Armenische Rechtschreibprüfung
Erhalten HySpell
 Morphology

Western Armenian

ՄԱՏՆԷՔ → մատնել (verb)
Present Tense • Subjunctive Mood • Second Person • Plural

Matching Lexemes

 Wörterbuch
մատնել ներգործական բայ Դաւաճանել * յանձնել * խաղ մը՝ գաղտնիք մը երեւան բերել:
մատնութիւն գոյական Դաւաճանութիւն, նենգութիւն:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 287։


ՄԱՏՆԷՔ
գոյական սիւնի վրայ ակօսաձեւ փորուածք, խազ։


ՄԱՏՆԵԼ
ներգործական բայ
    1. ձեռք տալ, մատնանշել։
    2. յանձնել։
    3. դաւել։

Դարձուածքներ
վտանգի մատնել
վտանգել։

կրակի մատնել
այրել։

մոռացութեան մատնել
մոռնալ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 325
Neu!
✽հազուադէպ բառ ՄԱՏՆԷՔ
գոյական Սիւնի երկայնքին ակօսաձեւ փորուածք, որով երկայն՝ մատնանման շերտեր են գոյանում սիւնի վրայ։


＋գաւառական բառ 2. ՄԱՏՆԵԼ մատնեցի
ներգործական բայ
    1. Մատով դիպչել, մատնահարել։
‣ Կտորը այնքան մատնեցին, որ կեղտոտվեց։

    2. Մատը մի բանի մէջ թաթախել ու լիզել, մատլոզել։
‣ Ձուածեղը կերաւ, թաւան էլ մատնեց լպստեց։


⨀հին բառ ՄԱՏՆՈՒԼ
չէզոք բայ Տե՛ս Մատչել (1)։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1417
Neu!
(beta)
1. ՄԱՏՆԵԼ մատնեցի
ներգործական բայ
    1. Մատով ցոյց տալ մէկի վրայ (իբրև յանցաւորի), անուանել մէկին ի վնաս նրան։
‣ Պատուհանի ապակին ես էի կոտրել, բայց ընկերներս ինձ չմատնեցին, չնայելով որ ուսուցիչը պահանջում էր յանցաւորին ցոյց տալ։
‣ Նա գնաց ու բոլորիս մատնեց։

    2. Դաւաճանութեամբ մէկին նրա թշնամու ձեռքը տալ։
‣ Ձեզանից մէկն ինձ պիտի մատնէ։
‣ Միտքը դրել էր քաղաքը մատնել թշնամու ձեռքը։

    3. Ենթարկել չարիքի, նեղութիւնների։
‣ Նրանք իրանց մատնում էին սովի, ծարաւի, խոշտանգանքների։
‣ Հրամայեց քաղաքը մատնել սրի և կրակի։
‣ Ինչո՞ւ նա մեզ մատնեց այս նեղութիւններին։

    4. Անզգուշութեամբ մի գաղտնիք երեւան հանել։
‣ Այդ խօսքերով ինքդ քեզ մատնեցիր։
‣ Դու ուրանում ես, բայց ձայնդ, աչքերդ մատնում են քեզ։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Մատնել զանձն
չէզոք բայ Անձնատուր լինել։

⨀հին բառ Մատնել ի պարտութիւն
ներգործական բայ Պարտել, յաղթահարել, նկուն անել։

⨀հին բառ Մատնել սատանայի
ներգործական բայ (Եկեղեցական) Սատանայի բաժին դարձնել, այսինքն բանադրել։

ՄԱՏՆԵԼ (մատնեցայ),
ՄԱՏՆՎԵԼ մատնվեցի
կրաւորական չէզոք բայ նոյն նշանակութեամբ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1416
Neu!
(beta)
ՄԱՏՆԷՔ
գոյական ակօսաձեւ փորուածք՝ սիւնի մը երկարութեան։


ՄԱՏՆԵԼ
ներգործական բայ
    1. ձեռքը տալ, մատնանշել, յանձնել.
    2. դաւել, դաւաճանել:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1422
Neu!
(beta)
ՈՒՏԵԼ
ներգործական բայ
    1. ուտելի նիւթը՝ սնունդը ծամել եւ կու տալ.

    2. ճաշել.

    3. սնունդ ստանալ, սնուիլ.

    4. իբրեւ սնունդ գործածել.

    5. կծոտել, խայթոտել (միջատներ).

    6. կրծելով՝ խայթելով եւ այլն փճացնել.

    7. յօշոտել, պատառ-պատառ ընել.

    8. ապրելու համար ծախսել.

    9. քիմիական կամ ֆիզիքական ներգործութեամբ վնասել. քայքայել, փճացնել, մաշեցնել, փորել.

    10. (Փոխաբերական իմաստ) անշարժ եւ շարժուն կալուածներու եկամուտով ապրիլ. օրինակ՝
‣ մեր դրամագլուխին տոկոսն է զոր կ՚ուտենք.

    11. (Փոխաբերական իմաստ) վատնել, մսխել, շռայլօրէն ծախսել.

    12. (Փոխաբերական իմաստ) կաշառք առնել՝ վերցնել.

    13. (Փոխաբերական իմաստ) ուրիշին ունեցածը իւրացնել, մէկուն բաժինը՝ հասնելիքը կտրել.

    14. (Փոխաբերական իմաստ) ուրիշին հաշուոյն ապրիլ, մակաբոյծ դառնալ.

    15. (Փոխաբերական իմաստ) տանջել, տառապեցնել, չարչարել. օրինակ՝
‣ կեանքս կերար.

    16. (Փոխաբերական իմաստ) հարուած ստանալ.

    17. անարգանք՝ վիրաւորանք կրել՝ ստանալ.

    18. (Փոխաբերական իմաստ) ներծծուիլ, համակուիլ, տոգորուիլ.

    19. (Փոխաբերական իմաստ) խօսքերուն մէկ մասը կուլ տալ՝ չըսել:

Տեսակներ
— Ամբողջ ունեցածը՝ վատնել, մսխել, փճացնել։

— Անասունի պէս՝ լափել, լափլիզել, լակռտալ, քրթել:

— Անյագաբար՝ մցռել, մռզգայլել, խժկել։

— Արածող կենդանիներու՝ ճարակել, արածիլ:

— Գազանի պէս՝ փաղաղել:

— Դանդաղ՝ ճմճմել:

— Դեղահատ՝ առնել, կլլել:

— Զառամածի պէս՝ լոմլոմել, ծամծմել։

— Զիրար՝ ծեծկուիլ, զգուըտիլ։

— Թթուն, մետաղեայ թերթը՝ փորել, մաշել:

— Կաշին՝ ծծել, ներծծել, տոգորիլ։

— Կուռ ու կուշտ՝ թշել, փորը տկռեցնել, խճողել։

— Կրծող կենդանիներու՝ կրծել:

— Մատներով՝ մատնել, մատնոռել։

— Շան, կատուի՝ լակել։

— Պաշտօնի մէջ՝ շմշկել, գողնալ, գրպանել:

Բաղադրեալ Բայեր
Ինքզինք ուտել
չէզոք բայ զայրանալ, կատղիլ։

Ծեծ ուտել
կրաւորական բայ ծեծուիլ, պատժուիլ:

Մէկուն գլուխը ուտել
ներգործական բայ
    1. ձանձրացնել.
    2. դժբախտացնել, մեռցնել:

Անձրեւ ուտել
չէզոք բայ թրջուիլ։

Աչքերովը ուտել
ներգործական բայ
    1. աչքերը մէկուն՝ բանի մը վրայ սեւեռած՝ երկար նայիլ.
    2. սաստիկ ջղայնացած ըլլալ։

Գլուխը ուտել
ներգործական բայ
    1. շատ դժուարութիւն՝ նեղութիւն տալ պահանջներ ներկայացնելով.
    2. մահուան պատճառ ըլլալ:

Եղունգներուն միսը ուտել
չէզոք բայ սաստիկ ջղայնանալ։

Ինքզինք ուտել
չէզոք բայ հոգեկան տառապանքով ինքզինք մաշեցնել։

Իրարու միսը ուտել
չէզոք բայ զիրար տանջել՝ չարչարել, իրարու դէմ կռուիլ։

Հաց ուտել (միասին)
ներգործական բայ իրարու շատ մօտիկ ըլլալ։

Ուտել-խմել
չէզոք բայ կերուխումի անձնատուր ըլլալ:

Ուտել մէկուն դրամը
ներգործական բայ ստացած դրամը կամ ապրանքին փոխարժէքը չտալ. դրամական խոստումը խաբէութեամբ չվճարել:

Դարձուածքներ
Գործերը զիրա՞ր կ՚ուտեն
գործ չկայ։

Կերած ապուրը տես
ըրած անսպասելի՝ անախորժ՝ անբնական գործը՝ վարմունքը տես։

Կերած-խմած
ածական
    1. լաւ սնունդ առած՝ առնող, լաւ գէր՝ պարարտ.
    2. միասին հաճելի օրեր անցուցած.
    3. մօտիկ, մտերիմ։

Կերած-կերած, չէ քաքած
    1. գիրուկ.
    2. կծծի, ագահ։

Կերածը ուրացող
ածական ապերախտ:

Ո՛չ կ՚ուտէ, ո՛չ կը կերցնէ
այնքան ժլատ է, որ ունեցածը իրեն կը վերապահէ:

Ո՛չ ուտես, ո՛չ խմես, անոր երեսին նայիս
(հէքեաթներու մէջ) այնքան գեղեցիկ է, որ մարդ երեսին նայելով՝ կը զմայլի, ուտել-խմելը կը մոռնայ:

Ուտես՝ միս, չուտես՝ մատաղ
երկու կրակի միջեւ, անել դրութեան մէջ ըլլալ։

Ուտող-ուտողի
շատ-շատերը կը յափշտակեն՝ կը կողոպտեն (մէկուն ունեցածը):

Ուտողը չի գիտեր, բերողը գիտէ
ուտողը՝ վայելողը չ՚անդրադառնար, թէ որքան աշխատանք՝ քրտինք թափուած է տուեալ սնունդը՝ առարկան ձեռք բերելու համար։

Նաեւ կ՚ըսուի՝ Ուտողը չի գիտեր, բրդողը գիտէ:

Ուտող-ուրացող
ածական երախտամոռ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1923
Neu!
(beta)
ՓԱԽՑՆԵԼ
անցողական բայ
    1. յափշտակել եւ փախչիլ. գողնալ, թռցնել.
    2. փախուստի մատնել.
    3. մէկը՝ բան մը տեղէն գաղտնի հանել-հեռացնել.
    4. ցրուել, վանել, հեռացնել, փախուստի մատնել (թշնամին՝ հակառակորդը).
    5. խլել, կորզել.
    6. սահմանէն գաղտնի կերպով՝ առանց մաքսը վճարելու ապրանք անցընել.
    7. յարմար առիթէն չօգտուիլ, պատեհութիւնը կորսնցնել.
    8. աչքէ վրիպեցնել.
    9. ցրուել, փարատել (խաւարը՝ մութը եւ այլնը).
    10. (Փոխաբերական իմաստ) տտռել.
    11. (Փոխաբերական իմաստ) խենթենալ.
    12. (Փոխաբերական իմաստ) ապշիլ, սաստիկ հիանալ:

Տեսակներ
— Աղջիկ՝ առեւանգել։

— Աչքէ՝ 1. կորսնցնել. 2. վրիպեցնել։

— Ապրանք՝ գողնալ, իւրացնել, յափշտակել:

— Ապրանք (սահմանէն)՝ մաքսանենգել։

— Առիթ՝ նաւ՝ շոգեկառք՝ օդանաւ՝ քուն՝ կորսնցնել։

— Բերանէն (գաղտնիքը)՝ մատնել, թռցնել:

— Գաղտնի՝ սպրդեցնել։

— Թշնամին՝ ցրուել, վանել, քշել։

— Խելքը՝ խենթենալ, խելագարիլ։

— Խօսելու ատեն բառերը՝ ծայրատել։

— Համը՝ չափը անցընել, անկրթանալ:

— Սուտեր՝ գլորել, գլտորել։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 2347
Neu!
(beta)
ՄԱՏՆՈՒԻԼ
կրաւորական բայ
    1. մատնութեան ենթարկուիլ, մատնանիշ ըլլալ, ձեռք տրուիլ.
    2. (Փոխաբերական իմաստ) նեղութեան ենթարկուիլ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1423
Neu!
(beta)
 Usage beta 4 citations 

Usage of matching Word Forms

Usage of matching Lexemes

Neu! Explore the usage of the word form ՄԱՏՆԷՔ in the Corpus of Western Armenian.
Auch für das Wort "ՄԱՏՆԷՔ" Suche in diesen Wörterbüchern:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenisch wörterbuch besteht aus 17.718 wörter
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Deutsch
Նայիրի / Nayiri.com