Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Dictionary
ԱՅՍ
գոյական
    1. օդ, հով։
    2. դեւ, ոգի։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 15
New!
ԱՆՈՒՆ
գոյական
    1. յորջորջանք, մականուն։
    2. հռչակ, համբաւ։
    3. վարկ, պատիւ։
    4. տիտղոս, մակագիր, վերնագիր։
    5. գոյական։
    6. (կեղծ՝) կեղծանուն, ծածկանուն, գրչանուն։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 29
New!
ԱՅՍ-ԱՆՈՒՆ,
ԱՅՍ-ԻՆՉ
Խօսքի դարձուածք, որ ցոյց է տալիս, թէ այդտեղ պէտք է յիշվի անձի կմ առարկայի անունը, որ բաց է թողնված:


⨀old word 2. ԱՅՍ (այսոյ)
գոյական
    1. Հողմ, ոգի (շունչ)։
‣ «Երբ մենք ասում ենք՝ քամի է փչում՝ ստորինները (այսինքն հարաւային Հայաստանի հայերն) ասում են՝ այս է փչում» (Եզնիկ)։

    2. Չար ոգի (չար շունչ, չար քամի)։

Phrases
Այս պիղծ
գոյական Դեւ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 104
New!
(beta)
1. ԱՅՍ,
ԱՅԴ,
ԱՅՆ
(այսր, այսմ, այսու, յայսմանէ, այսք, այսց, կմ այսորիկ, այսմիկ, այսուիկ, այսոքիկ, զայսոսիկ, այսոցիկ, յայսցանէ, այսոքիւք, նոյնպէս և այդր, այնր... այդմիկ, այնմիկ...)

ցուցական դերանուն

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 103
New!
(beta)
ԱՆՈՒՆ (անուան, անուամբ, անուանք), անուան (＋ նաև անունի, անընան), անունով, անուններ
գոյական
    1. Բառ, որով նշանակվում է մի անձ, որով ճանաչվում է նա։
‣ Իմ անունս Գուրգէն, իսկ ընկերոջս անունն է Աշոտ։
‣ Այս ծրարը մի մարդ բերեց, անունը հարցրի, չասաց. ուզում էր անյայտ մնալ։
‣ Նա մի ընկեր ունէր, Համազասպ անունով։
‣ Երեխայի անունը դրին Լեւոն։

    2. (Քերականական) Բառ, որով նշանակվում է որևէ էակ, որևէ առարկայ, որևէ բան։
‣ Բոյս, երկաթ, թոնիր, մկրատ, նախանձ, գեղեցկութիւն՝ անուններ են։
‣ Այս կերակրի անունն ի՞նչ է.－ Հերիսայ։
‣ Ապրանքները Ռուսաստանից գալիս են պատրաստ ռուսերէն անուններով, և մենք էլ սովորում ենք այդ ռուսերէն անուններով ճանաչել և կոչել այդ ապրանքները։

    3. Փոխաբերաբար Համբաւ, հռչակ (սովորաբար՝ դրական իմաստով)։
‣ Նրա անունը ամեն տեղ խօսվում է։
‣ Այս գիւտով նա մեծ անուն հանեց։
‣ Անունով կամ անունի տէր մարդ է նա։

Երբեմն բացասական իմաստով։
‣ Նրա անունն ելել է (= վատահամբաւ մարդ է նա)։
‣ Մարդու աչք ելնի, անուն չելնի (ասացուած)։

    4. Բարոյական որակումն անձերի կամ իրերի։
‣ «Գընա՛, իմ որդեակ, աշխարհը անցիր, Փառաւոր անուն Մեծի դու ստացիր»։
‣ «Հասաւ ժամանակը, որ ամեն մի կեղտ՝ արատաւոր անուն մեր վրայից վերցնենք մաքրենք»։

    5. Կոչում, լոկ անուն, իբրև հակադրութիւն իրականութեան։
‣ Պարիկ, Համբարու, Յուշկապարիկ՝ անուններ են առանց անձերի։
‣ Նա միայն անունով է տանտէր, իսկական տանտէրը նրա կինն է։

Phrases
Անունը կայ, ամանումը չկայ
(ասացուած), Համբաւը համապատասխան չէ իրականութեան։

    6. (Քերականական) Մասն բանի, որ նշանակում է առարկայ կամ առարկայի յատկութիւն կամ քանակութիւն։
‣ Մարդ, չարիք՝ գոյական անուններ են։
‣ Չար, մեծ՝ ածական անուններ են։
‣ Հինգ, քիչ՝ թուական անուններ են։

Phrases
Յատուկ անուն
գոյական Որ յատկացնվում է միևնոյն տեսակի առարկաներից միայն մէկին, միւսներից ջոկելու համար։
‣ Մասիս, Արաքս, Ռուբէն, Աշոտ՝ յատուկ անուններ են։

Հասարակ անուն
գոյական Որ տրվում է բոլոր նմանատեսակ անհատների կամ առարկաների։
‣ Մարդ, լեռ, գետ՝ հասարակ անուններ են։

Հաւաքական անուն
գոյական Որ եզակի ձեւով նշանակում է խմբաւորում բազմաթիւ նմանատեսակ անհատների կամ առարկաների, օրինակ՝ գունդ, երամ, անտառ։

Վերացական անուն
գոյական Որ նշանակում է առարկայից վերացրած՝ անջատած յատկութիւն, օրինակ՝ սպիտակութիւն, բարութիւն։

＋dialectal meaning 7. Տե՛ս Անուանակոչութիւն, Տօնախմբութիւն։
‣ Անունդ ե՞րբ է։
‣ Անունիդ շատ մարդ կա՞ր։

Derivatives
Յանուն ...ի (սեռական հոլով)
մակբայ
    1. Անունով, զօրութեամբ։
‣ Յանուն օրէնքի ձերբակալում եմ ձեզ։
‣ Յանուն արդարութեան բողոքում եմ այս անիրաւութեան դէմ։

    2. Իբրեւ խնդրի՝ աղաչանքի ձեւ, սիրուն։
‣ Յանուն մեր բարեկամութեան՝ այդ բանը խնդրում եմ չանէք։
‣ Յանուն ընկերութեան խնայեցէք իմ որդուն։

⨀old word Յանուանէ
մակբայ
    1. Անունով, միայն անունով (առանց անձամբ ճանաչելու)։
    2. Անունը տալով։

Phrasal Verbs
Անուն դնել
ներգործական բայ
    1. Մկրտութեան ժամանակ երեխային անուն տալ (կրօնական)։
‣ Երեխային մկրտեցին, անունը դրին Լեւոն։

    2. Մէկին աւել անուն՝ մականուն յատկացնել։
‣ Մէկի անունը դրել էին էշ. նա խնջոյք տուեց, խնդրեց անունը փոխել. փոխեցին, անունը դրին քուռակ (ժողովրդական)։
‣ Նրան մի այնպիսի անուն են դրել, որ ամաչում եմ ասել։

Անուն թողնել
չէզոք բայ Մեռնելուց կամ մի տեղից հեռանալուց յետոյ լաւ յիշատակ թողնել իւր մասին։
‣ Նա ուզում էր այնպիսի մի գործ անել, որ իրանից յետոյ անուն թողնէ այս աշխարհում։

Անունը դուրս գալ, Անունն ելնել
չէզոք բայ Անունը հռչակվել, ամեն տեղ խօսվել (մանաւանդ՝ վատ անունը)։
‣ Լաւ է մարդու աչքը դուրս գայ քան անունը (ասացուած)։
‣ Էլ շատ մի՛ խօսիր, անունդ ելել է, գո՛ղ, գող։

Անուն հանել
չէզոք բայ Հռչակվել, լաւ անունը տարածվել։
‣ Նա անուն է հանել ոչ միայն մեզ մօտ, այլ և արտասահմանում։
‣ Անուն հանած մարդ է նա։

Անունը կոտրել
ներգործական բայ Վատահամբաւել, անունը արատաւորել։
‣ Խեղճի անունը կոտրեցին. ―Ո՞վ է մեղաւոր, ինքն իւր անունը կոտրեց, թող այնպէս բան չանէր։

Անունը հանել
չէզոք բայ 1. Տե՛ս Անուն հանել։

ներգործական բայ 2. Տե՛ս Անունը կոտրել։

Անունը տալ
ներգործական բայ Յիշել, մի բանի մասին խօսք անել։
‣ Երեսուն տարեկան եղաւ, ոչ մի անգամ ամուսնութեան անունը չտուեց։

Phrases
⨀old word Յականէ յանուանէ
մակբայ Տե՛ս Ակն՚ի (1) տակ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 188
New!
(beta)
ԱՅՍ-ԱՆՈՒՆ,
ԱՅՍԻՆՉ,
ԱՅՆԻՆՉ
գոյական
    1. խօսքի դարձուածք, որ ցոյց կու տայ թէ՝ պէտք է յիշուի անձի կամ առարկայի անունը, զոր պէտք է մենք յիշենք. օրինակ՝
‣ ստորագրեալս՝ այս-անուն՝ փոխ առած եմ այսինչէն 100 Լիբանանեան ոսկի 8 առ հարիւր տոկոսով...

    2. աղօթագրքերու մէջ «Գթա քո արարչական սիրովդ ի հոգի հանգուցեալ այս-անուն ծառայի քո» կը գրուի։ Մեզի կ՚իյնայ յիշել հանգուցեալին անունը։


ԱՅՍ,
ԱՍ,
ՍԱ
դերանուն
    1. Տե՛ս ԱՅԴ, ԱԴ, ԴԱ

գոյական
    2. հով, քամի.
    3. սատանայ, դեւ, չար ոգի։

Հակառակը՝ հրեշտակ, բարի ոգի։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 71
New!
(beta)
ԱՅԴ,
ԱԴ,
ԴԱ,
ԱՅՍ,
ԱՍ,
ՍԱ,
ԱՅՆ,
ԱՆ,
ՆԱ
ցուցական ածական 1. ցուցական ածական են, երբ գործածուին անունի մը հետ. օրինակ՝
‣ այդ տունը.

ցուցական դերանուն 2. իսկ ցուցական դերանուն են, երբ առանց գոյականի կը գործածուին բայի մը հետ. օրինակ՝
‣ այդ էր ուզածս:

Այս, աս, սա կը գործածուին մօտը եղող բան մը ցոյց տալու համար. այդ, ադ, դա՝ դիմացինը, իսկ այն, ան, նա՝ հեռուն եղողը:

Սա, դա, նա կը գործածուին բան մը շեշտակի ցոյց տալու համար:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 64
New!
(beta)
ԱՆՈՒՆ
գոյական
    1. խօսքի 8 մասերէն մէկը, որ ցոյց կու տայ անձ մը, կենդանի մը, առարկայ մը, կամ անոնց յատկութիւնները, գոյական.
    2. համբաւ, վարկ, հռչակ.
    3. գրողներու՝ կեղծանուն, ծածկանուն, գրչանուն.
    4. հռչակաւոր կամ բարեգործ մարդերու կամ ընտանիքներու՝ մեծանուն.
    5. արատաւորուած՝ վատանուն, տխրահռչակ.
    6. անծանօթ՝ անանուն:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 143
New!
(beta)
 Usage beta 2 citations 

Usage of matching Word Forms

Also search for "ԱՅՍ-ԱՆՈՒՆ" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com