Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

Դէմք → դէմք (noun)
Singular • Nominative case
Singular • Accusative case
 Dictionary
կախել ներգործական բայ Կախ տալ, հակել * կախաղանի վրայ մեռցնել:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 198։


ԿԱԽԵԼ
ներգործական բայ
    1. ճանկէ անցընել։
    2. (ոճրագործը՝) կախաղան հանել։

Phrases
երեսը կախել
խոժոռիլ, դժգմնիլ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 217
New!
ԿԱԽԵԼ կախեցի
ներգործական բայ
    1. Մի բան վերի ծայրից ամրացնել մի կէտի, այնպէս որ միւս մասը օդի մէջ մնայ, առանց գետին հասնելու կամ մի բանի դէմ առնելու։
‣ Դոյլի ունկին թոկը կապեցի ու կախեցի ջրհորի մէջ։
‣ Շքանշանները կախել էր կրծքին։

    2. Կախաղանի վրայ սպանել՝ վզիցը թոկով կախելով։
‣ Ֆաշիստներն անմեղ մարդկանց կախում էին։

    3. Թոկով կապելով՝ օդի մէջ պահել, կամ ցած իջեցնել։
‣ Ինձ կախեցէք ներքեւ, երբ ձայն տամ, վեր քաշեցէք։
‣ Երեխային թոկով կախեցին ջրհորի մէջ, որ դոյլը հանէ։

    4. Ցած իջեցնել, խոնարհեցնել։
‣ Հաւը թեւերը կախել է։
‣ Գլուխը կախել էր կրծքի վրայ։

    5. Խաչի վրայ բեւեռել, (այնպէս որ մարմինը բեւեռված ձեռներից կախված մնայ)։

    6. Ծղխնիներով կամ օղակ-կոճակով դուռը կամ պատուհանի շրջանակը ևն կապել սիւնի հետ, այնպէս որ նրանք կարողանան բացվել-խփվել։
‣ Դռները կախեցի։
‣ Պատուհանի փեղկերը ե՞րբ պիտի կախէք։

＋dialectal meaning 7. Նմանութեամբ Առ կախ թողնել, ձգձգել (պարտքի վճարումը)։

Phrasal Verbs
Պատից կախել
ներգործական բայ Պատի մակերեւոյթից։
‣ Լուսանկարները պատից կախել էին։
‣ Գլխարկդ պատից կախիր։

Պատից վար կախել
ներգործական բայ Պատի վերեւից, նրա մակերեւոյթի վրայով։
‣ Բարձրացիր պատի վրայ, այնտեղից թոկը վար կախիր։

Գլուխը կախել
չէզոք բայ Տխուր լինել, մտածմունքի մէջ լինել։
‣ Ի՞նչ ես գլուխդ կախել. մի՛ յուսահատվիր։

Քիթը կախել, Քիթը-մռութը կախել
չէզոք բայ Երեսը թթուեցնել, դժգոհ՝ խոժոռած լինել։
‣ Քիթը (կամ քիթն ու մռութը) էլի կախել է, տեսնես ո՞վ է քէֆին դիպել։
‣ Ինչի՞ ես քիթդ կախել։

(նոյնն է՝ Քիթը-բերանը կախել, Երեսը կախել)։

Վրայ կախել
ներգործական բայ Թախանձել, պնդել ասածի վրայ, ստիպել։
‣ Ես չէի ուզում, բայց որ շատ վրայ կախեց՝ ճարահատեալից համաձայնեցայ։
‣ Ի՞նչ ես այդքան վրայ կախում. մի անգամ ասացի չէ ― վերջացաւ։

Phrases
Կախանը կախած է, կտրածը կտրած
Նրա խօսքն է, ինչպէս ուզէ՝ այնպէս կանէ։

ԿԱԽԵԼ (կախեցայ),
ԿԱԽՎԵԼ կախվեցի
կրաւորական չէզոք բայ 1－6 նշանակութեամբ։
‣ Ջահը կախված էր առաստաղից։
‣ Նա յուսահատութիւնից գնաց մի ծառից կախվեց։
‣ Կախված էր մէջքից։
‣ Ոտներով կախվել էր թոնրի մէջ։
‣ Գլուխը կախվել էր կրծքի վրայ։
‣ Դուռը հեշտ կախվեց։

Phrasal Verbs
Կախված լինել
չէզոք բայ
    1. Կախումն ունենալ մէկից, մէկի իշխանութեան տակ գտնվել։
‣ Ամեն ինչ կախված է նրա կամքից։
‣ Ինձանից կախված բոլոր միջոցները կգործադրեմ։

    2. Լինել հետեւանք մի բանի։
‣ Բերքի քանակը կախված է զանազան պայմաններից։
‣ Վաղը կգնա՞նք զբօսանքի. －Չգիտեմ, այդ կախված է եղանակից։

    3. (Քերականական) Կախումն ունենալ, ազդեցութեան ենթարկվել։
‣ Երկրորդական նախադասութեան մէջ յարաբերական դերանուան թիւը կախված է յարաբերեալի թուից, իսկ հոլովը երկրորդական նախադասութեան ասացուածից. (օրինակ՝ «Տալիս է այն մարդկանց, որոնցից ոչինչ չի ստացել» խօսքում՝ «որոնցից» դրված է յոգնակի, որովհետեւ «մարդկանց» յոգնակի է, դրված է բացառական հոլովով, որովհետեւ «ստանալ» բայն այդպէս է պահանջում)։


＋dialectal word ԿԱԽԱՆԵԼ կախանեցի
ներգործական բայ Կախան անել, խաղողը և այլ պտուղներ կախել ձմեռուայ համար։
‣ Չորս շարք տանձ կախանեցի։
‣ Այս տարի մենք երկու փութ խաղող էինք կախանել, բոլորը փչացաւ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1001
New!
(beta)
ԿԱԽ (արմատ Կախել՚ի)
ածական
    1. Կախված, կախ ընկած։
‣ Նա միշտ ման էր գալիս գլուխը կախ։
‣ Կախ պռօշներ ունի։

(Աւելի յաճախ գործ է ածվում բայերի հետ՝ կազմելով բաղադրեալ բայեր)։

Phrasal Verbs
Կախ անել, Կախ տալ
ներգործական բայ Կախել։
‣ Գլխարկդ ծառի ճիւղից կախ արա։
‣ Ոչխարի կէսը չանգալից կախ էր տուել։

Կախ լինել
կրաւորական չէզոք բայ Կախվել։
‣ Վերարկուս այստեղ կախ էր, ո՞վ վերցրեց։
‣ Օր ու գիշեր լապտերն այստեղ կախ է։

Կախ գցել, Կախ ձգել
ներգործական բայ Կախել, կախված դրութեամբ թողնել։
‣ Ինչո՞ւ ես գլուխդ կախ գցել։
‣ Ոտները կախ էր ձգել ջրի մէջ։

Կախ ընկնել
չէզոք բայ Կախվել, կախված դրութեամբ մնալ։
‣ Հասուն ողկոյզները կախ էին ընկել վազերից։
‣ Փուշը շորիս կպաւ ու կախ ընկաւ, չեմ կարող պոկել։

գոյական
＋dialectal meaning 2. Փոքր երեխայի առնի անդամ, ճուճուլ։
‣ Այ տղայ, կախդ բաց է։

    3. Փոխանակ Ղախ։ Տե՛ս Ղախ։

Phrasal Verbs
Սիրտը կախ լինել
չէզոք բայ Սիրտը չի ուզում։
‣ Սիրտը կախ է, լուրջ չի կպած գործին։

Ոտքը կախ գցել
չէզոք բայ Յապաղել մի տեղում, մի առիթ գտնել չհեռանալու։
‣ Հաշիւներս վերջացրինք, բայց նա ոտքը կախ էր գցել, երեւի մի փորացաւ ունէր։

Մէկի օձիքից կախ ընկնել
չէզոք բայ Մէկին կպչել ու մնալ, մէկից ձեռք չքաշել, ձիւթի պէս կպչել։
‣ Հիմայ էլ հօրեղբօր օձիքից է կախ ընկել, ձեռք չի քաշում նրանից։
‣ Ա՛յ մարդ, ի՞նչ ես օձիքիցս կախ ընկել. վա՛զ եկ ինձանից։

Phrases
Ամպերը կախ են
Ցած՝ անձրեւային ամպեր են, անձրեւ պիտի գայ։

Մռութը կախ, Մռութները կախ
ածական Խոժոռած, դժգոհ, բարկացած։
‣ Ինչո՞ւ են մռութներդ կախ, ի՞նչ է պատահել։
‣ Երկու օր է՝ մռութը կախ է։

Քիթը կախ, Քիթը մռութը կախ
ածական
    1. Մռութը կախ։

    2. Տրամադրութիւնը վատ, տխուր։
‣ Գուցէ հիւանդացած լինի, այս քանի օրս քիթը կախ էր։

⨀old word Ի կախ
մակբայ Կախված դրութեամբ։

Առ կախ
մակբայ Կախված դրութեամբ, կիսատ, անկատար։
‣ Հարցը առ կախ մնաց։
‣ Քննութիւնը չվերջացրին, առ կախ թողին։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1000
New!
(beta)
ԿԱԽԵԼ
ներգործական բայ
    1. մէկ ծայրէն ամրացնել եւ միւսը օդին մէջ ձգել, կախ տալ բանէ մը, ճանկէ անցընել (բան մը).
    2. հակել, ծռել, իջեցնել, խոնարհեցնել (գլուխը՝ վիզը).
    3. կախաղանի վրայ սպաննել, կախաղան բարձրացնել, կախաղան հանել։

Հակառակը՝ կախուիլ։

Phrasal Verbs
ականջը կախել
չէզոք բայ
    1. մտիկ ընել,
    2. հնազանդիլ.

գլուխը կախել
չէզոք բայ
    1. գլուխը ծռել,
    2. տխրիլ, մտածմունքի մէջ իյնալ.

քիթը կախել, քիթն ու մռութը կախել
չէզոք բայ երեսը թթուեցնել, խոժոռիլ.

երեսը կախել
չէզոք բայ տխրիլ։


ԿԱԽՈՒԻԼ
կրաւորական բայ չէզոք բայ
    1. ճանկէ անցուիլ (բան մը).
    2. խոնարհիլ, ծռիլ (գլուխը՝ վիզը).
    3. կախաղան հանուիլ, կախաղանի վրայ սպաննուիլ.
    4. կախուելով անձնասպան ըլլալ.
    5. օրօրուելու համար տեղ մը բռնել ու տարուբերիլ:

Հակառակը՝ կախել։

Phrasal Verbs
կախուած ըլլալ
չէզոք բայ
    1. կախում՝ կապ՝ կապակցութիւն ունենալ,
    2. ենթակայ ըլլալ, ազդեցութեան ենթարկուիլ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 944
New!
(beta)

Similar words
հատու
յայտով
New! Explore the usage of the lemma Դէմք or the word form Դէմք in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "Դէմք" in these imaged dictionaries:

Dialectal and Idiomatic

Classical Armenian

Names

Place names

Plant names

  • (1981) English Index - [Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան]

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. English-Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com