխաբերաբար

    1. Աւիւն, խանդ, եռանդ։
‣ Հայրենասիրական հուրը տոչորում էր նրան։

    2. Դարդ, ցաւ։
‣ Նա ինձ մերժեց և մի անմար հուր գցեց իմ սրտում, որ իւր հրեղէն լեզուներով այրում է հոգիս։


ածական
    7. Հրեղէն, բոցավառ, փայլուն։
‣ Հուր-հեր ունէր։
‣ Հուր աչքեր։

Phrases
Հուր մոլեկան, Շրջմոլիկ հուր, Թափառական հուր
գոյական Ֆոսֆորային փայլուն գազ, որ բարձրանում է երբեմն գերեզմաններից կամ այլ տեղերից, որտեղ փտում են կենդանական և բուսական նիւթեր։

Ս. Էլմի հուր
գոյական Հրեղէն լեզուակներ՝ գնդակներ ևն, որ մրրկի ժամանակ, երբ օդը ելեկտրացած է, երբեմն երեւում են զանազան առարկաների, մանաւանդ նաւերի կայմերի ծայրերին, որ հաւանօրէն ելեկտրական ծագում ունի։

⨀old word Հուր փայլեալ
գոյական Ցերեկուայ 12 ժամերից իններորդը (այսինքն երրորդը կէսօրից յետոյ)։

Հուր յաւիտենական
գոյական (Կրօնական) Դժոխքի մշտավառ կրակը։

＋dialectal word Հուրը գնացել, մուրն է մնացել
Հալ ու մաշ է եղել։


＋dialectal word 2. ՀՈՒՐ
գոյական Ծառի կամ թփի ճիւղ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1286
New!
(beta)
＋dialectal word ՀՈՒՐՔ
գոյական
    1. Ջերմ մարմնի ճառագայթած ջերմութիւնը, կրակի ցոլքը։
‣ Վառարանի դուռը բացի, հուրքը երեսս զարկեց։
‣ Արեգակի հուրքը։

    2. Ուռէցքի կամ վէրքի տապ, բորբոքում։
‣ Ուռէցքին քացախ քսիր, հուրքը կառնէ (կամ կքաշէ)։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1287
New!
(beta)
ՀՐԵԼ
ներգործական բայ ուժով դպելով մէկու մը կամ բանի մը զայն իրմէ հեռացնել.

(ուսով) բոթել, մշտել, հրմշտկել, խթել, մղել, դնթել, քշել.

(արմուկով) արմնկել, արմկել, արմկահարել.

(զանազան ձեւերով) շպռնել, մտղել, կեհել, հրնտել, հրմրկել, գոշտել, բշտբշտորել, մխտել, մխթել, կտել, մլել, մտղել, զոնթել, ճխտել, տմշկել, պեճել:

Հակառակը՝ քաշել, մօտեցնել։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1303
New!
(beta)
ՀՐՈՒԻԼ
կրաւորական բայ չէզոք բայ ուժի ներգործութեամբ մէկէ մը՝ բանէ մը հեռացուիլ՝ քշուիլ (ձեռքով՝ ուսով՝ արմուկով՝ ոտքով՝ զանազան ձեւերով), բոթուիլ, մշտուիլ, մղուիլ, արմկահարուիլ, կեհուիլ, հրմրկուիլ, հրմշտկուիլ, զոնթուիլ, պեճուիլ։ Հակառակը՝ քաշուիլ, մօտեցուիլ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1307
New!
(beta)
ՀՈՒՐ
գոյական
    1. Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 1).
    2. (Փոխաբերական իմաստ) հոգեկան բուռն զգացմունք.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) այրող ցաւ՝ տարտ՝ վիշտ՝ դառնութիւն.
    4. (Փոխաբերական իմաստ) Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 5), խանդ, հրայրք, հուրք, հորձք.
    5. (Փոխաբերական իմաստ) տապ, բորբոքում.
    6. (Փոխաբերական իմաստ) բուռն իրադարձութիւն, ընդվզում.

ածական
    7. (Փոխաբերական իմաստ) հրեղէն, բոցավառ, բոցափայլ, շողշողուն, փայլուն (աչքեր).

գոյական
    8. ծառի կամ թուփի ճիւղ:

Ասացուածքները Տե՛ս ԿՐԱԿԻ տակ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1287
New!
(beta)
ՀՈՒՐՔ
գոյական
    1. Տե՛ս ՀՈՒՐ, ԿՐԱԿ (թիւ. 1).
    2. տապ, սաստիկ՝ կիզիչ տաք, Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 4).
    3. (Փոխաբերական իմաստ) բուռն զգացմունք, կիրք, Տե՛ս ԿՐԱԿ (թիւ 5)։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1288
New!
(beta)
 Usage beta 2 citations 

Usage of matching Word Forms

New! Explore the usage of the word form ՀՐԷ in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "ՀՐԷ" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com